Wat is de HPVhumaan papillomavirus-vaccinatie?
De HPV-prik geeft bescherming tegen het humaan papillomavirus (HPV). Dit virus kan bij vrouwen baarmoederhalskanker veroorzaken. Baarmoederhalskanker wordt altijd veroorzaakt door HPV. Er zijn veel verschillende typen van het virus. Niet iedere HPV-infectie leidt tot baarmoederhalskanker. Maar het is niet te voorspellen bij wie wel of niet. De vaccinatie geeft bescherming tegen de twee typen van het virus die samen 70% van alle baarmoederhalskanker veroorzaken. In 2010 werd de prik tegen baarmoederhalskanker opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. Alle meisjes van 12 jaar krijgen sindsdien een uitnodiging voor de HPV-vaccinatie. Tot nu toe bestaat die uit een serie van drie prikken.

Wat gaat er veranderen?
Tot januari 2014 kregen meisjes een uitnodiging voor vaccinatie tegen baarmoederhalskanker met drie prikken. Drie prikken waren nodig om goed beschermd te zijn tegen het virus. Bij elke prik wordt je afweer versterkt, totdat je voldoende beschermd bent om te voorkomen dat je besmet raakt met het virus. Uit nieuw onderzoek blijkt dat meisjes die voor hun 15e beginnen met vaccineren ook na twee prikken voldoende beschermd zijn. De derde prik blijkt voor hen niet nodig te zijn voor een goede bescherming. Daarom krijgen zij voortaan een uitnodiging voor vaccinatie tegen baarmoederhalskanker met twee prikken.

Waarom wordt het aangepast?
Omdat de geneesmiddelenautoriteit (European Medicines Agency) de vergunning (marktautorisatie) voor Cervarix® heeft aangepast. Cervarix® is het HPV-vaccin dat in het Rijksvaccinatieprogramma wordt gebruikt. Dit vaccin wordt voortaan voor meisjes van 9 tot 15 jaar voorgeschreven met twee prikken in plaats van drie. De Europese Commissie heeft dat bekrachtigd. Zie voor meer informatie het persbericht van de producent.
Binnen het Rijksvaccinatieprogramma worden verschillende vaccins aangeboden om mensen te beschermen tegen ernstige infectieziekten. Als dat met minder prikken mogelijk is, passen we dit zo snel mogelijk aan. Prikken die niet nodig zijn om goede bescherming te geven worden er uitgehaald.

Waarom kregen de meisjes eerst drie prikken?
Omdat de vergunning (marktautorisatie) voor het HPV-vaccin (Cervarix®) tot nu toe gold voor een schema van drie prikken voor meisjes van 9 tot 15 jaar. Het HPV-vaccin werd toegelaten tot de markt op basis van onderzoek bij meisjes van 15 jaar en ouder, waarbij drie prikken werden gegeven. De resultaten werden vertaald naar meisjes die jonger zijn dan 15 jaar. Op grond daarvan werd de vergunning verleend door de European Medicine Agency (EMAEuropean Medicines Agency). Inmiddels weten we uit nieuw onderzoek dat jongere meisjes (tot 15 jaar) na twee prikken al voldoende beschermd zijn.

Waarom is er niet gewacht op de uitkomsten van dat onderzoek, voordat deze prikken in het Rijksvaccinatieprogramma werden opgenomen?
Vanaf 2009 is het dankzij de HPV-prik mogelijk om jonge meisjes te beschermen tegen twee belangrijke typen van het virus. Die twee typen veroorzaken samen ongeveer 70% van de baarmoederhalskanker. Conform de bijsluiter was dat door vaccinatie met een serie van drie HPV-prikken. Dat gold voor beide merken HPV-vaccins. Er was toen geen keuze voor twee prikken en ook geen aankondiging dat het in de toekomst mogelijk met twee prikken zou kunnen.

Is het wel zeker dat twee prikken genoeg zijn?
Ja. De geneesmiddelenautoriteit (EMA) heeft de onderzoeksgegevens over dit HPV-vaccin (Cervarix®) met twee prikken beoordeeld. Op basis daarvan heeft de EMA besloten dat meisjes van 9 tot 15 jaar met twee prikken Cervarix® moeten worden gevaccineerd.

Geldt voor zowel Cervarix® als Gardasil® dat twee prikken genoeg zijn?
Nee, dat geldt alleen voor Cervarix®. Bij gebruik van Gardasil®, buiten het Rijksvaccinatieprogramma om, blijven vooralsnog drie prikken nodig.

Is het erg dat meisjes drie prikken hebben gekregen?
Nee. Het is niet schadelijk wanneer iemand drie keer een HPV-prik krijgt. Bij meisjes die starten voordat ze 15 jaar zijn, is het niet meer nodig om drie keer te prikken. Daarom krijgen zij voortaan twee keer een prik. Bij meisjes van 15 jaar en ouder zijn drie prikken nodig.

Waarom krijgen meisjes die ouder zijn dan 15 nog drie prikken?
Voor meisjes die na hun 15e verjaardag starten met de vaccinatie zijn nog 3 prikken nodig. De geneesmiddelenautoriteit (EMA) heeft alleen voor meisjes van 9 tot en met 14 jaar besloten dat voor hen 2 prikken Cervarix® voldoende zijn. Dit omdat zij sneller afweer opbouwen. Oudere meisjes lijken met twee prikken nog onvoldoende beschermd te zijn. Daarom is voor hen wel een derde prik nodig.

Zijn er meer bijwerkingen omdat er drie prikken zijn gegeven?
Ieder medicijn, dus ook een vaccin, kan bij sommige mensen een bijwerking veroorzaken. Als er minder prikken gegeven worden, zullen er ook minder bijwerkingen zijn. Dat is een van de redenen waarom binnen het Rijksvaccinatieprogramma zo min mogelijk prikken gegeven worden. We verwachten dus minder bijwerkingen over de complete serie van twee prikken dan over een serie met drie prikken.

Voorbeelden van bijwerkingen die worden veroorzaakt door de HPV-prik zijn een pijnlijke arm, rode vlek rond de prikplek, vermoeidheid of flauwvallen. Na enkele dagen zijn de klachten meestal voorbij. Alle bijwerkingen moeten zoals gebruikelijk worden gemeld bij LAREBNetherlands Pharmacovigilance Centre (Nederlands Bijwerkingen Centrum: http://www.lareb.nl/).

Ik heb een uitnodiging voor drie HPV-prikken gekregen. Wat nu?
Ben je nog geen 15 jaar voordat je de eerste prik krijgt, dan krijg je twee HPV-prikken. Je kunt je eerste prik gewoon halen op het tijdstip dat in de uitnodiging staat. Het tweede prikmoment vervalt (één maand na de eerste prik). Na ongeveer een half jaar krijg je opnieuw een uitnodiging voor de tweede en laatste prik.
Ben je na je 15e verjaardag begonnen met de HPV-vaccinatie of ga je na je 15e verjaardag beginnen? Dan heb je wel drie prikken nodig.

Heb je hulp nodig om te bepalen of je in aanmerking komt voor twee prikken?
Bel dan met een regiokantoor van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu.

Ik ben al begonnen met de reeks HPV-prikken. Wat nu?
Er zijn twee belangrijke voorwaarden voor een serie van twee prikken. Allereerst moet je de eerste prik voor je 15e verjaardag hebben gekregen. En ten tweede moet er minimaal 5 maanden (150 dagen) tussen de eerste en tweede prik zitten. Is dat niet het geval, dan zijn drie prikken nodig om je voldoende te beschermen.

Waar vind ik meer informatie over de HPV-prik?
Op de RIVM website staat veel informatie over het Rijksvaccinatieprogramma en de HPV-prik. Persoonlijk advies nodig? Bel dan met het regiokantoor van het RIVM in jouw regio.