Toxoplasmose en zwangerschap

Toxoplasma is een parasiet die kan zitten in ontlasting van (vooral jonge) katten, in de grond die door kattenpoep is verontreinigd en in rauw of onvoldoende gaar vlees. Toxoplasma is niet bestand tegen verhitting. U kunt geïnfecteerd raken als u besmet vlees eet dat onvoldoende is verhit. Of als u via ongewassen groente of fruit aarde binnenkrijgt waar (onzichtbaar) kattenpoep in zit. U merkt overigens weinig van de infectie. U kunt wat last krijgen van lichte verhoging en vermoeidheid. Als u tijdens uw zwangerschap voor het eerst met de parasiet in aanraking komt, kan uw ongeboren kind geïnfecteerd raken. Dit kan resulteren in een miskraam, doodgeboorte of aangeboren afwijkingen.

Zwangere vrouw  Verwekker: Toxoplasma gondii.
  Transmissieroute: via kattenfeces, met kattenfeces besmette tuinaarde, voedsel
  en transplacentair.
  Incubatietijd: 10-23 dagen.
  Symptomen: men merkt meestal weinig van een infectie met Toxoplasma, soms
  zijn er klachten van moeheid, lusteloosheid en lichte koorts.
  Besmettelijke periode: n.v.t.

Risico's

Toxoplasmose kan, vooral vroeg in de zwangerschap, leiden tot een miskraam of het overlijden van het kind. De kans daarop is klein. Als de besmetting later in de zwangerschap optreedt, neemt het risico op miskraam of doodgeboorte af, maar kan het leiden tot aangeboren afwijkingen. Het meest voorkomend zijn oogafwijkingen.

Risico voor het ongeboren kind

Als de infectie tijdens de zwangerschap optreedt is het risico op foetale transmissie gemiddeld 40%. Het risico op foetale besmetting neemt toe van minder dan 3% in het eerste trimester tot meer dan 60% aan het eind van de zwangerschap terwijl de kans op ernstige symptomen afneemt. Vroeg in de zwangerschap is de schade het grootst en lijdt besmetting vaak tot intra-uteriene vruchtdood of abortus. Later in de zwangerschap treden vooral neurologische en oogafwijkingen op bij de pasgeborene. Ook kan een beeld van een ernstige infectie of sepsis op de voorgrond staan, met kans op perinataal overlijden.

Advies

Vermijd gedurende de hele zwangerschap contact met mogelijk besmette voedingsmiddelen en mogelijk besmette aarde.

Naar de brochure over zwangerschap en infecties 

Professionals

Beleid t.a.v. screening voor of tijdens de zwangerschap

In Nederland is het beleid om niet te screenen voor of tijdens de zwangerschap. Ten aanzien van preventie wordt goede voorlichting aan zwangeren geadviseerd.
Een uitzondering hierop vormen vrouwen die een beroep hebben waarbij het risico op een toxoplasmose-infectie hoog is (met name de vleesverwerkende industrie, groenvoorziening en dierenverzorging). Bij deze groepen is het testen op toxoplasmose bij zwangeren volgens het arbobesluit geïndiceerd! Ondanks het feit dat er goede preventieve maatregelen zijn en er nog altijd een kleine kans is op congenitale toxoplasmose bij seropositiviteit.
bron: NVAB, VWA

Als een vrouw seropositief is voor toxoplasmose loopt zij tijdens de zwangerschap dan nog gevaar?

Intra-uteriene infecties treden in de regel alleen op indien de gravida tijdens de zwangerschap voor de eerste maal wordt geïnfecteerd (primo-infectie). Echter, in enkele case reports wordt ook congenitale toxoplasmose door een infectie voor de zwangerschap, maternale re-infectie of reactivatie van een latente infectie beschreven. (Gavinet 1997, Dolfus 1998)
bron: NVAB

Welke voorlichting dient gegeven te worden aan zwangere medewerkers met name in risicoberoepen voor toxoplasmose?

Voor zwangere werknemers in het algemeen en met name in de vleesverwerkende industrie, groenvoorziening, dierenverzorging, thuiszorg, en reizenden buiten Europa blijft goede voorlichting belangrijk:

  • algemene voorlichting (besmettingsbronnen) en hygiënemaatregelen (handen wassen voor bereiden eten, goed wassen van fruit en groente, etc.)
  • handschoenen dragen en daarna goed wassen bij het werken in de groenvoorziening, vleesverwerkende industrie en dierenverzorging
  • het in de vleesverwerkende industrie vermijden van orale blootstelling via spetters of andere aërogene wegen
  • het beste is om de kattenbak (bijvoorbeeld thuiszorg, dierenasiels) door anderen te laten verschonen. Anders de kattenbak dagelijks verschonen en daarbij handschoenen dragen (aangezien de oöcysten pas na één dag infectieus worden)
  • geen rauw of halfrauw vlees eten en groenten goed wassen

bron: NVAB

Hoe interpreteer ik positieve toxoplasmaserologie bij screening of mogelijke expositie?

Bij screening met de vraagstelling of iemand eerder toxoplasmose heeft doorgemaakt wordt alleen IgG in het serum bepaald. Een positieve test wijst op een doorgemaakte infectie. Bij mogelijk expositie worden IgG en IgM antistoffen bepaald. Een positieve IgM kan wijzen op een recente infectie. De bepaling is echter zo gevoelig dat deze maanden na de infectie nog positief kan zijn. Bovendien kunnen met name in de zwangerschap aspecifieke IgM-reacties gemeten worden. Vaak is het nodig een tweede serum te onderzoeken. Als IgG en IgM in het eerste serum negatief zijn en later positief, spreekt men van seroconversie. Dit is bewijzend voor een doorgemaakte infectie in de periode die ligt tussen de twee tijdstippen van bloedafname.

Wat is de behandeling van toxoplasmose in de zwangerschap?

Er is in Nederland geen richtlijn voor de behandeling van een zwangere met toxoplasmose.

Wanneer wordt bij een pasgeborene toxoplasmadiagnostiek ingezet?

Dit wordt ingezet als de neonaat wordt verdacht van een congenitale infectie met Toxoplasma gondii. Symptomen hiervan kunnen zijn prematuriteit, dysmaturiteit, hepatosplenomegalie en icterus, afwijkingen van het centraal zenuwstelsel, zoals microcefalie, hydrocefalie, verkalkingen en meningo-encefalitis, oogafwijkingen (chorioretinitis en cataract), thrombopenie en anaemie.

Naar de LCI-richtlijn Toxoplasmose  

Home / Onderwerpen / T / Toxoplasmose / Toxoplasmose en zwangerschap

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu