Borstfoto's

Veelgestelde vragen over de borstfoto's.
  1. Doet het maken van borstfoto’s pijn?
  2. Waarom worden er röntgenfoto's gemaakt?
  3. Ik vind het maken van de borstfoto’s pijnlijk. Is er een minder pijnlijke manier om het onderzoek te doen?
  4. Ik heb last van pijnlijke borsten. Kan ik wel aan het onderzoek meedoen?
  5. Richt de druk op de borst voor het maken van de borstfoto’s schade aan?
  6. Ik heb gehoord dat ook door thermografie borstkanker opgespoord kan worden. Kan dit onderzoek niet worden gebruikt in het bevolkingsonderzoek borstkanker?
  7. Kan thermografie een mammografie vervangen?
  8. Ik heb gelezen over een alternatief voor de mammografie, namelijk Pammografie. Waarom wordt deze methode niet gebruikt in het bevolkingsonderzoek borstkanker?
  9. Ik heb gelezen dat borstkanker ook met een ademtest kan worden opgespoord. Waarom wordt dit niet gebruikt in het bevolkingsonderzoek borstkanker?
  10. Is het maken van borstfoto’s een probleem als je kleine of juist grote borsten hebt?
  11. Ik heb gehoord dat er een nieuwe methode is ontwikkeld waardoor de mammografie minder pijn doet, waarom wordt dit (nog) niet gebruikt in het bevolkingsonderzoek?
  12. Ik heb borstprothese(n). Kan ik meedoen aan het bevolkingsonderzoek?
  13. Ik heb een borstprothese en ik ben bang dat deze scheurt bij het bevolkingsonderzoek. Kan ik wel meedoen?
  14. Ik heb een tepelpiercing. Kan ik meedoen aan het bevolkingsonderzoek?
  15. Ik heb gehoord dat borstfoto’s van vrouwen met dicht borstweefsel moeilijk te beoordelen zijn. Hoe zit dit?
  16. Kan de druk van de mammograaf een knobbeltje in de borst kapot maken, en daardoor borstkanker veroorzaken?
  17. Ik heb nekklachten. Kan ik gewoon borstfoto’s laten maken?
  18. Hoeveel borstfoto's worden er gemaakt?
  19. Worden de borstfoto’s gemaakt door een vrouw?
  20. Is het onderzoek risicovol omdat er röntgenstraling gebruikt wordt?
  21. Wordt het röntgenapparaat regelmatig schoongemaakt?
  22. Kan ik met het openbaar vervoer bij het onderzoekscentrum komen?
  23. Kan ik met mijn rolstoel makkelijk in het onderzoekscentrum komen?
  24. Waarom moet ik mij legitimeren?

1. Doet het maken van borstfoto’s pijn?

De laborant in het onderzoekscentrum legt uw borst op een plaat en drukt daar een andere plaat bovenop. Het samen drukken kan pijnlijk zijn. Als het te veel pijn doet, kunt u dat tegen de laborant zeggen. Soms kunnen uw borsten in de dagen na het onderzoek nog gevoelig zijn.

Bekijk de korte film 'Is het onderzoek pijnlijk?'

Naar boven

2. Waarom worden er röntgenfoto's gemaakt?

Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat röntgenfoto's de beste manier zijn om bij een grote groep vrouwen borstkanker te ontdekken. Op een röntgenfoto zijn afwijkingen te zien die bijvoorbeeld nog niet te voelen zijn. Met andere manieren van onderzoek kan borstkanker minder goed ontdekt worden. Of deze methoden zijn minder geschikt om grote groepen vrouwen te onderzoeken. Het wetenschappelijk onderzoek naar deze nieuwe methoden wordt gevolgd om te kijken of deze geschikt zijn voor het bevolkingsonderzoek.

Naar boven

3. Ik vind het maken van de borstfoto’s pijnlijk. Is er een minder pijnlijke manier om het onderzoek te doen?

Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat röntgenfoto's de beste manier zijn om bij een grote groep vrouwen borstkanker te ontdekken. Er wordt wel onderzoek gedaan naar manieren om het maken van een mammografie minder pijnlijk te maken. De organisatie van het bevolkingsonderzoek borstkanker is op de hoogte van een nieuwe methode voor mammografie waarbij de borst niet meer wordt samengedrukt dan nodig is. Vooral vrouwen die een borst besparende operatie hebben ondergaan en vrouwen met kleine en stevige borsten zullen op die manier naar verwachting minder pijn hebben bij het ondergaan van een mammografie.

De nieuwe methode is getest onder cliënten van Bevolkingsonderzoek Oost, de screeningsorganisatie met werkgebied Gelderland en Overijssel, en er is belangstelling om deze in het bevolkingsonderzoek toe te gaan passen. Momenteel wordt de haalbaarheid hiervan onderzocht. De nieuwe methode is in ieder geval nu nog niet beschikbaar voor het bevolkingsonderzoek.

De drukgestuurde methode moet naast het voldoen aan de vereiste keuringen ook passen op de mammografen die we gebruiken in het bevolkingsonderzoek. In 2017 worden nieuwe mammografen aangekocht voor het bevolkingsonderzoek. We zijn aan het kijken naar welke pijnverminderende oplossingen er zijn voor deze nieuwe mammografen. Het gaat om vervanging van de apparatuur in alle 65 onderzoekscentra in Nederland. Dit moet zorgvuldig gebeuren, kost tijd en geld en zal in elk geval een paar jaar duren.

Bekijk de korte film 'Is een minder pijnlijke screening mogelijk?'

Naar boven

4. Ik heb last van pijnlijke borsten. Kan ik wel aan het onderzoek meedoen?

Ja, u kunt meedoen aan het onderzoek. Zeg het wel tegen de laborant die de borstfoto’s maakt. Sommige vrouwen hebben zeer gevoelige borsten vlak voor of tijdens de menstruatie. Dan kan het soms beter zijn om de afspraak te verzetten. 

Naar boven

5. Richt de druk op de borst voor het maken van de borstfoto’s schade aan?

Bij het maken van de borstfoto’s wordt er druk uitgeoefend op het borstweefsel. Bij sommige vrouwen kan deze druk leiden tot blauwe plekken. Dit kan gevoelig zijn, maar is niet schadelijk. Door plaatselijke druk worden er geen cellen verplaatst naar elders in het lichaam. Mochten er ten slotte in een zeldzaam geval door de druk cellen kapot gaan, dan zijn deze cellen daarna afgestorven en zullen opgeruimd worden. Deze cellen kunnen dan geen effect meer hebben.

Naar boven

6. Ik heb gehoord dat ook door thermografie borstkanker opgespoord kan worden. Kan dit onderzoek niet worden gebruikt in het bevolkingsonderzoek borstkanker?

Nee. Thermografie kan niet worden gebruikt als screeningsmethode in het bevolkingsonderzoek borstkanker. Er is geen wetenschappelijk bewijs dat deze methode daarvoor geschikt is. Bij thermografie worden temperatuurverschillen in het huidoppervlak gemeten met een infrarood camera. Door de oppervlakkige werking van thermografie is deze methode weinig gevoelig om (voorstadia van) de tumoren op te sporen en zeker niet in staat om (voorstadia van) borstkanker op te sporen in de diepere lagen van het borstweefsel.

Op het moment dat er een afwijking wordt gevonden kan dit bijvoorbeeld ook een ontsteking zijn en geen (beginstadium van) kanker. Dit kan onnodig ongerustheid veroorzaken. Thermografie wordt niet vergoed door de verzekeringsmaatschappijen. Ook niet in het kader van het bevolkingsonderzoek. De kosten van het onderzoek komen voor eigen rekening. In het bevolkingsonderzoek borstkanker wordt alleen gebruik gemaakt van de beste methode om te screenen op borstkanker. Dit is erg belangrijk omdat het bevolkingsonderzoek wordt aangeboden aan een doelgroep 'gezonde' vrouwen. We willen zoveel mogelijk onnodige ongerustheid voorkomen. Tot op dit moment is mammografie de beste manier om een grote groep vrouwen te onderzoeken op borstkanker (Gezondheidsraad, 2014). Er wordt wel veel onderzoek gedaan naar andere methoden. Bijvoorbeeld naar mogelijk minder pijnlijke manieren om borstkanker te ontdekken. Als de resultaten van deze onderzoeken bekend zijn, zullen we dit via de website laten weten.

Naar boven

7. Kan thermografie een mammografie vervangen?

Een thermografie is geen vervanging voor een mammografie. Mammografie en thermografie zijn twee verschillende methoden die ook verschillende informatie geven. Zo meet thermografie de huidtemperatuur en is deze methode weinig gevoelig om (voorstadia van) tumoren op te sporen, zeker niet in de diepere lagen van het borstweefsel. Ook andere verdachte afwijkingen, zoals verkalkingen, worden niet direct weergegeven bij thermografie. De Gezondheidsraad heeft voor Nederland aangegeven dat thermografie geen goed alternatief is voor mammografie als screeningsmethode voor vroege opsporing van borstkanker.Informatie hierover staat ook op de website van KWF en Borstkanker Vereniging Nederland.

Voor meer informatie over thermografie zie vraag 6.

Naar boven

8. Ik heb gelezen over een alternatief voor de mammografie, namelijk Pammografie. Waarom wordt deze methode niet gebruikt in het bevolkingsonderzoek borstkanker?

Aan de Universiteit van Twente wordt onderzoek gedaan naar Pammografie. Bij Pammografie wordt gebruikt gemaakt van lichtpulsen om tumoren op te sporen. Daarbij ligt de vrouw op haar buik op een bed waarbij de borst door een opening naar beneden hangt. Pammografie is pijnloos. Het is tot nu toe alleen getest bij een kleine groep (60) borstkankerpatiënten. Over de gevoeligheid van de test in een screeningssetting, dus het resultaat van deze test bij alle vrouwen in de doelgroep, kan nog geen uitspraak worden gedaan. Deze techniek kan daarom nog niet in het bevolkingsonderzoek worden geïntroduceerd. Ook de Gezondheidsraad heeft aangegeven dat de bruikbaarheid van deze techniek voor het bevolkingsonderzoek nog onvoldoende onderzocht is. Samen met het LRCB volgen we nauwgezet de ontwikkelingen.

Naar boven

9. Ik heb gelezen dat borstkanker ook met een ademtest kan worden opgespoord. Waarom wordt dit niet gebruikt in het bevolkingsonderzoek borstkanker?

Begin 2014 is veel aandacht geweest voor een nieuwe test om borstkanker op te sporen, de ademtest. De onderzoekers van het Maastricht Universitair Medisch Centrum en Maastro Clinic zijn nauw betrokken bij de ontwikkeling van de ademtest. De ademtest is tot nu toe getest bij een kleine groep (244) vrouwen met een verhoogd risico op borstkanker. Om te bepalen of deze test ook kan worden ingezet bij het bevolkingsonderzoek moet de ademtest worden getest bij een veel grotere groep gezonde vrouwen. Dan kan pas worden bepaald of de ademtest betrouwbaar en gevoelig genoeg is. We verwachten daarom dat het nog wel even duurt voordat dit in het bevolkingsonderzoek  gebruikt kan worden. Samen met het LRCB volgen we nauwgezet de ontwikkelingen.

Naar boven

10. Is het maken van borstfoto’s een probleem als je kleine of juist grote borsten hebt?

Het maakt niet uit hoe groot uw borsten zijn. Het is altijd mogelijk om goede röntgenfoto's te maken. Als het nodig is, worden er van grote borsten meerdere röntgenfoto's gemaakt.

Naar boven

11. Ik heb gehoord dat er een nieuwe methode is ontwikkeld waardoor de mammografie minder pijn doet, waarom wordt dit (nog) niet gebruikt in het bevolkingsonderzoek?

Het klopt dat er een nieuwe methode is ontwikkeld. Hierbij wordt gewerkt met druk in plaats van kracht. Per borst wordt nagegaan hoeveel druk uitgeoefend moet worden om van deze borst een mammografie van goede kwaliteit te maken. Dit zorgt ervoor dat een deel van de vrouwen het onderzoek als minder pijnlijk zal ervaren. Vooral vrouwen die een borst besparende operatie hebben ondergaan en vrouwen met kleine en stevige borsten zullen op die manier naar verwachting minder pijn hebben bij het ondergaan van een mammografie.

Vanuit het bevolkingsonderzoek is er belangstelling om deze nieuwe methode toe te passen. Op dit moment wordt de haalbaarheid hiervan onderzocht. Het aanpassen van alle 67 onderzoekscentra in Nederland kost tijd en geld. Hierdoor zal het in elk geval een paar jaar duren voordat de nieuwe methode volledig is ingevoerd in het bevolkingsonderzoek.

Naar boven

12. Ik heb borstprothese(n). Kan ik meedoen aan het bevolkingsonderzoek?

Als u een prothese in uw borst of borsten heeft, is er soms minder borstweefsel te zien op een röntgenfoto. Daarom is de foto soms minder goed te beoordelen. Dit is afhankelijk van de plaats en grootte van de prothese(n) Meer informatie over bevolkingsonderzoek en borstprothesen vindt u hier.

Bekijk de korte film 'Meedoen met een borstprothese?'

Naar boven

13. Ik heb een borstprothese en ik ben bang dat deze scheurt bij het bevolkingsonderzoek. Kan ik wel meedoen?

U kunt gewoon meedoen met het bevolkingsonderzoek. Als u een prothese in uw borst of borsten heeft, kunt u dit melden bij de laborant. De laborant houdt daar dan rekening mee tijdens het borstonderzoek. Ook kunt u zelf tijdens het onderzoek aangeven hoeveel druk u kunt verdragen en aandurft.

PIP-implantaten hebben een grotere kans op scheuren, lekken en ‘zweten’ dan andere implantaten. Het is verstandig uw PIP-implantaten hierop te laten controleren voordat u deelneemt aan het bevolkingsonderzoek. Meer

Informatie over scheuring en verwijdering van PIP-implantaten vindt u op de website van het IGZ.

Naar boven

14. Ik heb een tepelpiercing. Kan ik meedoen aan het bevolkingsonderzoek?

Ja. Met een tepelpiercing kunt u gewoon meedoen aan het bevolkingsonderzoek. De laborant kan u vragen de piercing uit te doen voor het onderzoek. Dit is niet per se nodig voor het maken van de röntgenfoto’s.

Naar boven

15. Ik heb gehoord dat borstfoto’s van vrouwen met dicht borstweefsel moeilijk te beoordelen zijn. Hoe zit dit?

Bij vrouwen met heel dicht borstweefsel is veel klier- en bindweefsel in de borst aanwezig. Dit dichte borstweefsel kan borstkanker verbergen op een röntgenfoto. Hierdoor kan eventuele borstkanker worden gemist.

Binnen het bevolkingsonderzoek wordt daarom onderzocht of het zin heeft om bij vrouwen die dicht borstweefsel hebben naast de borstfoto nog een MRI-onderzoek te doen. Meer informatie over dit onderzoek vindt u op de website van het Julius Instituut.

Meer informatie: DENSE onderzoek

Naar boven

16. Kan de druk van de mammograaf een knobbeltje in de borst kapot maken, en daardoor borstkanker veroorzaken?

De praktijk heeft laten zien dat de druk die uitgeoefend wordt voor het maken van de foto's niet schadelijk is. Mammografie wordt al ruim 50 jaar toegepast. De lange geschiedenis van mammografie laat zien dat mammografie een positieve uitkomst heeft: de sterfte door borstkanker is gedaald.

Het eventueel loslaten van een tumorcel, door wat voor onbekende oorzaak ook, zegt medisch gezien niets. Het lichaam is in staat om deze afzonderlijke cellen op te ruimen en ook zijn afzonderlijke cellen niet in staat om zich elders in het lichaam met succes te vermenigvuldigen.

 Naar boven

17. Ik heb nekklachten. Kan ik gewoon borstfoto’s laten maken?

Ja. Ook als u nekklachten of bijvoorbeeld klachten aan uw schouders of rug heeft, kunt borstfoto’s laten maken. Bij het maken van de röntgenfoto’s moet u uw arm omhoog doen en uw hoofd opzij draaien. Vertel de laborant vooraf welke klachten u heeft, dan kan zij daar rekening mee houden.

Naar boven

18. Hoeveel borstfoto's worden er gemaakt?

Er worden van elke borst standaard 2 foto's gemaakt. Als het nodig is, wordt er bij grote borsten nog een extra röntgenfoto gemaakt. Dit is echter een uitzondering.

Naar boven

19. Worden de borstfoto’s gemaakt door een vrouw?

De medewerkers in het onderzoekscentrum zijn bijna allemaal vrouw. Als toch een mannelijke medewerker aan het werk is, kunt u vragen of een vrouwelijke collega het onderzoek kan doen. Die is altijd aanwezig.

Naar boven

20. Is het onderzoek risicovol omdat er röntgenstraling gebruikt wordt?

Nee, bij het bevolkingsonderzoek wordt maar weinig straling gebruikt. Het risico van deze straling is heel klein. Straling is overal in onze omgeving. Ook natuurlijke gassen in huis (radon/thoron), bouwmaterialen, de kosmos en voedsel leveren straling op. In Nederland krijgen mensen jaarlijks gemiddeld met ruim 2,6 mSv (milliSievert) aan straling te maken. Millisievert (mSv) geeft de hoeveelheid straling aan waarmee het lichaam gemiddeld belast wordt. Bij het bevolkingsonderzoek borstkanker krijgen vrouwen gemiddeld te maken met 0,6 mSv.

Naar boven

21. Wordt het röntgenapparaat regelmatig schoongemaakt?

Ja, het apparaat wordt na ieder onderzoek schoongemaakt met een ontsmettingsmiddel.

Naar boven

22. Kan ik met het openbaar vervoer bij het onderzoekscentrum komen?

Ja, het onderzoekscentrum is goed bereikbaar met het openbaar vervoer. Alle andere vrouwen van 50 tot en met 75 jaar in uw wijk zijn ook uitgenodigd. Dus misschien kunt u meerijden met één van uw buurvrouwen.

Waarom is het mobiele onderzoekscentrum niet dichterbij?

De screeningsorganisaties plannen in overleg met gemeenten de locaties voor de mobiele onderzoekscentra. Hierbij wordt er rekening mee gehouden dat het onderzoekscentrum voor alle vrouwen die er onderzocht worden zo goed mogelijk bereikbaar is.

Naar boven

23. Kan ik met mijn rolstoel makkelijk in het onderzoekscentrum komen?

U kunt het beste aan uw screeningsorganisatie laten weten dat u in een rolstoel zit. De screeningsorganisatie kijkt dan of de plek waar de foto’s worden gemaakt in uw buurt, geschikt is voor u. Ook neemt de screeningsorganisatie meer tijd om de foto’s te maken. Is de locatie in uw buurt (nog) niet rolstoelvriendelijk, dan kijkt de screeningsorganisatie samen met u naar een andere locatie in uw buurt die goed en voldoende snel te bereiken is.

Heel soms kan de screeningsorganisatie geen geschikte plek in uw buurt aanbieden waar u met uw rolstoel naartoe kunt. Dan kunt u de borstfoto's laten maken in het ziekenhuis. De screeningsorganisatie vergoedt de kosten van de röntgenfoto's in het ziekenhuis.

In de uitnodigingsbrief vindt u het telefoonnummer van de screeningsorganisatie in uw regio.

Waarom is het mobiele onderzoekscentrum niet dichterbij?

De screeningsorganisaties plannen in overleg met gemeenten de locaties voor de mobiele onderzoekscentra. Hierbij wordt er rekening mee gehouden dat het onderzoekscentrum voor alle vrouwen die er onderzocht worden zo goed mogelijk bereikbaar is.

Naar boven

24. Waarom moet ik mij legitimeren?

Dit is om te voorkomen dat het resultaat van uw onderzoek in een verkeerd dossier terecht komt.

Meer informatie: legitimatieplicht in de zorg.

Naar boven

Borstfoto- bevolkingsonderzoek borstkanker
RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu