Veelgestelde vragen

Wat is GenX?

GenX is een technologie waarbij de chemische stoffen FRD-902 en FRD-903 worden gebruikt. Dit zijn twee fluorhoudende stoffen die erg op elkaar lijken. FRD-902 is een ammonium zout en FRD-903 de zuurvorm hiervan. Tijdens het productieproces wordt bovendien de fluorverbinding E1 gevormd. De technologie wordt gebruikt om PFOA verbindingen te vervangen. De stoffen die bij GenX gebruikt worden zijn net als PFOA niet of nauwelijks afbreekbaar in het milieu (persistent) en de stoffen zijn giftig (toxisch). Het is onduidelijk of de stoffen zich net zo ophopen in het lichaam als PFOA (bioaccumulatie).

Is GenX schadelijk?

De GenX stoffen veroorzaken vergelijkbare gezondheidseffecten als PFOA. Dit blijkt uit dierproeven. Ze zijn mogelijk kankerverwekkend voor de mens en hebben effecten op de lever. Deze stoffen zijn wel minder schadelijk voor de voorplanting dan PFOA. Het is onduidelijk of de stoffen zich net zo ophopen in het lichaam als PFOA (bioaccumulatie).

Welke onderzoeken zijn er gedaan naar GenX door het RIVM?

Het RIVM heeft in opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Milieu onderzoek gedaan naar de gevaareigenschappen en blootstelling van stoffen die vrijkomen bij de GenX-technologie in de lucht , oppervlaktewater  en drinkwater.

  • Lucht: het RIVM heeft berekend in welke mate stoffen vrij komen en wat dat betekent voor het milieu en de gezondheid van omwonenden. De berekende concentratie bij de dichtstbijzijnde woningen is 15 nanogram per kubieke meter lucht. Dit is bijna vijf keer lager dan de gezondheidskundige grenswaarde die het RIVM heeft afgeleid.
  • Oppervlaktewater: de GenX stoffen zijn relatief weinig giftig voor de waterorganismen zelf. Er is meer informatie nodig om te bepalen bij welke concentratie in water mensen veilig vis kunnen eten uit het water waarin de stoffen voorkomen.
  • Drinkwater: in 2016 heeft het RIVM een indicatieve richtwaarde afgeleid voor de GenX stoffen in drinkwater. Hierbij is gekeken naar een dagelijkse toelaatbare hoeveelheid van de GenX stoffen bij levenslange inname via drinkwater. Bij een concentratie van 150 nanogram per liter drinkwater zijn er geen negatieve effecten op de gezondheid te verwachten.

Hoe beoordeelt het RIVM de uitstoot van GenX vanuit de fabriek van Chemours?

Naar verwachting vormt de uitstoot van de stoffen uit de GenX technologie door de fabriek via de lucht geen risico voor de gezondheid van omwonenden.
De gezondheidskundige grenswaarde die het RIVM voor de GenX stof (FRD-903) heeft afgeleid ligt op 73 nanogram per kubieke meter lucht. Hierbij is een extra veiligheidsmarge gehanteerd vanwege onder andere onzekerheid over de mate waarin deze stof ophoopt in het lichaam. Bij de dichtstbijzijnde woningen is – op basis van uitstootgegevens die Chemours aanleverde - de berekende concentratie 15 nanogram per kubieke meter lucht. De berekende concentratie is hier dus bijna vijf keer lager dan de gezondheidskundige grenswaarde.
Voor E1 ontbreekt informatie om een gezondheidskundige grenswaarde te kunnen bepalen. Vanwege de ontbrekende informatie heeft het RIVM suggesties voor nader onderzoek gedaan bij het ministerie van Infrastructuur en Milieu.

Verricht het RIVM op dit moment onderzoek naar GenX?

Ja, op dit moment verricht het RIVM een risicoschatting van GenX stoffen in drinkwater. De risicoschatting is een duiding van modelresultaten van een drinkwaterbedrijf. De notitie wordt in de zomer van 2017 opgeleverd. Verder hebben Nederlandse en Duitse autoriteiten in overleg met het Europees Agentschap voor Chemische stoffen (ECHA) en het Duitse Bondsinstituut voor arbeidsveiligheid en gezondheid (BAuA) besloten om de Europese stofevaluatie van de GenX-stoffen gezamenlijk door RIVM en BAuA te laten uitvoeren. Een uitkomst van zo’n evaluatie kan zijn welke testen een registrant moet verrichten in het kader van REACH en waarom. Op de website van ECHA is meer informatie te vinden over wat een stofevaluatie is (in het Engels). Deze evaluatie loopt tot maart 2018.

Waarom staat GenX niet op een lijst van zorgwekkende stoffen en PFOA wel?

EU-lidstaten en de Europese Commissie kunnen een voorstel doen om een stof op de Europese lijst met zeer zorgwekkende stoffen (de REACH-kandidaatslijst) op te nemen. Deze stof moet dan voldoen aan een van de criteria van REACH artikel 57. Dit betekent dat de stof een PBT-stof (Persistent, Bioaccumulerend en Toxisch) en/of een CMR-stof (Carcinogeen, Mutageen, Reproductie toxisch) moet zijn. Dat laatste betekent dat een stof kankerverwekkend (carcinogeen) is, het DNA beschadigt en zo erfelijke veranderingen kan veroorzaken (mutageen) en een nadelige invloed op de vruchtbaarheid heeft of schade veroorzaakt tijdens de ontwikkeling van het ongeboren kind (reproductie toxisch).

PFOA staat op de Europese lijst met zeer zorgwekkende stoffen op basis van de PBT-eigenschappen van deze stof en op basis van de reproductietoxiciteit. Van GenX is niet bekend of het een nadelige invloed op de vruchtbaarheid heeft of schade veroorzaakt tijdens de ontwikkeling van het ongeboren kind. Verder is er onzekerheid over de mate van ophoping in het lichaam. Daarom staat GenX niet op deze Europese lijst van zorgwekkende stoffen.

Duitsland heeft GenX voor 2017 op de lijst van stoffen gezet waarvoor in het kader van REACH (Europese verordening voor chemische stoffen) de aanwezige informatie over afbreekbaarheid in het milieu, giftigheid en ophoping in het lichaam zal worden geëvalueerd.
In dit kader werkt het RIVM samen met het Duitse Bondsinstituut voor arbeidsveiligheid en gezondheid (BAuA) om de stofevaluatie van de GenX-stoffen uit te voeren.

Waar kan ik meer informatie vinden over de lozing van GenX stoffen en vergunningen?

De provincie van Zuid Holland is het bevoegde gezag en laat de vergunningstaken uitvoeren door de Omgevingsdienst Zuid Holland Zuid. Meer informatie hierover vindt u op de website van de omgevingsdienst. Op de website van de omgevingsdienst is ook een informatiepagina over de actualiteit rondom PFOA, GenX en Chemours.

Wat vindt het RIVM van het onderzoek van de VU over GenX en PFOA op gras en bladeren?

Het RIVM heeft contact opgenomen met de onderzoekers van de  Vrije Universiteit om in overleg te bekijken wat de resultaten betekenen en om te bezien of nadere analyse nodig is.

 De VU heeft op vijf locaties in een straal van 50 meter tot drie kilometer rond Chemours monsters genomen van gras en bladeren en de gehalten PFOA en GenX geanalyseerd. De VU benadrukt zelf dat het vanwege deze kleinschalige opzet gaat om een verkennend onderzoek. Het doel van het onderzoek van de VU was om vast te stellen of GenX-stoffen (en PFOA) in de omgeving van Chemours kunnen worden gevonden. Omdat het GenX en PFOA op gras en bladeren van bomen zit, kan het ook verwacht worden op groenten of fruit in lokale tuintjes. Dit is nu nog niet onderzocht en moet volgens de VU nog wel worden vastgesteld. Het advies van de VU om voorlopig geen groente en fruit uit eigen tuin te eten is vooral bedoeld uit voorzorg totdat er meer duidelijkheid is. 

Zodra er meer duidelijkheid is, zullen we dit publiceren.

Home / Onderwerpen / G / GenX / Veelgestelde vragen

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu