Dementie verzamelnaam voor verschillende stoornissen

Er bestaat niet één vorm van dementie, maar meedere. De twee belangrijkste typen dementie zijn de ziekte van Alzheimer (ongeveer 70% van alle gevallen) en vasculaire dementie (ongeveer 15%). Het kernsymptoom van dementie is verslechtering van het cognitieve functioneren.

In 2003 in totaal ruim 100.000 mensen met dementie

Het aantal personen dat zelfstandig of in een verzorgingshuis woont, en waarvan bij de huisarts bekend is dat die persoon dementie heeft, wordt voor 2003 geschat op 70.700 (21.900 mannen en 48.800 vrouwen). Daarnaast waren er in dat jaar ongeveer 31.000 personen met dementie opgenomen in een verpleeghuis. In 2003 werd bij bijna 15.000 personen voor het eerst dementie door de huisarts geregistreerd (4.500 mannen en 10.300 vrouwen).

Op basis van een ouder bevolkingsonderzoek wordt het aantal (nieuwe) personen met dementie veel hoger geschat. Redenen voor deze hogere aantallen zijn dat veel personen wel dementie hebben maar daarvoor niet bij de huisarts komen, de ziekte niet herkend wordt door de huisarts, en de huisarts een andere definitie gebruikt.

In 2005 werd het overlijden bij 1.919 mannen en 5.095 vrouwen officieel toegeschreven aan dementie.

Dementie wordt een steeds groter probleem

Het aantal nieuwe patiënten met dementie is in de periode 1976-2003 sterk gestegen. Het aantal nieuwe opnamen in verpleeghuizen blijft eveneens stijgen. Onder zowel mannen als vrouwen is de sterfte aan dementie tussen 1998 en 2005 toegenomen. Op basis van alleen demografische ontwikkelingen is de verwachting dat het aantal personen met dementie in de periode 2005-2025 zal toenemen met ongeveer 46%.

Toename door vergrijzing en eerdere herkenning

De stijging van het aantal nieuwe gevallen is deels het gevolg van de vergrijzing. Maar ook als rekening gehouden wordt met de leeftijd en omvang van de bevolking is een stijging zichtbaar. Dit heeft zeker ook te maken met vroegtijdiger diagnostiek, doordat hulpverleners en mantelzorgers de symptomen eerder herkennen. En omdat in sommige gevallen de ontwikkeling van de ziekte van Alzheimer in een vroeg stadium met medicijnen kan worden afgeremd.

Effecten medicijnen nog bescheiden

Dementie is in de meeste gevallen niet met medicijnen te behandelen. De medicamenteuze behandeling van dementie is in de praktijk vooral gericht op nevensymptomen van dementie, zoals wanen, depressieve stemming, en gedragsstoornissen. In de CBO-richtlijn voor dementie wordt benadrukt dat een eventuele medicamenteuze behandeling altijd vooraf moet worden gegaan door niet-medicamenteuze vormen van zorg.

Ondersteuning van dementerende én mantelzorger

Tweederde van de mensen met dementie woont thuis. Dit doet een groot beroep op hun mantelzorgers (vaak hun partners), die daarbij risico lopen op overbelasting en psychische problemen. Ondersteuning van mantelzorgers door het geven van informatie en emotionele en praktische steun is daarom belangrijk. Er bestaan gespreksgroepen en diverse Alzheimercafés. Hier wordt voorlichting gegeven aan mensen met dementie en hun mantelzorgers. Nieuw zijn ontmoetingscentra waar steun voor de dementerende en de mantelzorger geïntegreerd wordt aangeboden. Dergelijke gecombineerde interventies voor mensen met dementie én hun mantelzorgers hebben de meeste kans van slagen. Ze kunnen zorgen voor uitstel van verpleeghuisopname.