Blootstelling aan straling in de gezondheidszorg

In de gezondheidszorg wordt in sommige gevallen (röntgen)straling of radioactiviteit gebruikt. U kunt hierbij denken aan een röntgenfoto, een CT-scan of het toedienen van radioactieve stoffen. De straling wordt gebruikt om een betere diagnose te kunnen stellen, of om te genezen. Omdat dit ook bijwerkingen kan hebben, houdt het RIVM bij hoe vaak straling wordt ingezet in de gezondheidszorg en hoeveel straling hierbij wordt gebruikt.
De gezondheidszorg gebruikt straling voor diagnose, bijvoorbeeld om delen van het lichaam af te beelden. Ook wordt straling ingezet voor therapie, bijvoorbeeld door gericht te bestralen in het geval van tumoren (therapie). Naast deze nuttige eigenschappen van straling zijn er ook bijwerkingen. Straling kan cellen in het lichaam beschadigen en op de lange termijn een bijdrage leveren aan het ontstaan van kanker. Daarom wordt er bij elke medische toepassing van straling nagegaan of de voordelen (diagnose, therapie) opwegen tegen de nadelen. Ook wordt er steeds geprobeerd om met zo min mogelijk straling het medische doel te bereiken. Het RIVM biedt ook informatie over de toepassing van straling aan professionals.
 

Dosis straling in Nederland

De gemiddelde dosis door medische handelingen per Nederlander was in 2014 1,06 mSv (milliSievert). Sinds 2002 is de gemiddelde dosis per Nederlander bijna verdubbeld. Dit is een gemiddelde, omdat de een meer straling ontvangt dan de ander. Afhankelijk van de medische behandeling die iemand ondergaat. Nederlanders worden naast straling door medische handelingen ook nog aan andere soorten straling blootgesteld, bijvoorbeeld aan natuurlijke straling uit de bodem of het heelal. Meer informatie daarover is te vinden op de pagina straling.
 

Risico

Cellen in het menselijk lichaam kennen diverse manieren om zich tegen straling te beschermen. Daarom zijn de risico’s van lage doses straling klein. Wereldwijd wordt aangenomen dat een stralingsdosis van 1 mSv leidt tot een extra risico van 1 op 20.000 om op langere termijn kanker te ontwikkelen en daaraan te overlijden. Dit risico is in veel gevallen acceptabel omdat met deze blootstelling andere ernstige aandoeningen tijdig kunnen worden ontdekt en behandeld. Ter vergelijking: uit Amerikaanse data blijkt dat het risico om een auto-ongeluk te krijgen ongeveer 1 op 300 is, het risico om van de trap te vallen is ongeveer 1 op 2000, het risico om een vliegtuigongeluk te krijgen is 1 op 7000 en het risico om door de bliksem getroffen te worden 1 op 85000 (bron: Fahey, Treves & Adelstein, J Nuc Med, 2012).
 

Andere landen

In Nederland is de gemiddelde stralingsdosis lager dan in de meeste andere Europese landen. Dit kan met elkaar vergeleken worden doordat in andere Europese landen op dezelfde manier de medische stralingsbelasting wordt bijgehouden. Figuur 2 laat zien hoe de dosis in die landen zich verhoudt tot die in Nederland (NL) in de periode 2009-2011.

Dose DataMed grafiek Dosis in Nederland vergeleken met andere Europese landen
Figuur 2: Vergelijking van de gemiddelde effectieve dosis per inwoner tussen 36 landen in Europa in de periode 2009-2011, röntgenfoto’s (blauw), doorlicht onderzoeken (rood), CT-scans (groen), interventie radiologie (paars)
(link naar http://ddmed.eu/_media/news:ddm2_project_report_part_1_19_may_2014_final.pdf) .

 

Home / Onderwerpen / M / Medische Stralingstoepassingen / Blootstelling aan straling in de gezondheidszorg

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu