Nieuwsbrief Centrale Voorziening Geluidgegevens

Op 2 januari 2024 werd het Geluidregister feestelijk geopend. In het bijzijn van (oud)collega's en familieleden maakte Dorien Lolkema met een druk op knop de productieomgeving toegankelijk voor alle gebruikers. Dorien is vanaf het allereerste begin betrokken bij het Geluidregister en heeft als productowner een belangrijk stempel gedrukt op het register.

Feestelijke opening

In het verder nog uitgestorven kantoor waren de leden van het CVGG-projectteam, de ontwikkelaars en anderen die aan het Geluidregister hebben bijgedragen gezellig bij elkaar. Sommigen hadden voor dit speciale moment hun vakantie onderbroken en kwamen met de hele familie. Na de druk op de knop was het tijd om te proosten op een hoge beschikbaarheid van de CVGG en veel succesvolle data-aanleveringen en afnames. Geo-ICT-adviseur Jan Skornsek en Dorien hebben het Geluidregister aan de aanwezige collega's, partners en kinderen laten zien en vragen beantwoord.

 

Een korte terugblik

Aan deze feestelijke opening ging een heel traject vooraf. In de laatste weken van december is nog het nodige werk gedaan door het ontwikkelteam, samen met Dorien, Jan en projectleider Marjolijn Brouwer. Zo is de versie die op de oefenomgeving stond op de productieomgeving gedeployed en nogmaals getest.

Maar het begon allemaal nog veel eerder. Al in 2015 startte de eerste planvorming. Samen met de opdrachtgever van het ministerie van IenW zijn de nodige overleggen gevoerd. Er werd besproken hoe het geluidregister eruit moet zien, wat je er wel en niet mee moet kunnen en met welke veranderingen in de regelgeving je rekening moet houden.

In 2020 kon het team softwareontwikkelaars echt aan de slag met de bouw van de Centrale Voorziening Geluidgegevens (CVGG). Daarbij werden ook bronhouders, andere gebruikers en stakeholders regelmatig betrokken via informatiesessies, demo’s in de klankbordgroep, de CVGG-stuurgroep en nieuwsbrieven. Ook werd een CVGG-helpdesk opgezet. Samen werd zo stap voor stap gewerkt aan de ontwikkeling van het Geluidregister.

Wat is het Geluidregister?

De Omgevingswet die op 1 januari 2024 is ingegaan, regelt dat bevoegde gezagen gegevens over geluid digitaal moeten aanleveren via het Geluidregister in de Centrale Voorziening Geluidgegevens (CVGG). Het register was toen nog leeg. Rijkswaterstaat en ProRail zullen in januari of februari gegevens gaan aanleveren en publiceren. Andere bronhouders kunnen ook gegevens gaan aanleveren, al geldt voor gemeenten en provincies een langere (wettelijke) termijn voor de eerste aanlevering. Zo zal stapsgewijs steeds meer op de kaart te zien zijn.

‘Nou, dit is wel een feestje waard’, zegt Gerda. ‘We hebben er jaren naar toe gewerkt. Dus dit moment van in productie gaan is een mooie mijlpaal. Ik ben trots op de gebruiksvriendelijkheid van het systeem en de positieve reacties van gebruikers. We hebben onderweg best tegenvallers gehad, dus we hebben nog niet alles kunnen doen. Maar gelukkig hebben we nog tijd.’

Over tijd gesproken, hoe is de CVGG begonnen? 

De eerste stappen richting de CVGG werden al in 2015 gezet. ‘De uitvoering van de Omgevingswet zou samenkomen in het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). Onderdeel daarvan waren de informatiehuizen voor bijvoorbeeld geluid, lucht of externe veiligheid.’ 

‘De ontwikkeling van het DSO is telkens getoetst. En zoals dat vaker gaat bij grote ICT-projecten, moest er steeds meer functionaliteit in. Het DSO werd daardoor te ingewikkeld. Daarom kregen de ministeries in 2018 de opdracht om zelf de benodigde ICT voor informatieproducten te ontwikkelen en deze later op het vereenvoudigde DSO aan te sluiten. Voor geluid werd dat de CVGG.’

Waarom is het RIVM gevraagd de CVGG te ontwikkelen?

‘Het RIVM was al aangewezen voor de informatiehuizen Lucht en Geluid. En we werken als ministerie nauw samen met RIVM-experts. Ook de rekenmethode voor geluid is in beheer bij het RIVM. Dus er is steeds meer expertise gebundeld en dat maakte de keuze voor het RIVM heel logisch.’
 

Wat was uw rol als opdrachtgever? 

‘In 2018 was de nieuwe beleidsontwikkeling voor geluid al ingezet. Bijvoorbeeld dat de geluidproductieplafonds (GPP’s) ook voor provinciale wegen en industrieterreinen zouden worden ingevoerd en dat geluid gemonitord moest gaan worden. Mijn verantwoordelijkheid als opdrachtgever was om de digitale ondersteuning van dat beleid vorm te geven. Dus we zijn begonnen om te kijken wat daar minimaal voor nodig is. De volgende stap was om deze nieuwe regels te vertalen naar de ontwikkeling van een systeem. Daar heb ik met het ontwikkelteam veel overleg over gehad en ben ik door de RIVM’ers flink op doorgezaagd. Vervolgens is het dan aan I&W om daar natuurlijk ook tijd en geld voor in te zetten, en die interne processen begeleid ik ook.’

Hoe plan en prioriteer je in dit ontwikkelproces? 

‘Gelukkig hoeft niet alles tegelijk klaar te zijn. Er zit een fasering in de Omgevingswet. Het rijk, gemeenten en provincies hoeven bijvoorbeeld nog niet vanaf 1 januari monitoringsgegevens aan te leveren. Logischerwijs komt de monitoring van geluid na de invoering van de GPP’s. Dus zo volgt de prioritering eigenlijk uit het proces en de regelgeving.

Het was voor de ontwikkeling wel prettig dat de Omgevingswet vaak is uitgesteld. Vorig jaar dacht ik dat we er wel bijna klaar voor waren, maar er moest dit jaar toch nog veel gebeuren. Dankzij dat extra uitstel kon ik het moment van in productie gaan met nog meer vertrouwen tegemoet zien.’

Wat is de kracht van dit project? 

‘De kracht van het project is de samenwerking in de ontwikkeling. Vanaf het begin is de ondersteuning voor bronhouders een belangrijke pijler geweest. Daar gaat het om. Zij moeten er mee werken. Dus zaten we eind 2018 al om de tafel met provincies en gemeenten. En we hadden een apart overleg met RWS en ProRail omdat zij al een eigen geluidregister hadden en als eerste aan de CVGG moeten aanleveren. Ook is er een klankbordgroep die feedback geeft op demo's van wat er maandelijks is ontwikkeld en een technische adviesgroep adviseert over het Informatiemodel Geluid (IMG).

Verder hebben we vanaf het begin met een nieuwsbrief gecommuniceerd en zijn er oefensessies geweest. Op die manier wilden we de interactie met gebruikers creëren en feedback krijgen.’

Hoe gaat die samenwerking nu in de praktijk? 

‘Niet alle partijen werken al met een geluidregister. RWS en ProRail hebben al veel ervaring en zij ontwikkelen ook een eigen systeem op basis van het IMG. Dat geeft soms wat meer discussie. En er is afstemming nodig, bijvoorbeeld in de planning van de implementatie van een nieuwe versie van het IMG. Begrip voor elkaar hebben is dan belangrijk en daar doen we ons best voor. Voor andere bronhouders zoals provincies en gemeenten is dit helemaal nieuw. Zij hebben nog minder ervaring, dus die interactie is ook minder. Soms oefenen ze al wel maar ze zullen het nog in de praktijk gaan ervaren.’

Hoe nu verder?  

‘Op basis van de praktijkervaringen zullen we verbeteringen doorvoeren. En we hebben nog ideeën om de CVGG uit te bouwen. Het RIVM beheert ook rekensoftware. Er zijn dus mogelijkheden om dat te koppelen. Dan kun je meer doen met de data in de CVGG en deze ook gebruiken voor onderzoek.  

We werken nu toe naar de beheerfase, en daarmee kom ik als opdrachtgever op termijn wat meer op afstand. Maar voorlopig is de wensenlijst nog lang genoeg om als ontwikkelteam mee aan de slag te gaan.’

Samenwerking met RIVM

Dat de samenwerking met het RIVM erg goed is verlopen wil Gerda tot slot nog graag benadrukken. ‘Er is veel deskundigheid in de organisatie, ook op IT-gebied. En het CVGG-team heeft veel gedaan aan de ondersteuning van bronhouders. Wat ook heel fijn is, is dat veel mensen in het team al vanaf het begin betrokken zijn. Die continuïteit is erg belangrijk.'

Het Geluidregister in de CVGG is nu live. Hoe nu verder, vraagt u zich wellicht af? Wat zijn de plannen voor 2024? Het beheer van het geluidregister is natuurlijk belangrijk. Maar we gaan ook door met de ontwikkeling van de CVGG. Daarin komen ook de wensen van de gebruikers aan bod. In deze bijdrage lichten we de plannen toe. 

Beheer

Nu het geluidregister in de CVGG live is, is ondersteuning van alle gebruikers en het beheer heel belangrijk. Elk kwartaal doen we daarom een zogenaamde life-cycle management sprint. Daarin voeren we noodzakelijke updates van libraries en tools door en ruimen we ongebruikte of inefficiënte code op. De oefenomgeving blijft open. Gebruikers die voor het eerst gaan aanleveren, kunnen hier een proeflevering doen. Het CVGG-team kan dan beter ondersteunen.

Ontwikkelen van functionaliteit: eerst de must haves

We gaan ook door met het ontwikkelen van nieuwe functionaliteiten. I&W heeft bepaald welke functionaliteiten in ieder geval ontwikkeld moeten worden, de zogeheten must-haves. En deze zijn nog niet allemaal gereed. Dit is niet erg omdat ze nu nog niet direct gebruikt hoeven te worden. Het gaat dan om aanleveren en uitleveren van monitoringsgegevens en optionele gegevens.

Optionele gegevens

Voor de geluidgegevens brongegevens monitoring en prognoses geldt geen aanleverplicht. Een aantal bronhouders heeft aangegeven deze gegevens wel graag aan te leveren zodat gebruikers ze centraal kunnen afnemen. Het kunnen aanleveren en afnemen van deze gegevens zal dus ook mogelijk gemaakt gaan worden in de CVGG. 

Brongegevens monitoring zijn de geluidbrongegevens die gebruikt zijn om de monitoringswaarden te bepalen. Als de bronhouder ervoor kiest deze gegevens aan te leveren, dan stelt de CVGG ze beschikbaar voor afnemers.

De prognosegegevens betreffen de geluidbronsoorten met basisgeluidemissie (BGE)-systematiek. Dit zijn gemeentewegen, waterschapswegen en (als daarvoor gekozen is) lokaal spoor. Anders dan bij GPP’s, kunnen de geluidbrongegevens BGE niet gebruikt worden voor akoestisch onderzoek. Immers, de BGE is een monitoringswaarde, en voor akoestisch onderzoek kijk je tenminste tien jaar vooruit. Wanneer de bronhouder ervoor kiest om prognoses BGE aan te leveren, kan de afnemer deze gegevens wel gebruiken voor akoestisch onderzoek.

De afnemer hoeft deze gegevens dan niet meer uit te vragen bij de bronhouder, bijvoorbeeld de gemeente. Andersom hoeft de gemeente geen losse aanvragen voor prognoses of brongegevens monitoring meer te beantwoorden, omdat de gegevens voor eenieder af te nemen zijn uit het geluidregister.

Overige must-have-functionaliteiten

En daarna? 

Na de must haves, komen de should haves. De stuurgroep CVGG bespreekt met welke prioriteit en welk tempo deze gebruikerswensen worden ontwikkeld. Via de klankbordgroep en regelmatige nieuwsbrieven houden we u op de hoogte van alle ontwikkelingen.

In deze update brengen we vijf belangrijke punten onder uw aandacht. Het is belangrijk dat bronhouders en afnemers hiervan goed op de hoogte zijn. 

 

De aandachtspunten zijn:

In de CVGG hebben alle objecten een unieke identificatie, de NEN3610ID. Deze bestaat uit een:

Het is voor de monitoring van de objecten GPP-object; Terrein; BGE-object; en Weg/spoordeel BGE essentieel dat naast het juiste lokaalID óók het juiste versienummer gebruikt wordt.

 

In de uitwisselstandaard staat dat als éénzelfde object in een aanlevering gewijzigd is ten opzichte van de voorgaande levering, het lokaalID hetzelfde blijft, maar het versienummer hoger wordt. De uitwisselstandaard vermeldt echter niet expliciet de situatie bij ongewijzigde objecten. Namelijk: Als een object niet gewijzigd is ten opzichte van een vorige aanlevering, dan blijven LokaalID én versienummer ongewijzigd en gelijk aan de voorgaande levering.
 

Doordat de situatie bij ongewijzigde objecten niet expliciet in de uitwisselstandaard is vermeld, kan het voorkomen dat bronhouders zich niet aan deze werkwijze houden. 

Het is bekend dat er bronhouders zijn die bij een nieuwe aanlevering voor alle objecten (ook de ongewijzigde objecten) het versienummer ophogen. Het is dan nog steeds mogelijk om naar het juiste object te verwijzen voor de monitoring. Voor de afnemer is het echter niet duidelijk welke objecten gewijzigd en welke objecten ongewijzigd zijn.
 

IenW wil graag in 2024 in de adviesgroep IMG bespreken hoe toegewerkt kan worden naar een situatie dat ongewijzigde objecten hetzelfde lokaalID en versienummer houden bij een nieuwe aanlevering. 

 

2. Waarschuwing voor een fout in het XSD.

IMG3.1 is de vastgestelde versie van het Informatiemodel Geluid. Door een fout in de software die het xsd genereert is het IMG niet volledig correct vertaald naar het xsd. 

Het xsd staat namelijk een lege waarde toe bij een 'verplicht' veld (minOccurs=0

 

De CVGG, RWS en ProRail hebben dit niet correcte xsd geïmplementeerd. Geomilieu heeft een eigen implementatie van het IMG gedaan en geeft een terechte foutmelding als de betreffende velden leeg zijn.

 

I&W heeft in overleg met RWS, ProRail en het RIVM besloten dat er voor 1 januari geen nieuw xsd in de CVGG kon worden geïmplementeerd. De CVGG kan daardoor niet op deze velden valideren en voldoet daarmee niet volledig aan het IMG. 

 

Wel komt er voor de korte termijn voor bronhouders en afnemers een waarschuwing in de CVGG  als er verplichte data ontbreekt. We blokkeren de aanlevering niet. 

 

De bronhouder krijgt in het validatierapport van een aanlevering de waarschuwing dat de data niet aan het IMG voldoet. De bronhouder kan dan de fout in de data herstellen zodat een nieuwe aanlevering later niet nodig is. Als de bronhouder een aanlevering publiceert waarbij de betreffende velden leeg zijn, dan laten we de afnemers weten dat er een fout in het downloadbestand zit. In het downloadbestand zelf staan de details betreffende de ontbrekende data. De afnemer moet de ontbrekende informatie dan zelf opvragen bij de bronhouder.

 

3. Denk aan het #-teken voor een verwijzing met xlinks:href.

Volgens de gml-standaard moet er een #-teken gezet worden voor een verwijziging met xlinks:href, als er verwezen wordt naar een ander feature in hetzelfde bestand. 

We hebben bij een aantal proefleveringen geconstateerd dat bronhouders dit soms vergeten.  

 

Geomilieu heeft aangegeven dat dit in de release van januari 2024 correct geïmplementeerd zal zijn. In Winhavik wordt het #-teken al correct gebruikt. 

 

We willen bronhouders vragen hier alert op te zijn en waar nodig het #-teken toe te voegen in de aanleverbestanden. Aanleverbestanden met xlinks:href zonder #-teken zullen niet geblokkeerd worden. Maar ze zijn incorrect en moeten (later) opnieuw aangeleverd worden. 

 

We zullen het toevoegen van deze validatieregel aan de adviesgroep IMG voorleggen, zodat de CVGG er in de toekomst op gaat valideren. Voor de korte termijn komt er een waarschuwing in de CVGG, vergelijkbaar aan de waarschuwing voor de velden in het incorrecte xsd.

 

4. Waarschuwing voor een fout in geometrieën.

Er zal nu een waarschuwing in het validatierapport gegeven worden. We zullen aan de adviesgroep IMG voorleggen wanneer we deze validatie blokkerend kunnen maken.

 

5. Link naar geïmplementeerde of vastgestelde versie IMG.

De versie van het IMG (en het xsd) die in de CVGG op de productie-omgeving geïmplementeerd is, is altijd te vinden via: docs.geostandaarden.nl\cvgg\img\. 

Zo staat het ook in de huidige regeling. 

 

Er komt een moment dat de stuurgroep CVGG een nieuwe versie van het IMG vaststelt, maar dat deze nog niet direct bij de CVGG op productie staat. Bronhouders, softwarebureaus en de CVGG gaan dan aan de slag om deze nieuwe versie te implementeren. Afnemers krijgen in de tussentijd nog de uitleverbestanden conform de vorige vastgestelde versie. De link uit de regeling zal nog hiernaar blijven verwijzen. 

Zolang de vastgestelde versie nog niet op productie staat, is deze te vinden via https://docs.geostandaarden.nl/cvgg/def-im-img-JJJJMMDD/. 

De precieze link is afhankelijk van de datum waarop de versie in de stuurgroep vastgesteld is. 

De CVGG zal de nieuwe vastgestelde versie eerst op de oefenomgeving implementeren.  Op het moment dat de nieuwe vastgestelde versie op de CVGG productie-omgeving geïmplementeerd wordt, zal de link in de regeling naar de nieuwe vastgestelde versie verwijzen.

 

In deze nieuwsbrief geven we graag weer onze complimenten. 

Om versie 3.1 van het Informatiemodel Geluid zo snel mogelijk uit te kunnen brengen, heeft Geonovum een hele snelle oplevering van de release candidate gemaakt. En na vaststelling in de Stuurgroep de definitieve versie IMG3.1 snel uitgebracht. 

Het CVGG-team schrijft momenteel een handleiding voor het maken van een Actieplan Geluid onder de Richtlijn Omgevingslawaai. RHDHV deed de review van de beta-versie en had nuttige voorstellen voor verbetering.  

OZHZ kreeg in de vorige nieuwsbrief al een compliment voor de uitgebreide feedback over het aanleveren van een industrieterrein. Zij hebben deze dataset nu ook gedeeld om als test te dienen voor data-integriteitstoets van dBvision.

Het laatste compliment is voor dBvision. Zij stelden een vraag die mogelijk bij meerdere mensen leeft: “Is de ‘aanduiding van het besluit’ (artikel 11.52, derde lid, van het Omgevingsbesluit) door I&W vertaald als ‘melding van een besluit’?” Het antwoord hierop is: ja dat klopt. In het berichtenportaal van de CVGG kun je hiervoor een Melding van een besluit doen.

Geonovum, RHDHV, OZHZ, dBvision: goed bezig en onze dank is groot!