Veiligheid en duurzame ontwikkeling van nanotechnologieën (SUNGUIDE, E/121504 en E/132500) Gosens, dr. I. (Ilse)

Inleiding en motivatie

SUNGUIDE is een combinatie van de EU European Union (European Union ) projecten SUN en GUIDENano, waarin de risico’s van nanomaterialen centraal staan. Er zijn nog steeds veel onzekerheden over mogelijke risico’s van het produceren en toepassen van nanomaterialen in producten. Wereldwijd wordt nog veel nagedacht over hoe deze risico’s in kaart gebracht moeten worden, maar er is ook al veel onderzoek gedaan. Binnen beide projecten wordt een “decision support tool” ontwikkeld op basis van bestaande en nieuw te genereren gegevens. Deze tool moet beleidsmakers en industrie gaan helpen om de risico’s van het gebruik van nanomaterialen in producten in te schatten. Vanuit de EU is behoefte aan de ontwikkeling van een dergelijk hulpmiddel om een duurzame ontwikkeling van nieuwe nanomaterialen te bewerkstelligen en stagnatie van economisch groei te voorkomen.

Doel(en) en onderzoeksvragen

Het doel van SUN is om een decision support tool te ontwikkelen. Hierbij wordt niet alleen gekeken hoe een nanomateriaal op het moment dat een consument het koopt erin verwerkt zit, maar ook wat de risico’s zijn bij de productie en hoe het in de loop van de tijd uit het product kan vrijkomen door slijtage of tijdens de afvalverwerkingsfase. Het milieu en de menselijke gezondheid wordt hierin meegenomen. Daarnaast maakt de tool inzichtelijk welke alternatieve opties er zijn om minder schadelijke producten met nanomaterialen te maken en wat dit zou kosten.
In GUIDEnano wordt ook een software tool ontwikkeld om de potentiële risico’s van ‘nano-enabled’ producten gedurende hun hele levenscyclus in kaart te brengen: van productie (van nanodeeltje en product) tot en met gebruik en afvalverwerking. De software geeft een inschatting van de risico’s, hoe zeker we over die inschatting zijn, en stelt waar nodig maatregelen voor risicomanagement (manieren om blootstelling te verlagen, safe(r) by design).

Aanpak en methoden

SUN: Het project wordt uitgevoerd met 35 internationale partners. Het RIVM is betrokken bij het uitvoeren van data gap analyses en genereert nieuwe toxiciteitsdata waar nodig door middel van dierstudies.
GUIDENano: Het project wordt uitgevoerd met 40 internationale partners, waaronder industriële partners, die producten met nanomaterialen produceren. RIVM leidt in dit project de werkpakketten (WPs) voor risicobeoordeling en humane hazard beoordeling.

Verwachte resultaten

SUN:
De resultaten van de dierstudies zullen bijdragen aan de risicobeoordeling van nanomaterialen. Specifieke RIVM deliverables voor de EU zijn rapportages met de resultaten van inhalatie studies en orale studies in ratten.
GUIDEnano:
Het RIVM zal operationele humane risicobeoordelingsstrategieën aanleveren voor de softwaretool.
Daarnaast wordt er een gezamenlijke workshop georganiseerd door het RIVM voor het einde van de looptijd van de projecten om de ontwikkelingen van de twee decision support systemen te bespreken en ervoor te zorgen dat ze aanvullend zijn op elkaar.

Geplande producten

De resultaten van zowel SUN als GUIDENano zullen worden gepubliceerd in wetenschappelijk tijdschriften en worden gepresenteerd op internationale congressen. De twee EU projecten leveren twee softwaretools op die door het RIVM in een workshop worden besproken en naast elkaar gelegd. Deze workshop kan worden bijgewoond door RIVM collega’s, coördinatoren