Voor dit verdiepende beeld wordt gebruik gemaakt van kwalitatief onderzoek. Doel hiervan is om meer inzicht te krijgen in de werkzame elementen, geleerde lessen en het identificeren van goede voorbeelden en de rol die het GALA daarbij speelt. Daarnaast kunnen ook knelpunten en uitdagingen worden opgehaald. Tot slot biedt deze wijze van onderzoek ook mogelijkheden om nadere focus te leggen op thema’s die nog relatief onderbelicht zijn.

Het is een lerende evaluatie omdat het doel is de lessen op een kort cyclische en laagdrempelige wijze te delen met de relevante doelgroepen en hierop te reflecteren. Dit komt het meeste terug in het leernetwerk. Uiteraard worden de bevindingen ook gedeeld in de voortgangsrapportages.

Hieronder worden de verschillende methoden van de Lerende evaluatie nader toegelicht.

Interviews bij meerdere regio’s

Gedurende de looptijd van de GALA-monitor zullen ervaringen rondom een domeinoverstijgende inzet vanuit een regionale preventie-infrastructuur worden gevolgd in meerdere IZA-regio’s (‘regioplan-regio’). In 2024 zijn in zes regio’s interviews gehouden met verschillende bij GALA betrokken partijen om inzicht te krijgen in de ervaringen rondom het opzetten van een preventie-infrastructuur. Hierbij lag de focus op de domeinoverstijgende samenwerking, de implementatie van de ketenaanpakken en belemmerende en bevorderende factoren hiervoor. In de komende jaren is beoogd om deze ervaringen vaker op te halen in deze regio’s, met name bij de (gemandateerde) gemeente en de contactpersoon van de zorgverzekeraar. Dit om (meer) inzicht te krijgen in de ontwikkelingen wat betreft de domeinoverstijgende samenwerking rondom GALA en de knelpunten, oplossingsrichtingen en kansen die er liggen als aanvulling en verdieping op de resultaten van de vragenlijst.

GALA-Leernetwerk

Vanaf november 2024 tot juni 2026 was er vanuit het RIVM een GALA-leernetwerk voor gemeenten met als thema ‘Van ambitie naar actie’. Aan dit leernetwerk namen beleidsmakers vanuit 15 tot 25 gemeenten deel (het aantal varieerde over de tijd), verspreid over Nederland. Het GALA-leernetwerk bood een platform om elkaar te ontmoeten en inspireren, samen te leren en te reflecteren op vragen als: hoe bereik je als gemeente de GALA-doelen, hoe pak je dit aan en waar loop je tegenaan? 

In het GALA-leernetwerk stond actiegericht leren aan de hand van leervragen centraal: deelnemers leerden door concrete acties te formuleren en daar in de praktijk mee aan de slag te gaan. Op basis van de individuele leervragen van gemeenten werden drie thema’s geformuleerd waaraan werd gewerkt: ketenaanpakken, gezondheidsverschillen en monitoren. De centrale leervragen bij deze drie thema’s waren:

• Ketenaanpakken: Hoe kan ik vanuit mijn rol bij de gemeente – zowel organisatiebreed als met samenwerkingspartners – integraal werken aan de ketenaanpakken en deze aanpakken aan elkaar verbinden, met als doel om deze duurzaam te borgen, ondanks wisselende landelijke kaders?
• Gezondheidsverschillen: Hoe breng je het terugdringen van gezondheidsachterstanden in de praktijk? Hoe betrek je lastig te bereiken groepen? Hoe zet je andere thema’s zoals gezonde leefomgeving effectief in om gezondheidsverschillen duurzaam te verkleinen?
• Monitoren: Welke mogelijkheden zijn er om integraal werken aan preventie te monitoren? En hoe kun je de resultaten uit die monitoring delen?

Er werden zowel plenaire als themaspecifieke bijeenkomsten georganiseerd. In plenaire leernetwerkbijeenkomsten deelden gemeenten de inzichten uit de themaspecifieke leergroepen en wisselden ze kennis uit over overkoepelende onderwerpen. Ook werden bij de plenaire bijeenkomsten presentaties gegeven door (externe) sprekers, bijvoorbeeld over gezondheidsverschillen, inwonersparticipatie en de ontwikkelingen rond het AZWA. 

Inspiratiegids

Naast het ondersteunen van het leerproces van de deelnemende gemeenten had het GALA-leernetwerk als doel om inzichten uit dit leerproces te delen met andere gemeenten. Gemeenten werkten daarom aan een gezamenlijk product: de inspiratiegids Integraal werken aan gezondheid – Ervaringen van gemeenten uit het GALA-leernetwerk. Deze inspiratiegids biedt praktische handvatten, concrete tips en inspirerende voorbeelden. Lees de inspiratiegids: Integraal werken aan gezondheid.

Reflectie op het leernetwerk

Het GALA-leernetwerk is in juni 2026 afgerond. Deelnemende gemeenten gaven aan dat zij het onderlinge uitwisselen van ervaringen en het gezamenlijk leren zeer waardevol vonden; het bood herkenning, inspiratie en ruimte om even uit de ‘waan van de dag’ te stappen en te reflecteren op hun aanpak. In het rapport van 2026 wordt uitgebreider gereflecteerd op de opbrengsten van het leernetwerk. 

Andere vormen van dataverzameling

Naast de interviews en het leernetwerk zullen aanvullend andere methoden van dataverzameling worden gebruikt. Dit kunnen casestudies, het ophalen van inspirerende voorbeelden, focusgroepen of uitwisselbijeenkomsten zijn. Via deze methoden kan een verdere verdieping op thema’s worden gedaan die uit de actualisaties en het leernetwerk komen. Per jaar wordt bekeken welke methoden het beste ingezet kunnen worden op basis van de vragen voor verdieping die er liggen.