Geschiedenis

In de jaren ’70 gingen in Nederland de eerste proefbevolkingsonderzoeken borstkanker van start. In 1990 werd het bevolkingsonderzoek landelijk ingevoerd. Op deze pagina vindt u meer informatie over de geschiedenis van het bevolkingsonderzoek borstkanker.

Jaren ’60: de eerste screeningstrial

In de jaren ’60 van de vorige eeuw werd in New York de eerste gerandomiseerde mammografische screeningstrial uitgevoerd, de HIP-Study (Health Insurance Plan). In de jaren ’70 en ‘80 werd dit gevolgd door screeningstrials in Zweden, het Verenigd Koninkrijk en Canada. In alle trials werd de borstkankersterfte vergeleken tussen 2 groepen vrouwen, de ene groep werd wel voor de mammografische screening uitgenodigd en de andere niet. Met uitzondering van de 2 Canadese studies wezen de resultaten van de meeste trials in de richting van een beschermend effect door mammografie in de groep vrouwen van 50 jaar en ouder.

1974-75: proefbevolkingsonderzoeken

In Nederland was er al vroeg belangstelling voor mammografische screening. In 1974 en 1975 startten in Utrecht en in Nijmegen 2 proefbevolkingsonderzoeken met een verschillend design. Daaruit bleek dat een screeningsinterval van 4 jaar te lang was om borstkanker in een wezenlijk vroeger stadium op te kunnen sporen. Na 7 jaar follow-up bleek dat deelnemers aan de screening maar ongeveer half zoveel kans hadden om aan borstkanker te overlijden in vergelijking met de niet-deelnemers. Bij een case-controlstudie kan echter niet helemaal worden uitgesloten dat deelnemers aan preventieve programma’s gezondheidsbewuster leven, wat tot een gunstige vertekening van de resultaten kan leiden (selectiebias, healthy screenee effect).

1989: landelijke invoering

Naar aanleiding van de uitkomsten van de proefbevolkingsonderzoeken begon men in Nederland serieus een landelijk bevolkingsonderzoek borstkanker te overwegen. Een proef in 1987 met een verplaatsbare screeningsunit had een gunstig effect op de opkomst en liet zien dat ook mobiele screening mogelijk was. Het landelijk bevolkingsonderzoek borstkanker is in Nederland gestart in 1990. Bij de invoering is gestart in 5 nieuwe IKC-regio’s (integrale kankercentra). Tot 1998 werd de doelgroep 50-70 jaar gescreend. In 1998 is de leeftijdgrens opgeschoven naar 75 jaar.

Jaren ’90:

Een meta-analyse van 5 Zweedse screeningstrials in de beginjaren ’90 liet in de screen-arm (de voor mammografie uitgenodigde vrouwen) een significante reductie van de borstkankersterfte met 29% zien na 7 jaar follow-up. Na een follow-up-periode van 13 jaar was het effect onveranderd gunstig. Voor vrouwen onder de 50 jaar werd aanvankelijk geen significant effect van screenen op borstkankersterfte gevonden.

Meer informatie

Over de screeningstrials:

Over de proefbevolkingsonderzoeken in Nijmegen:

Over de proefbevolkingsonderzoeken in Utrecht:

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu