In dit project ontwikkelen we een objectieve methode om snel op een bepaalde plek vast te stellen of er een luchtkwaliteitsprobleem is. Met een dergelijke methode kunnen zorgen over de luchtkwaliteit worden weggenomen of onderbouwd, zodat we lokale overheden en burgers kunnen ondersteunen. Hierbij kijken we naar de effecten van fijn stof en micro-organismen op longcellen met een combinatie van twee innovatieve systemen. Uit een test op drie locaties blijkt dat effecten op longcellen met deze methode gemeten kunnen worden.

Yvonne Staal, Miriam Gerlofs-Nijland, Ingmar Janse

Mensen die in de buurt van veehouderijen wonen hebben vaker een verminderde longfunctie en een verhoogd risico op longontsteking. Blootstelling aan fijn stof zou hierbij een rol kunnen spelen. Fijn stof bevat namelijk zowel chemische stoffen (roet, metalen) als mogelijk ziekteverwekkende micro-organismen (pathogenen). Deze micro-organismen kunnen afkomstig zijn van verschillende bronnen, zoals landbouwhuisdieren of mensen.

Combinatie van twee innovatieve systemen

Om snel op locatie de omvang en effecten van blootstelling aan fijn stof, waaronder micro-organismen, op de longcellen te kunnen bepalen, hebben we twee op zichzelf al innovatieve systemen gecombineerd:
(1) een voor Europa uniek apparaat om fijn stof af te vangen uit de lucht (VACES) en (2) een mobiel systeem waarmee het mogelijk is om (long)cellen bloot te stellen aan bijvoorbeeld fijn stof in lucht (ALI).
Door de koppeling van deze systemen kan het mogelijk worden om op locatie effecten van luchtverontreiniging in cellen te meten om zo tot een betere benadering van de echte blootstelling te komen.

Metingen op drie locaties

We hebben dit uitgetest op drie locaties waar we verschillende fijnstofconcentraties verwachtten, en ook verschillen in de aanwezigheid van micro-organismen.
De eerste locatie was een kippenboerderij, hier verwachtten we een effect te kunnen meten vanwege de grote hoeveelheid micro-organismen. De tweede locatie was bij het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, en diende als achtergrond (controle-locatie). De derde locatie was een landelijke locatie, in de buurt van verschillende (pluim)veehouderijbedrijven, in een omgeving waar mensen zich zorgen maken om de luchtkwaliteit. Nadat cellen op locatie waren blootgesteld is materiaal verzameld en zijn er metingen gedaan om te beoordelen of er mogelijke gezondheidsschade optreedt door luchtverontreiniging.

Vervolgmetingen

De metingen bij de boerderij lieten geen effecten op de cellijnen zien op basis van de parameters die we hebben getest (ontstekingsreacties en celschade). Een mogelijke reden hiervoor is dat onze cellen of de parameters niet gevoelig genoeg zijn om eventuele effecten te vinden. Op de landelijke locatie vonden we wel een effect op 1 van de 3 meetdagen. We weten niet wat dit effect heeft veroorzaakt omdat we dit effect niet vonden bij de boerderij. Het geeft wel aan dat we effecten kunnen meten met deze innovatieve meetmethode.
Voordat we een vervolgmeting gaan doen, is het nodig om het systeem aan te passen om de gevoeligheid te verbeteren.

Hoewel de ontwikkeling van de methode nog in de kinderschoenen staat, is met dit innovatieproject een goede eerste stap gezet. Deze methode zou in de toekomst ook toegepast kunnen worden in andere situaties, bijvoorbeeld bij rampen of bij overlast van houtrook.

Heeft u ervaring met de vertaling van dergelijke wetenschappelijke methoden naar toepassing in de praktijk of wilt u met ons meedenken over dit onderwerp, dan nodigen wij u graag uit om contact met ons op te nemen!
Mail naar: info@rivm.nl