De themasessie Monitoren samenwerking medisch en sociaal domein gaf inzicht in de verschillende mogelijkheden om (het proces naar) samenwerking tussen professionals uit de geboortezorg en bijvoorbeeld de jeugdgezondheidszorg, te monitoren. Door middel van presentaties over thema’s die bij het monitoren van belang zijn en van diverse praktijkvoorbeelden.

Om lokale coalities te ondersteunen in het maken van keuzes bij het monitoren van de samenwerking tussen het medisch en sociale domein, is een overzicht gemaakt van beschikbare instrumenten. Deze zijn voorzien van een korte beschrijving. 


Bekijk de presentatie Lerende Lokale Monitor Kansrijke Start - Monitoren samenwerking medisch en sociaal domein 


Hoe begin ik met monitoren van de samenwerking?

Monitoren van de samenwerking vraagt voorbereiding. Bespreek eerst waarom en wát je wilt monitoren. Doe het gezamenlijk en leg rollen vast. Evalueer frequent en plan de evaluaties vooraf in. Keuze voor een type evaluatie is afhankelijk van tijd, menskracht en budget. Monitoren en Evalueren (M&E) is vaak een puzzel. Platform 31 heeft het Vizier (Monitoring en evaluatie: van opties tot plan dia 8 en 11 van de presentatie) ontwikkeld. Vier basisvragen helpen je op weg. Ook als je al bezig bent met M&E. Vervolgens is er een  handige keuzehulp ontwikkeld om lokale coalities te ondersteunen bij het kiezen van geschikte instrumenten voor het monitoren & evalueren van de gekozen aanpak. De keuzehulp bestaat ook een eenvoudig stappenplan voor het verhelderen van doel en focus.  De website Monitoren en Evalueren van Loketgezondleven.nl kan ook ondersteunen bij het oriënteren op de wijze van monitoren.

Uiteraard zijn ook heldere doelen van belang bij monitoring en evaluatie. Een  hulpmiddel daarvoor is de  Handreiking doelen stellen van Pharos/Gezondin. 

Welke instrumenten zijn er beschikbaar om samenwerking te monitoren?

Op een aantal plekken vind je instrumenten voor het monitoren van de samenwerking gebundeld: 

  • Op de website Loketgezondleven.nl staan instrumenten die inzetbaar zijn als hulpmiddel bij de evaluatie of monitoring van samenwerking tussen verschillende sectoren. Ook bevat het een stappenplan om de integrale aanpak te evalueren.
  • Werk maken van monitoren en evalueren: keuzehulp instrumenten en stappenplan. Deze keuzehulp helpt bij het kiezen van geschikte instrumenten voor het monitoren & evalueren (M&E) van de gekozen aanpak en de samenwerking. De keuzehulp bestaat uit een stappenplan voor het verhelderen van het doel en de focus van het monitoren en evalueren en een lijst met instrumenten voor verschillende M&E-doelen.

Enkele instrumenten uitgelicht

  • Netwerkthermometer ROS netwerk: met het door Common Eye ontwikkelde manier van kijken naar samenwerking met vijf onderdelen: gedeelde ambitie, belangen, relatie, organisatie en proces. Met deze onderdelen is door het ROS-netwerk de Netwerkthermometer ontwikkeld. Dit is een online vragenlijst die voor monitoring van de samenwerking gebruikt kan worden.
  • Checklist effectieve intersectorale samenwerking:  (TNO) bevat een checklist om samenwerking binnen een netwerk te evalueren.
  • Tijdlijnmethode: kan behulpzaam zijn om belangrijke gebeurtenissen en invloeden van je werkzaamheden in de tijd te ordenen en inzichtelijk te maken met een samenwerkingsverband.
  • Coordinated Action Checklist: is een instrument om samenwerking binnen een netwerk te evalueren. De checklist staat beschreven in dit (wetenschappelijke) artikel.
  • Analysetool Kansrijke Start: is een online tool die de status toont van een bepaalde gemeente in de aanpak en samenwerking binnen Kansrijke Start.

Arnhem

In Arnhem is de lokale coalitie ontstaan vanuit het medisch domein. Deze coalitie is gestart met de ontwikkeling van een Zorgpad Kwetsbare Zwangere. De sociale wijkteams zijn aangesloten bij de werkgroep kwetsbare zwangere. De coalitie is gestart met het invullen van de Analysetool Kansrijke Start in twee groepen.  Op basis van de uitkomsten zijn drie thema’s geprioriteerd die in verschillende werkgroepen worden uitgewerkt.

Een adviseur van de regionale ROS Regionale ondersteuningsstructuur eerstelijn voert momenteel gesprekken met individuele coalitieleden om meer inzicht te krijgen in hoe de samenwerking ervaren wordt, wat beter kan etc. De adviseur spreekt ook met de doelgroep en potentiële stakeholders. Op basis hiervan wordt een (door alle partijen gedragen) plan van aanpak geschreven. Het cyclisch evalueren wordt hier in opgenomen. Ook wordt er een set indicatoren samengesteld. (De set indicatoren uit de Lerende Lokale Monitor Kansrijke Start worden ook opgenomen.) In het onlangs toegekende ZonMw-project onderzoekt men of binnen de 15 coalities in Gelderland-Midden gewerkt wordt met een eenduidig instrument (zorgpad of stroomschema kwetsbare zwangere bv). 

Bekijk ook de  presentatie (vanaf pagina 12).

Voor meer informatie: neem contact op met Inge Boesveld via kansrijkestart@rivm.nl.

Utrecht

Utrecht wordt ondersteund bij het monitoren door een onderzoeker van het Verwey Jonker Instituut. De onderzoeker is hier gedetacheerd voor twee dagen per week. In Utrecht is een monitoringsplan opgesteld aan de hand van een cyclisch model waarin het lerend evalueren centraal staat. Randvoorwaarden voor de monitoring zijn vastgesteld en er wordt gemonitord aan de hand van indicatoren. Hierover gaat men met elkaar in gesprek met als doel te leren met elkaar. Er wordt op 2 niveaus gemonitord: stadsbreed met de projectgroep en op wijkniveau in de wijknetwerken.

Deze opzet loopt bij twee al langer bestaande netwerken in de geboortezorg en twee die recentelijk gestart zijn (dia 27 en 28 van de presentatie).
Vooraf is door de netwerken vastgesteld wat behoeften zijn qua monitoren en evalueren. Er is behoefte om doelstellingen te evalueren maar tijdens de MDO bijeenkomsten is hier eigenlijk geen tijd voor. Daarom krijgen professionals straks een korte vragenlijst voorgelegd. Die wordt geanalyseerd door de onderzoeker van het Verwey Jonker Instituut en de uitkomsten komen terug bij het netwerk. De resultaatbespreking wordt een vast onderdeel van de jaarlijkse planning en komt terug in de casuïstiekbesprekingen. Het wordt daardoor een vast onderdeel van de werkwijze. De vragenlijst is in ontwikkeling en kan tevens worden toegepast bij andere netwerken. 

Voor meer informatie: neem contact op met Inge Boesveld via kansrijkestart@rivm.nl

Veenkoloniën

In de Veenkoloniën wordt gebruik gemaakt van de tool van Common Eye om de samenwerking periodiek te monitoren (bijvoorbeeld eens per jaar) aan de hand van een online vragenlijst. Dia 33 in de presentatie toont de resultaten van een coalitie vanaf de start, en na een jaar samenwerking. Als er verdeeldheid is tussen de verschillende partijen op een thema, gaat men hierover met elkaar in gesprek.  Daarnaast wordt in de Veenkoloniën aan het eind van elk overleg dat met de coalitie, of op provinciaal niveau plaatsvindt, met behulp van Mentimeter door alle deelnemers aangegeven hoe zij de vergadering hebben ervaren. Specifiek op de vijf onderwerpen: resultaatgerichtheid, dialoog, veiligheid, efficiency, verantwoordelijkheid en de constructieve sfeer. Hiervoor gebruikt men een vragenlijst vanuit het Sociocratisch centrum (de coalities vergaderen volgens de sociocratische besluitvormingsmethode). De resultaten worden direct getoond en besproken tijdens de laatste vijf minuten van het overleg. En direct daarop worden afspraken gemaakt voor een volgend overleg. Op dia 34 van de presentatie geeft het spinnenweb (uiterst rechts) de uitslag van deze evaluatie weer.

Voor meer informatie: neem contact op met Inge Boesveld via kansrijkestart@rivm.nl.