Nieuwsbrief Voeding

Van de Nederlandse jongeren tussen de 13 en 18 jaar drinkt 1 tot 2 procent regelmatig drie of meer blikjes energiedrank per dag. Deze dranken bevatten cafeïne, taurine en D-glucuronolacton. Als je te veel van deze stoffen binnenkrijgt, kan dat klachten als hartkloppingen en duizeligheid veroorzaken. De jongeren die veel energiedranken drinken vertonen ook vaker risicogedrag, zoals roken en drinken van meer alcohol ten opzichte van jongeren die geen energiedrank drinken. Het huidige advies van het Voedingscenrum over energiedrank voor 13- tot 18-jarigen wordt bevestigd: drink het liever niet, en anders maximaal één blikje per dag.

Het METROFOOD-consortium heeft een artikel gepubliceerd met daarin de huidige uitdagingen op het gebied van voedselanalyses. Om de uitdagingen aan te gaan is een onderzoeksinfrastructuur ontworpen. Hiermee worden betrouwbare en vergelijkbare analysemetingen in levensmiddelen mogelijk, van primaire producenten tot consumenten, en worden de resultaten vindbaar, toegankelijk, combineerbaar en herbruikbaar. Het initiatief bestaat uit 48 partners uit 18 Europese landen. In Nederland participeren RIVM en WUR. METROFOOD is recent opgenomen in de 2018 routekaart van ESFRI, het Europees Strategieforum voor onderzoeksinfrastructuren. Op basis daarvan kan een vervolgstap gemaakt worden in het opzetten van de onderzoeksinfrastructuur.

Jaarlijks onderzoekt het RIVM hoeveel mensen ziek worden van 14 ziekteverwekkers (zoals Salmonella, Campylobacter of Listeria) die via voedsel in het menselijke lichaam terecht komen. Deze voedsel-gerelateerde ziektelast wordt uitgedrukt in DALY’s (Disability Adjusted Life Year), een internationaal gehanteerde maat voor het aantal gezonde levensjaren dat verloren gaat aan ziekte of vroegtijdig overlijden. Het aantal DALY’s als gevolg van de 14 ziekteverwekkers is voor 2017 geschat op 4.200, en is daarmee lager dan in 2016 (4.700 DALY’s).

Mensen krijgen via voedsel resten van verschillende gewasbeschermingsmiddelen binnen. Het RIVM heeft de blootstelling aan stoffen die op eenzelfde orgaan hun uitwerking hebben, bij elkaar opgeteld. Dit is een door de Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA ontwikkelde nieuwe werkwijze in de beoordeling van gewasbeschermingsmiddelen; tot nu toe worden de risico’s voor mens en milieu per stof bekeken. Dit is vooralsnog alleen mogelijk voor effecten op schildklier en zenuwstelsel en nog niet voor andere organen. De gelijktijdige blootstelling aan resten van verschillende gewasbeschermingsmiddelen op groente en fruit heeft geen schadelijke effecten op de schildklier. Echter, op basis van berekeningen kan niet worden uitgesloten dat schadelijke effecten op het zenuwstelsel kunnen optreden.

In Nederland zijn er mensen die weinig vitamine A innemen. Sommigen krijgen er juist veel van binnen, vooral kinderen (bijvoorbeeld als zij veel smeerleverworst eten). Met de huidige stand van de wetenschap is nog niet duidelijk of dit schadelijk is voor de gezondheid. Dit blijkt uit literatuuronderzoek van het RIVM waarmee de wetenschappelijke literatuur sinds 2008 in kaart is gebracht.

De NVWA controleert levensmiddelen op de aanwezigheid van mogelijke risico's voor de gezondheid. Om de controle te kunnen richten op de belangrijkste voedselveiligheidsrisico's worden voor alle productieketens ketenanalyses uitgevoerd. RIKILT heeft met hulp van het RIVM de mogelijke chemische en fysische gevaren in de productieketen van eieren geïnventariseerd, van boer tot bord. De belangrijkste chemische risico's zijn omgevingscontaminanten (vooral dioxines en dioxine-achtige stoffen) en residuen van diergeneesmiddelen. De hoeveelheid omgevingscontaminanten is afhankelijk van de manier waarop de leghennen gehuisvest worden en van het voer dat ze krijgen.

Eieren en de producten waarin ze worden verwerkt, kunnen besmet zijn met ziekteverwekkers, vooral bacteriën, waardoor mensen er ziek van kunnen worden. Elke schakel in de keten, van boerderij tot bord, kan bijdragen aan dit risico. Het RIVM heeft daarom op een rij gezet hoeveel mensen er ziek van worden, welke risico's er per onderdeel van de keten zijn en welke maatregelen kunnen worden genomen om de risico's te verkleinen. Dit levert input voor een integrale risicobeoordeling van de eierketen door de NVWA.