De bevolkingsonderzoeken baarmoederhalskanker, darmkanker en borstkanker zijn weer gestart. In de brief naar de Tweede Kamer van 11 mei is dit besluit toegelicht.

Door de uitbraak van het coronavirus COVID-19 stond de beschikbare zorg in Nederland sterk onder druk. 
Daarom was op 16 maart door het Ministerie van VWSMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport) besloten om de bevolkingsonderzoeken naar baarmoederhalskanker, borstkanker en darmkanker tijdelijk stop te zetten.

Hieronder vindt u antwoorden op algemene vragen over de herstart van de bevolkingsonderzoeken naar kanker (in lichtgeel). Daarnaast vindt u hieronder vragen en antwoorden over de herstart van het bevolkingsonderzoek borstkanker (in het blauw).

Praktische vragen en de antwoorden daarop vindt u per bevolkingsonderzoek op de website van de screeningsorganisaties.

Vragen en antwoorden - algemeen

Herstarten houdt in dat de bevolkingsonderzoeken na de stop per 16 maart 2020, weer gefaseerd gaan starten. Dit geldt voor heel Nederland.  
We zijn weer gestart met de bevolkingsonderzoeken naar kanker. Als eerste zijn cliënten die voor 16 maart al uitgenodigd waren en niet meer mee konden doen, gevraagd weer mee te doen. Vervolgens sturen we uitnodigingen aan de mensen die in aanmerking komen voor het bevolkingsonderzoek en nog niet waren uitgenodigd. 

De praktische uitwerking van de herstart wordt verzorgd door de regionale screeningsorganisaties. Meer informatie hierover vindt u op de website van de screeningsorganisaties

 

Het bevolkingsonderzoek darmkanker startte medio mei als eerste. Er was vanaf dat moment voldoende capaciteit in de zorg en cliënten konden weer gaan meedoen. Het bevolkingsonderzoek borstkanker is half juni gestart. De bussen werden aangepast en er moesten voldoende beschermingsmiddelen beschikbaar zijn.  Het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker startte per 1 juli weer op. De capaciteit bij huisartsen, in de laboratoria en in de ziekenhuizen was toen weer voldoende op orde.

Het ministerie van VWSMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport wil zo snel mogelijk de bevolkingsonderzoeken weer volledig aanbieden. Het Centrum voor Bevolkingsonderzoek van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu heeft aan betrokken partijen gevraagd of het bevolkingsonderzoek gestart kan worden en er voldoende capaciteit voor vervolgonderzoek beschikbaar is. Op basis hiervan heeft het RIVM aan het Ministerie van VWS een advies gegeven hoe de herstart vorm kan krijgen. Het Ministerie van VWS heeft vervolgens besloten dat de bevolkingsonderzoeken naar kanker geleidelijk weer kunnen starten., beginnend bij het bevolkingsonderzoek darmkanker. De Tweede Kamer is hierover ingelicht met de brief van 11 mei.

De uitvoering van de bevolkingsonderzoeken gebeurt binnen de COVID-richtlijnen. De bevolkingsonderzoeken en de aansluitende zorg kunnen veilig en met goede kwaliteit worden georganiseerd. Er is geen reden om de zorg te mijden.

Bij de herstart zullen minder mensen worden uitgenodigd dan gebruikelijk. Als eerste starten we met cliënten die voor 16 maart al uitgenodigd waren en niet meer mee konden doen. Op basis van de beschikbare capaciteit bepalen we steeds het aantal uitnodigingen. Uiteindelijk komt iedereen aan de beurt.   

Het verloop van de COVID-19 pandemie en de effecten daarvan zijn echter moeilijk te voorspellen. De bevolkingsonderzoeken houden rekening met de COVID-maatregelen voor de zorg. Als er weer grote druk op de zorg ontstaat kan het weer nodig zijn de bevolkingsonderzoeken tijdelijk te stoppen.  

Borstkanker, baarmoederhalskanker en darmkanker ontwikkelen zich meestal langzaam. Met de bevolkingsonderzoeken worden vooral voorlopers van deze kankers, of kankers in een vroeg stadium opgespoord. We verwachten dat de negatieve gezondheidseffecten voor de doelgroep van het bevolkingsonderzoek gemiddeld daarom niet heel groot zullen zijn. Voor een aantal individuele cliënten kan dit anders liggen. Bijvoorbeeld als een voorstadium door de vertraging in een later stadium wordt opgespoord, waardoor een zwaardere behandeling nodig kan zijn. 

Als u klachten heeft, is het belangrijk dat u een afspraak maakt met uw huisarts.

Op de website van de screeningsorganisaties vindt u antwoorden op praktische vragen over de drie bevolkingsonderzoeken naar kanker. Ook vindt u hier de contactgegevens als u contact met de screeningsorganisatie wilt opnemen.
Maakt u zich zorgen over uw gezondheid, neem dan contact op met uw huisarts.

Vragen en antwoorden - bevolkingsonderzoek borstkanker

Herstarten houdt in dat het bevolkingsonderzoek na de stop per 16 maart 2020, weer is gestart. Dit geldt voor heel Nederland.  Bekijk ook de animatie die laat zien hoe het borstonderzoek nu gaat.

Als eerste krijgen vrouwen die voor 16 maart al uitgenodigd waren en niet meer mee konden doen, een brief dat zij weer kunnen meedoen. Vervolgens sturen we uitnodigingen aan de vrouwen die in aanmerking komen voor het bevolkingsonderzoek en nog niet waren uitgenodigd. Als u een uitnodigingsbrief heeft ontvangen, kunt u daarna zelf een afspraak maken.

De onderzoekscentra zijn ingericht op maatregelen voor veilige screening en er zijn persoonlijke beschermingsmiddelen beschikbaar voor de medewerkers. Bekijk de animatie die laat zien hoe de borstonderzoeken nu plaatsvinden

Er is weer capaciteit bij de ziekenhuizen voor borstkankeronderzoek en behandeling.

Door de coronamaatregelen kunnen op een dag minder vrouwen gescreend worden. Door het werken met persoonlijke beschermingsmiddelen is het programma aangepast, zodat we meer tijd per client nodig hebben om te screenen. Daarnaast moeten we voorkomen dat het te druk wordt. Als het te druk wordt, kunnen we niet meer veilig screenen.

Daarnaast hebben we in delen van Nederland een krapte in het aantal beschikbare screeningslaboranten die het onderzoek uitvoeren. Daardoor was er ook voor de covid-19 pandemie al een vertraging in het uitnodigen. De coronamaatregelen en de krapte in screeningslaboranten maken dat we niet precies aan kunnen geven wie wanneer een uitnodiging ontvangt.

De screeningsorganisaties werken hard aan een zo efficiënt mogelijke planning. Daarnaast leiden zij nieuwe medewerkers op om het aantal screeningslaboranten uit te breiden.   

U ontvangt een uitnodiging zodra uw postcodegebied aan de beurt is.

Het is verstandig om weer mee te doen. Met maatregelen in de onderzoekscentra en door gebruik van beschermingsmiddelen kan de screening veilig uitgevoerd worden. Bekijk ook de animatie die laat zien hoe het borstonderzoek nu gaat. Door het bevolkingsonderzoek kan borstkanker in een vroeg stadium worden gevonden. Behandeling is dan eerder mogelijk en ook is de kans op een succesvolle behandeling dan groter.

Uit de Nederlandse Kankerregistratie is gebleken dat het aantal borstkankerdiagnoses de afgelopen periode sterk was afgenomen. Met het heropstarten van het bevolkingsonderzoek kan dit weer toenemen.  

We volgen de leidraad die medisch specialisten hiervoor hebben opgesteld. Zij adviseren persoonlijke beschermingsmiddelen te gebruiken omdat afstand houden tijdens het borstonderzoek niet mogelijk is. De screeningslaboranten zullen een mondkapje en beschermende bril dragen. Als cliënten dat wensen, kunnen zij zelf een mondkapje meebrengen en dragen.

Bevolkingsonderzoek Nederland heeft zich aangemeld bij het Landelijk Consortium Zorgaanbieders Hulpmiddelen (LCH). Daar kunnen zij, en andere zorgaanbieders, aangeven wat ze nodig hebben aan persoonlijke beschermingsmiddelen. Het LCH koopt de persoonlijke beschermingsmiddelen in. De verdeling vindt plaats op basis van de regionale behoeften en prioriteiten.

Veiligheid staat voorop. Er wordt extra aandacht besteed aan schoonmaak en hygiëne. Er wordt nog vaker schoongemaakt, medewerkers letten extra op hun handhygiëne.

Alle cliënten die deelnemen aan het bevolkingsonderzoek borstkanker krijgen een mondkapje in het onderzoekscentrum. Zij dienen dit gedurende het verblijf in het onderzoekscentrum op te houden.

Er zit maximaal 1 persoon in de wachtkamer.

De screeningslaborant draagt persoonlijke beschermingsmiddelen voor haar en uw veiligheid.

De nooduitgang wordt de uitgang, zodat er een vaste looproute is en personen elkaar niet kunnen kruisen.

Er is een scherm bij de balie geplaatst om afstand te houden tussen de client en de medewerker.

En natuurlijk geldt voor alle cliënten en medewerkers: blijf thuis bij klachten (hoesten, niezen, (neus)verkoudheid, koorts etc.), was regelmatig de handen en houd waar mogelijk 1,5 meter afstand.

Kijk ook de animatie die laat zien hoe het onderzoek nu gaat met de corona-maatregelen.

Als u klachten heeft, of een van de volgende veranderingen ziet of voelt, vraag dan uw huisarts om advies: 

  • U voelt een knobbeltje, zwelling of verharding in uw borst 
  • U ziet of voelt een bult op uw borst 
  • U heeft deukjes of kuiltjes in uw borst 
  • De huid van uw borst heeft putjes en ziet eruit als een sinaasappelschil
  • Een wondje aan uw borst dat slecht geneest
  • Roodheid, schilfering of intrekking van een tepel
  • Er komt bloed of groen, bruin, melkachtig of waterig vocht uit een tepel
  • U voelt een zwelling in uw oksel 
  • Uw borst is rood en voelt warm aan
  • Uw borst voelt anders aan dan normaal 
  • De vorm of grootte van uw borst verandert 

De huisarts kan u dan eventueel doorverwijzen naar het ziekenhuis voor nader onderzoek. Wacht bij klachten niet op de uitnodiging voor het bevolkingsonderzoek.