Nieuwsbrief pre- en neonatale screeningen

Met deze nieuwsbrief informeren wij u over relevante en actuele ontwikkelingen binnen de pre- en neonatale screeningen: de prenatale screening op infectieziekten en erytrocytenimmunisatie (PSIE), de prenatale screening op down-, edwards- en patausyndroom en het SEO, de neonatale hielprikscreening en de neonatale gehoorscreening. Het RIVM-Centrum voor Bevolkingsonderzoek voert de landelijke regie over deze screeningsprogramma's.

Vrouwen krijgen de folder Zwanger! aan het begin van de zwangerschap uitgereikt door de verloskundige of gynaecoloog. De folder bestrijkt een breed scala aan onderwerpen rond zwangerschap en geboorte. De folder is gemaakt door een werkgroep met daarin vertegenwoordigers van beroepsgroepen en organisaties die betrokken zijn bij de zorg aan zwangere vrouwen en pasgeborenen. Ook zijn organisaties met specifieke kennis over een onderwerp rond zwangerschap en geboorte geraadpleegd.

Doordat er weinig wordt getest, is het moeilijk om de kwaliteit van de screening te verzekeren. Het is dan ook niet wenselijk om de combinatietest aan te bieden naast de NIPT. De combinatietest, onderdeel van het landelijke programma van de prenatale screening, stopt daarom vanaf 1 oktober 2021.

Het Centrum voor Bevolkingsonderzoek van het RIVM past de informatiematerialen aan. Ook wordt gekeken naar een alternatief voor zwangeren die niet in aanmerking komen voor de NIPT.

Het komend half jaar verkennen het RIVM-CvB, Regionale Centra en beroepsverenigingen samen met scholingsaanbieders hoe het scholingsaanbod de komende jaren er uit kan zien. De basis is het nu vastgestelde onderwijskundig advies voor het scholingsplan counseling prenatale screening. Het doel is te komen tot een gevarieerd scholingsaanbod, waar de counselor uit kan kiezen.

Het kan zijn dat een praktijk in de buurt capaciteit over heeft. Meld het verwachte capaciteitsprobleem ook bij het Regionaal Centrum. Het is belangrijk dat zij op de hoogte zijn en zij kunnen met u meedenken.

In totaal woonden 1400 kijkers één, twee of drie delen van het webinar bij. Net als bij eerdere webinars, werden er veel vragen gesteld. Een deel werd beantwoord tijdens het webinar. De webpagina veelgestelde vragen over het eerste trimester SEO wordt de komende tijd aangevuld met vragen die tijdens het webinar zijn gesteld.

Tijdens het webinar zijn veel vragen gesteld over het aanvraagproces in Peridos. Het uitgangspunt is dat de aanvraag in het eigen bronsysteem kan worden gedaan. De gegevens worden dan direct vanuit het eigen bronsysteem gestuurd naar Peridos: apart inloggen in Peridos hoeft dan niet! Als de aanvraag in het bronsysteem niet mogelijk is, kan de aanvraag ook in Peridos gedaan worden. Dit is bijvoorbeeld nodig als er nog geen nieuwe versie van het bronsysteem is geïnstalleerd of als de bronleverancier de software nog niet heeft aangepast. Ook bij een zwangere zonder BSN dient de aanvraag altijd in Peridos gedaan te worden. Er wordt dan een Peridoscode aangemaakt. Die Peridoscode moet meegegeven worden aan de zwangere om de uitslag te kunnen koppelen aan de aanvraag. Het is daarom noodzakelijk dat de zwangere de Peridoscode meeneemt naar het echocentrum, zodat het echocentrum in Peridos kan checken of er een aanvraag klaarstaat.

Check daarom nu of uw bronsysteem aangepast is voor de start van het eerste trimester SEO en controleer ook of er een koppeling met Peridos is. Vraag dit na bij uw ICT afdeling. Deze aanpassingen kosten namelijk veel tijd! Mogelijk bent u hierover al benaderd door uw regionaal centrum. Komt u hier niet uit, neem dan contact op met uw regionaal centrum. Zij kunnen u verdere uitleg geven.

Het draaiboek beschrijft wat nodig is om de screening op down-, edwards- en patausyndroom en structureel echoscopisch onderzoek effectief en binnen de kwalitatieve kaders te laten verlopen. Het draaiboek richt zich op alle professionals die betrokken zijn bij de prenatale zorg in het algemeen en de prenatale screening op down-, edwards- en patausyndroom en structureel echoscopisch onderzoek in het bijzonder.

De vereiste frequenties aan de vaginale probe waren gesteld op minimaal 7-9 MHz. Dat impliceerde dat lagere frequenties niet nodig zouden zijn. Echter, een vaginale probe voor een echo rond 13 weken zwangerschap (eerste trimester SEO) zou ook moeten beschikken over lagere frequenties dan 7 tot 9 MHz. Daarom is dit aangepast naar 5-7 MHz. Als het goed is, heeft dit voor echopraktijken die onlangs nieuwe apparatuur hebben aangeschaft, geen consequenties. Alle verkochte probes hebben het benodigde frequentiebereik.

De vereiste frequenties aan de vaginale probe zijn dus naar beneden bijgesteld:

• Abdominale en vaginale probe(s) dienen aanwezig te zijn:
• Abdominale probe met minimaal een frequentie tussen 3 en 7 MHz. Dit kunnen twee afzonderlijke probes zijn, of een breedbandtransducer.
• Vaginale probe met minimaal een frequentie tussen 5 en 7 MHz.

3D probes zijn niet verplicht. Ze mogen wel voor de 2D beeldvorming worden gebruikt, mits ze voldoen aan de eisen van de 2D probe.

Zie ook de volledige kwaliteitseisen aan de echoapparatuur en beeldopslag op pns.nl. 

De nieuwe versies vervangen per 1 augustus a.s. de huidige exemplaren. We willen u vragen om vanaf dan de oude folders niet meer te gebruiken. De nieuwe folders zijn vanaf 1 juli a.s. te bestellen in de webshop.

Tip: houd uw folderbestellingen altijd klein. Liever regelmatig een kleine bestelling, dan bij een herdruk een grote voorraad weggooien.

Sanquin Plasma Products (SPP) stopt per 30 juni 2021 met de distributie van een aantal niet in Nederland geregistreerde producten, waaronder hepatitis B-immunoglobuline (ImmunoHBS 180 IU) van Kedrion. Dit product wordt binnen de PSIE als post-expositie profylaxe toegediend aan pasgeborenen van moeders die draagster zijn van het hepatitis B virus. Orly Pharma neemt vanaf 1 juli aanstaande de distributie van dit product in Nederland over.

Artsenverklaring blijft noodzakelijk
Voor het verkrijgen van dit hepatitis B-immunoglobuline van Kedrion is op dit moment een artsenverklaring nodig, aangezien dit product niet is geregistreerd in Nederland. Een BIG-geregistreerd verloskundig zorgverlener (VKZ) mag deze verklaring ook ondertekenen. Deze artsenverklaring blijft nodig na de overname van de distributie door Orly Pharma.

Aparte toestemming vereist voor anonieme voorraad in ziekenhuisapotheek
Door de procedure met een artsenverklaring moeten ziekenhuizen een aparte toestemming vragen bij IGJ om een anonieme voorraad aan te mogen houden (“dokterstas medicijn”). Ieder ziekenhuis moet deze aanvraag individueel doen.

Meer informatie

• De artsenverklaring vindt u hier.
• Meer productinformatie vindt u op de website van SPP.
• Informatie over het beleid bij hepatitis B-positieve zwangeren leest u in het draaiboekPSIE.nl

De e-learning geeft informatie over de achtergronden en de juiste uitvoering van de PSIE. Het hele traject van de screening komt aan bod, zoals voorlichting geven aan de zwangere, registratie van gegevens, uitslagen en vervolgacties als er sprake is van een infectieziekte of (een risico op) erytrocytenimmunisatie.

De e-learning bestaat uit zes hoofdstukken en een afsluitende toets. Het doornemen van de e-learning kost ongeveer 1 uur. De e-learning is ontwikkeld in samenwerking met vertegenwoordigers van beroepsverenigingen die zijn betrokken bij de PSIE. De e-learning is geaccrediteerd door de KNOV, NVOG, ABC-1, het Kwaliteitsregister V&VN en de NVMM.

Meer informatie en een link naar het inlogscherm voor de e-learning vindt u via www.rivm.nl/pns/bijscholing. 

Vorig jaar heeft de staatssecretaris van VWS besloten dat spinale musculaire atrofie (SMA) wordt toegevoegd aan de neonatale hielprikscreening. SMA is een ernstige, aangeboren spierziekte. Om de ziekte goed te kunnen behandelen is vroege opsporing erg belangrijk. Ieder jaar krijgen 15 tot 20 kinderen in Nederland de diagnose SMA.

De inkoopprocedure voor de testkits voor SMA is afgerond in juni. Deze testkits zijn een met SMA uitgebreide versie van de testkits die al voor de screening op SCID worden gebruikt. Daardoor is geen extra bloedafname nodig en kunnen de screeningslaboratoria dezelfde apparatuur gebruiken. SCID is een afweerstoornis die sinds 1 januari in de hielprik zit.

Nu de inkoopprocedure is afgerond, gaat de implementatie van SMA een volgende fase in. De test op SMA wordt gevalideerd en geïmplementeerd in de screeningslaboratoria. ICT-experts zullen zorgen voor de benodigde aanpassingen in de informatiesystemen.

Daarnaast werkt het RIVM samen met het expertisecentrum SMA (UMC Utrecht) aan een goede aansluiting op de zorg van kinderen die verwezen zullen worden op verdenking van SMA. Verder wordt de monitoring en evaluatie van de screening op SMA voorbereid, evenals de communicatie en deskundigheidsbevordering. Dit gebeurt in samenwerking  met de patiëntenvereniging Spierziekten Nederland.

Uiterlijk vanaf 1 oktober 2022 moeten alle kinderen in Europees en Caribisch Nederland via de hielprik op SMA gescreend worden. Mogelijkheden om de startdatum naar voren te halen zal RIVM-CvB zeker benutten.

Omdat experts aangeven dat er op dit moment nog onvoldoende kennis beschikbaar is over het natuurlijk verloop van CACT, CPT2 en BKT, start de screening op deze ziekten (nog) niet op 1 oktober 2021.

Dit moet voorkomen dat er relatief veel kinderen met milde varianten van de ziekten met de hielprik worden opgespoord. Kinderen die vervolgens onnodig worden behandeld, met veel ongerustheid en ongemak tot gevolg.

Het RIVM-CvB heeft de betrokken experts gevraagd om met een plan te komen om de benodigde data te verzamelen, om op een later tijdstip wel verantwoord een advies te kunnen geven of hielprikscreening op deze aandoeningen zinvol is. De experts gaan hiermee aan de slag.

De actuele stand van zaken wat betreft de uitbreiding van de hielprik is te vinden op pns.nl: www.pns.nl/hielprik/professionals/uitbreiding.