U bevindt zich op: Home Onderwerpen Z Zikavirus

Zikavirus

Het zikavirus wordt verspreid door de gelekoortsmug of denguemug. De ziekte (zikakoorts) verloopt meestal vrij mild. Er zijn steeds meer aanwijzingen dat een infectie tijdens de zwangerschap schadelijk kan zijn voor het ongeboren kind. 

Sinds mei 2015 is er een uitbraak van het zikavirus in Brazilië. Deze uitbraak heeft zich verspreid over verschillende landen in Zuid- en Midden-Amerika. In november 2015 komen de eerste aanwijzingen dat een infectie met het zikavirus tijdens de zwangerschap schadelijk kan zijn voor het ongeboren kind. Inmiddels zijn dat er steeds meer. 

In Nederland is infectie met zikavirus alleen vastgesteld bij mensen die het virus in het buitenland hebben opgelopen. Het is tot nu toe bij ruim 60 reizigers vastgesteld, waarvan een klein aantal zwangere vrouwen. Waarschijnlijk zijn er veel meer mensen besmet geraakt, want maar een op de vijf mensen krijgt daadwerkelijk klachten na een besmetting. Verspreiding van het zikavirus binnen Nederland is onwaarschijnlijk omdat de verantwoordelijke muggen in Nederland niet voorkomen.

Advies voor zwangeren en hun partner

  • Zwangere vrouwen en vrouwen die tijdens of vlak na de reis zwanger willen worden, wordt geadviseerd om de noodzaak van de reis te bespreken met een arts en reizen die niet noodzakelijk zijn uit te stellen.
  • Meld een recent bezoek aan een land waar het zikavirus heerst tijdens de reguliere controles bij uw verloskundige of arts. Zeker als binnen twee weken na terugkeer klachten optreden die passen bij een infectie door het zikavirus.
  • Het zikavirus wordt overgedragen door muggen, maar in enkele gevallen is er ook sprake van seksuele overdracht van een man met zikavirus-klachten naar zijn sekspartner. Mannen die in landen zijn geweest waar het zikavirus heerst én een zwangere vrouw hebben wordt daarom uit voorzorg geadviseerd om minstens twee maanden na terugkomst een condoom te gebruiken bij seksueel contact. Dit geldt ook voor mannen die geen klachten hebben gehad.
  • Vrouwen die zwanger willen worden, wordt geadviseerd om dit uit te stellen tot minstens een maand na terugkomst uit een land waar het zikavirus heerst. Voor hun mannelijke partner geldt dat voor een periode van minstens twee maanden na terugkomst uit een dergelijk gebied een condoom of andere anticonceptie bij seksueel contact moet worden gebruikt. Ook dit geldt voor mannen die geen klachten hebben gehad.

Zie voor meer informatie Zikavirus en zwangerschap

Ziekteverschijnselen

Symptomen van zikakoorts ontstaan meestal 3 tot 12 dagen na een beet van een besmette mug. Mensen die besmet raken met het zikavirus krijgen niet altijd de ziekteverschijnselen. Ongeveer 1 op de 5 mensen krijgt klachten. De meeste mensen herstellen binnen een week zonder ernstige problemen.

Mogelijke symptomen van zikakoorts zijn:

  • acute, maar meestal niet hoge koorts
  • niet-etterige ontsteking van het oog
  • spier- en gewrichtspijn (met name van de handen en de voeten, soms met gewrichtszwelling)
  • huiduitslag (vaak beginnend in het gezicht en uitspreidend over de rest van het lichaam)
  • en minder vaak: hoofdpijn, gebrek aan eetlust, overgeven, diarree en buikpijn. 

Complicaties 

Tijdens uitbraken werden de volgende complicaties beschreven: 

  • Het syndroom van Guillain-Barré. Hiervan is nog onbekend hoe vaak het voorkomt, maar dit is waarschijnlijk vrij zeldzaam.
  • Wetenschappers zijn het erover eens dat er een verband is tussen afwijkingen bij het ongeboren kind en besmetting met het zikavirus tijdens de zwangerschap. Hierbij wordt onder andere een hersenafwijking (microcefalie) bij het ongeboren kind beschreven.

Besmetting en preventie 

Het zikavirus wordt overgebracht door bepaalde muggen die in de tropen veel in en rondom huis voorkomen. De gelekoortsmug of denguemug (Aedes aegypti) is de belangrijkste verspreider van het virus. Deze mug voedt zich voornamelijk met menselijk bloed en steekt zowel overdag tot in het begin van de avond.

Het is belangrijk om overdag en in de vroege avond zorgvuldig muggenwerende maatregelen te nemen in gebieden waar het zikavirus voorkomt.

  • Draag bedekkende kleding (lange mouwen, lange broek)
  • Smeer onbedekte huid in met een muggenwerend middel dat DEET bevat. Kinderen jonger dan 2 en zwangere vrouwen mogen alleen producten met maximaal 30% DEET gebruiken. 
  • Slaap altijd onder een (geïmpregneerde) klamboe of in een muggenvrije ruimte 

Reizigers met een immuunstoornis of een chronische ziekte worden evenals zwangere vrouwen geadviseerd voor vertrek advies bij een behandelend arts of reizigerskliniek te vragen. 

Als je binnen twee weken na terugkeer klachten krijgt, neem dan contact op met (huis)arts of behandelend specialist. Er zijn geen vaccins om infectie te voorkomen en er zijn geen medicijnen die het zikavirus doden. De behandeling bestaat uit het bestrijden van symptomen. 

Waar komt zikakoorts voor?

Het zikavirus is voor het eerst gevonden in Uganda en Tanzania in 1947. Vervolgens werd het gesignaleerd in Azië. Het virus heeft zich vervolgens naar Micronesië (eilandengroep in Grote of Stille Oceaan)(2007), Frans-Polynesië (2013) en richting Zuid-Amerika (2015) verspreid. In de eerder aangedane gebieden circuleert het virus waarschijnlijk nog steeds regelmatig onder de bevolking. Dit betekent dat het virus daar wel is, maar dat er voor zover bekend veel minder mensen ziek worden dan nu in Zuid- en Midden Amerika het geval is. Dat komt doordat daar al meer mensen wonen die weerstand hebben opgebouwd tegen het virus. De kans om in deze landen het zikavirus op te lopen is dan waarschijnlijk ook heel klein.

Landen waar het zikavirus op dit moment voorkomt

Anguilla

Dominica

Jamaica

Saint Lucia

Argentinië

Dominicaanse Republiek

Kaapverdië

Saint Martin

Aruba

Ecuador Marshall-eilanden Saint Vincent en de Grenadines

Barbados

El Salvador

Martinique

Samoa

Belize

Fiji

Mexico

Sint-Bartholomeus

Bolivia

Filipijnen*

Micronesia

Sint-Maarten

Bonaire

Grenada

Nicaragua

Thailand*

Brazilië

Guadeloupe

Panama

Tonga

Colombia

Guatemala

Papoea-Nieuw-Guinea

 Trinidad en Tobago

Costa Rica

Guyana

Peru

Venezuela

Cuba

Haïti

Paraguay

 Vietnam*

Curacao 

Honduras

Puerto Rico

Virgin Islands

(Bron: ECDC dd. 24-05-2016 en RIVM)
*In Thailand, Vietnam, de Filipijnen en Nieuw Caledonië is het zikavirus regulier op kleine schaal aanwezig. De kans om hier zikavirus op te lopen is waarschijnlijk heel klein. 

 

Het is waarschijnlijk dat de ziekte zich de komende tijd verder zal verspreiden over de (sub)tropische delen van het Amerikaanse continent. Dit komt door intensief reisverkeer en door de aanwezigheid van de mug die dit virus kan overdragen. Deze mug komt voor in het Caribisch gebied en dus ook op de eilanden Bonaire, Sint Eustatius en Saba (BES). Deze eilanden hebben de status van een Nederlandse gemeente. In Nederland op het Europese continent komt de gelekoortsmug niet voor. Verspreiding is dan ook alleen te verwachten op Bonaire, Sint Eustatius en Saba.

Verspreiding zikavirus

Kaart zikavirus verspreiding ECDC 20-05-2016

 

Landen en gebieden met bevestigde zikavirusinfecties in de laatste 3 maanden gebaseerd op de gegevens van 20 mei 2016.


(Bron: ECDC dd. 20-05-2016)

 

Service

Service

Waarmerk drempelvrij.nl Webrichtlijnen; klik voor een reactie.