U bevindt zich op: Home Onderwerpen B Bof

Bof

Bof (parotitis epidemica) wordt veroorzaakt door het bofvirus. Het is een besmettelijke ziekte, die gekenmerkt wordt door een ontsteking van de speekselklier bij het oor. Mensen kunnen elkaar besmetten door hoesten en niezen. Nadat bofvaccinatie in 1987 werd opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma, nam het voorkomen van de ziekte in Nederland sterk af.

Wat is bof?

Bof wordt veroorzaakt wordt door het bofvirus. Het wordt overgedragen door besmette druppeltjes vocht die bofpatiënten uitademen, niezen of hoesten.

Ziekteverschijnselen

Het kenmerkende verschijnsel van bof is de ontsteking van de wangspeekselklier (zichtbaar als zwelling van de wangen), meestal aan beide kanten van het gezicht. Een infectie met het bofvirus verloopt ook vaak zonder verschijnselen. Bij sommige patiënten verloopt bof juist ernstig. Zeer zelden ontstaat bijvoorbeeld hersenvliesontsteking. De meest voorkomende complicatie bij volwassenen is zaadbalontsteking bij mannen. Dit leidt zelden tot onvruchtbaarheid. Blijvende doofheid is een andere complicatie van bof.

Besmetting en preventie

Bof wordt overgedragen doordat het virus in druppeltjes vocht zit die bofpatiënten uitademen, niezen of hoesten. Een patiënt met bof is al enkele dagen vóórdat de symptomen beginnen, besmettelijk. Bof kan voorkómen worden door vaccinatie. In Nederland wordt de vaccinatie tegen bof in het Rijksvaccinatieprogramma aangeboden aan kinderen van 14 maanden en 9 jaar. Het bofvaccin zit in een combinatievaccin (de BMR). Dit vaccin beschermt ook tegen mazelen en rodehond. Vaccinatie geeft geen volledige bescherming tegen een infectie met het bofvirus. Met name bij jonge volwassenen komt bof geregeld voor. Als gevaccineerde personen bof krijgen hebben zij minder kans op complicaties en minder kans op een ernstig ziektebeloop dan ongevaccineerde personen die bof krijgen.

Hoe vaak komt bof voor in Nederland?

Vóór de invoering van bofvaccinatie in Nederland in 1987, maakte ongeveer 85% van de mensen op kinderleeftijd bof door. Bof was dan ook de meest voorkomende oorzaak van door een virus veroorzaakte hersenvliesontsteking. Ook doofheid door bof kwam veelvuldig voor. Na invoering van vaccinatie in 1987 kwam bof nog weinig voor. Wel was er een epidemie in 2007-2009, voornamelijk onder niet gevaccineerde orthodox protestante schoolkinderen. Tussen 2009 en 2013 was er een toename van bof in Nederland, voornamelijk bij tweemaal gevaccineerde studenten. Redenen hiervoor zijn waarschijnlijk de intensieve contacten die studenten onderling hebben en een afnemende werking van het vaccin over de tijd.

Bof meldingen per jaar

Figuur 1. Meldingen van bof per jaar, Nederland, 1976-2013. Tussen 1999 en 2008 was er geen meldingsplicht voor bof. Vanaf 1977 daalt het aantal bof meldingen. Tussen 1988 en 1998 werden bijna geen gevallen van bof gemeld, vanaf 2009 stijgt het aantal gevallen weer.

Figuur 1. Meldingen van bof per jaar, Nederland, 1976-2013. Tussen 1999 en 2008 was er geen meldingsplicht voor bof.

 

Zie voor meer informatie en bronvermelding de LCI-richtlijn Bof (parotitis epidemica).

Service

Service

Waarmerk drempelvrij.nl Webrichtlijnen; klik voor een reactie.