Bof

Bof (Parotitis epidemica) is een besmettelijke ziekte, veroozaakt door het bofvirus, waarbij de speekselklier bij het oor ontstoken is. Besmetting vindt plaats van mens op mens door bijvoorbeeld hoesten en niezen. De incubatietijd is 2 tot 3 weken. Een patiënt is besmettelijk van 5 dagen voor de ziekteverschijnselen beginnen tot ruim een week daarna. Meestal verloopt bof mild. Iemand kan de ziekte zonder verschijnselen hebben en zo anderen ongemerkt besmetten. 1 op de 3 mensen merkt niks van de ziekte. De meeste kinderen in Nederland worden ingeënt tegen bof als ze 14 maanden en 9 jaar zijn (met de BMR-vaccinatie tegen bof, mazelen en rodehond). Daardoor komt bof in Nederland nog maar weinig voor.

Ziekteverschijnselen

Koorts.
Opzwellen van één of beide wangen door een ontsteking van de oorspeekselklieren.
Soms opzwellen van de speekselklieren in de mond waardoor eten of de mond opendoen pijn doet.

Na ongeveer een week worden de zwellingen minder, na twee weken zijn ze weg en is de patiënt meestal weer beter.

Complicaties

Heel soms ontsteking van de alvleesklier, eenzijdige doofheid of reuma.
Soms ontsteking van de inwendige geslachtsorganen (teelballen en eierstokken). Dat leidt zelden tot onvruchtbaarheid.
Bij ongeveer 4 tot 10 van de 1000 patiënten zorgt bof voor hersenvliesontsteking of hersenweefselontsteking. Dat gebeurt vooral bij jonge kinderen en loopt meestal goed af.

Voor bof bestaat geen behandeling. Koorts en pijn kunnen zo nodig bestreden worden. Bij hersenvliesontsteking is een ziekenhuisopname nodig.

Het effect van vaccinatie

Vroeger belandden elk jaar 300 tot 800 kinderen en volwassenen in het ziekenhuis met hersenvliesontsteking veroorzaakt door de bof. Daarom is in 1987 de vaccinatie tegen de bof opgenomen in het Rijksvaccinatieprogramma. Deze geeft bij meer dan 95% van de ingeënte mensen persoonlijke bescherming. Nu komt de ziekte bijna niet meer voor.