Wat doet het RIVM als er een infectieziekte uitbreekt?

Bij een landelijke uitbraak van een infectieziekte is, heeft het Centrum Infectieziektebestrijding (CIbCentrum Infectieziektebestrijding) van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu heeft een coördinerende rol bij de bestrijding van infectieziekten in Nederland. Ook nu bij  het nieuwe coronavirus. Het gaat dan om het signaleren van en het adviseren over (bestrijding van) uitbraken en dreiging van infectieziekten. We werken samen met GGDGemeentelijke Gezondheidsdienst’en, experts en vertegenwoordigers van verschillende organisaties. Daarmee adviseren we vele partijen in Nederland hoe je deze uitbraak zo goed mogelijk kan bestrijden, Het RIVM brengt adviezen uit over de bestrijdingsmaatregelen, draagt dragen we bij aan de ontwikkeling van nieuwe laboratoriumdiagnostiek en, brengen wet de epidemiologische ontwikkelingen in kaart door surveillance en onderzoek.  Verder ontwikkelt het RIVM richtlijnen en draaiboeken voor professionals in de infefctieziektebestrijding, bijvoorbeeld over hoe een epidemie het beste kan worden aangepakt. Deze zijn gebaseerd op wetenschappelijke inzichten. Als er sprake is van een regio-overstijgende uitbraak van een infectieziekte of als er een internationale dreiging van een infectieziekte is, kan het RIVM een Outbreak Management Team (OMT) bij elkaar roepen.

De huidige aanpak

We hebben ervoor gekozen om in ons land het virus maximaal te controleren. Dit betekent dat we er samen voor zorgen dat mensen zich houden aan de hygiëneregels, dat we afstand tot elkaar houden en sommige gelegenheden (waar mogelijk) beperkt geopend zijn. Mensen die klachten hebben die passen bij het nieuwe coronavirus, wordt verzocht om zich meteen te laten testen en thuis te blijven totdat de uitslag bekend is. Zo zorgen we ervoor dat mensen elkaar minder makkelijk kunnen besmetten. Als iemand besmet is, voert de GGD bron- en contactonderzoek uit. Mensen die mogelijk besmet kunnen zijn door deze patiënt krijgen dan bericht dat zij thuis moeten blijven, omdat zij mogelijk ook ziek (en besmettelijk) kunnen worden (en zich bij klachten moeten laten testen). Zo kunnen we het virus indammen op het moment dat het de kop opsteekt. 


Wat doet het Outbreak Management Team?

Het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu kan het Outbreak Management Team (OMTOutbreak Management Team) bij elkaar roepen bij een regio-overschrijdende uitbraak van een infectieziekte of internationale dreiging. Specialisten en experts met verschillende achtergronden en kennis over de desbetreffende ziekte, worden daarvoor uitgenodigd. Zij bespreken op basis van actuele informatie, hun vakkennis en beschikbare wetenschappelijke literatuur hoe de uitbraak bestreden kan worden. Ook gaan ze in op de risico’s en onzekerheden van maatregelen. Het OMT levert een advies op aan het ministerie van VWSMinisterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport via het Bestuurlijk Afstemmingsoverleg (BAO). Het BAO toetst het inhoudelijke advies op bestuurlijke haalbaarheid en uitvoerbaarheid en stelt uiteindelijk het bestrijdingsbeleid vast.

Deelnemers OMT

De directeur van het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM is voorzitter van het OMT. Het hoofd van de Landelijke Coördinatie Infectieziektebestrijding (LCILandelijke coördinatie infectieziektebestrijding) van het RIVM is secretaris van het OMT. Andere vaste leden van het OMT worden standaard uitgenodigd voor alle OMT’s, ongeacht het onderwerp. Zij zijn uitgenodigd omdat zij een functie hebben binnen een organisatie of vereniging die een belangrijke rol speelt in de infectieziektebestrijding in Nederland.

Andere deelnemers aan het OMT worden uitgenodigd op basis van hun expertiseveld of specifieke expertise met de betreffende ziekte of ervaring met de bestrijding van deze ziekte. De samenstelling van het OMT kan daarom afhankelijk van het onderwerp en de agendapunten wisselen.

Het uitgangspunt is dat alle deelnemers op persoonlijke titel in het OMT zitten. Het is namelijk belangrijk dat zij vrijuit met elkaar kunnen discussiëren, zonder zich daarbij geremd te voelen door een achterban. De opdracht aan het OMT is om te komen tot het best mogelijke advies op dat moment.

OMT-advies

Nieuwe dreigingen worden vaak veroorzaakt door een nieuwe infectieziekte. Dan is er in eerste instantie nog veel onbekend en baseert het OMT zich op de (op dat moment) beschikbare gegevens en internationale literatuur, Nederlands onderzoek, modellering, en algemene kennis over infectieziektebestrijding.

De verslagen van de OMT-overleggen zijn vertrouwelijk. Na iedere bijeenkomst van het OMT stelt het RIVM een advies op voor het Ministerie van VWS. Daarna worden het OMT-advies besproken in een bestuurlijke afstemmingsoverleg (BAO) en door de ministers. De bestuurders in het BAO beoordelen het OMT-advies op bestuurlijke en politieke haalbaarheid. Uiteindelijk bepaalt het kabinet wat er met de gegeven adviezen gebeurt en of er maatregelen komen. Hierna wordt het OMT-advies openbaar gemaakt.

Belangenverklaring

De OMT-leden geven onafhankelijk advies. Om transparant te zijn en belangenverstrengeling te voorkomen, vult elk lid voor een OMT een belangenverklaring in. Deze ‘Code ter voorkoming van oneigenlijke beïnvloeding door belangenverstrengeling’ vraagt informatie over (neven)functies, persoonlijke financiële belangen en onderzoeksgelden. De verklaring wordt na toetsing en ondertekening openbaar gemaakt via de website van het RIVM.

Belangenverklaring Rijksambtenaren

Een rijksambtenaar is gebonden aan gedragsregels waarbij door het afleggen van de eed of belofte, hij zweert of belooft dat hij deze regels nakomt, daarnaast zijn er integriteitsnormen waar ambtenaren zich aan moeten houden. Dit geldt niet voor niet- ambtenaren. Daarom dient iedereen die deel uitmaakt van het OMT en geen ambtenaar is, een belangverklaring te ondertekenen wanneer ze deel uitmaken van het OMT.

Vergoeding voor OMT-leden

Op basis van een besluit van de Rijksoverheid over vacatiegelden voor adviescommissies ontvangen leden van het OMT, met uitzondering van ambtenaren, vacatiegeld met een maximum van €200,00 per vergadering.


OMT COVID-19

Sinds januari 2020 heeft het RIVM meerdere keren een OMT bijeen geroepen om te adviseren over de COVID-19-uitbraak. De vaste OMT-leden zijn experts van het Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG), het Nederlands Centrum voor Beroepsziekten (NCvB), de Nederlandse Vereniging voor Internist-Infectiologen (NVII), de Vereniging voor Infectieziekten (VIZ), de Nederlandse Vereniging van Medische Microbiologie (NVMM) en het Landelijk Overleg Infectieziektebestrijding (LOI). Daarnaast zijn experts van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care (NVIC), de Vereniging van de Specialisten Ouderengeneeskunde (Verenso) en de Nederlandse Vereniging voor Kindergeneeskunde (NVK) uitgenodigd, evenals een regionaal arts-consulent, een vertegenwoordiger van het referentielaboratorium, diverse vertegenwoordiger van centra van het RIVM en andere specialisten (internist-infectioloog, viroloog, artsen-microbioloog, epidemioloog). In geval van een OMTOutbreak Management Team-Zoönosen (OMT-Z) is de decaan van de Faculteit Diergeneeskunde (UUUniversiteit Utrecht) vast lid en vice-voorzitter. 

Deelnemers COVID-19 OMT

De onderstaande personen hebben één of meerdere keren deelgenomen aan een overleg van het COVID-19 OMT of OMT-Z.

Vaste deelnemers
  • Profprofessor. drDoctor . Jaap van Dissel (voorzitter), Directeur Centrum Infectieziektebestrijding, RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, CIbCentrum Infectieziektebestrijding *
  • Prof. dr. Aura Timen (secretaris), Secretaris OMT, hoofd LCILandelijke coördinatie infectieziektebestrijding, Arts Maatschappij en Gezondheid, infectieziektebestrijding, RIVM, CIb, LCI *
  • Drs. Masja Loogman, Huisarts / Senior wetenschappelijk medewerker NHGNederlands Huisartsen Genootschap, NHG, Belangenverklaring
  • DrDoctor . Jaap Maas, Bedrijfsarts-epidemioloog, Amsterdam UMCUniversitair Medisch Centrum locatie AMCAcademic Medical Center / Nederlands Centrum voor Beroepsziekten, Belangenverklaring
  • Dr. Emile Schippers, Internist-infectioloog, Haga Ziekenhuis / VIZVereniging voor Infectieziekten, Belangenverklaring
  • Dr. Anja Schreijer, Arts Maatschappij en Gezondheid, infectieziektebestrijding / LOILandelijk Overleg Infectieziekten-voorzitter ad interim, GGDGemeentelijke Gezondheidsdienst Amsterdam / LOI, Belangenverklaring
  • Dr. Ann Vossen, Arts-microbioloog, LUMCLeids Universitair Medisch Centrum / NVMMNederlandse Vereniging voor Medische Microbiologie, Belangenverklaring

Bij OMT-Z tevens:

  • Prof. dr. Arjan Stegeman (vice-voorzitter OMT-Z), Hoogleraar gezondheidszorg landbouwhuisdieren, Universiteit Utrecht, Belangenverklaring
  • Dr. Els Broens, Hoofd Veterinair Microbiologisch Diagnostisch Centrum (VMDCVeterinair Microbiologisch Diagnostisch Centrum), Universiteit Utrecht, Belangenverklaring 
  • Prof. Dr. Wim van der Poel, Onderzoeksleider Emerging and Zoonotic Viruses, Wageningen Bioveterinary Research (WBVRWageningen Bioveterinary Research), Belangenverklaring
  • Dr. Marcel Spierenburg, Senior Veterinary Officer, NVWANederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, NVIC, Belangenverklaring
Uitgenodigde experts
  • Drs. Arend Arends, Klinisch geriater, Maasstad Ziekenhuis,  voorzitter Nederlandse Vereniging voor Klinische Geriatrie, Belangenverklaring
  • Dr. Marleen Bakker, Longarts, Erasmuc MCmedisch centrum, NVALTNederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose,  Belangenverklaring (OMT 57)
  • Dr. Chantal Bleeker-Rovers, Internist-infectioloog, Radboud UMC, Belangenverklaring
  • Dr. Marije Bomers, Internist-infectioloog, Amsterdam UMC, Locatie  VUmcVrije Universiteit Medisch Centrum Amsterdam, Belangenverklaring (OMT 57)
  • Prof. dr. Marc Bonten,  Arts-microbioloog, UMC Utrecht, Belangenverklaring
  • Prof. dr. Martien Borgdorff, Emeritus hoogleraar epidemiologie, Amsterdam UMC, Belangenverklaring
  • Drs. Froukje Bosma, Arts-microbioloog, Laboratorium Microbiologie Twente Achterhoek (LabMicTA), Belangenverklaring ( (OMT 57)
  • Prof. dr. Jako Burgers (vervanger Masja Loogman), Huisarts en medisch strategisch adviseur, NHG, Belangenverklaring
  • Prof. dr. Bianca Buurman, Hoogleraar acute ouderenzorg, Amsterdam UMC locatie AMC , Belangenverklaring
  • Dr. Sylvia Debast, Arts-microbioloog, Isala ziekenhuis, Belangenverklaring  (OMT 57)
  • Trudie van Duin, Programmamanager, Ambulancezorg, Belangenverklaring  (OMT 57)
  • Dr. Menno van der Eerden, Longarts, Erasmus MCErasmus University Medical Center, NVALT, Belangenverklaring
  • Dr. Herman Egberink, Veterinair viroloog, Universiteit Utrecht, Belangenverklaring (OMT-Z 69)
  • Dr. Pauline Ellerbroek, Internist-infectioloog, UMC Utrecht / Calamiteitenhospitaal, Belangenverklaring
  • Prof. dr. Alex Friedrich, Arts-microbioloog, UMCGUniversitair Medisch Centrum Groningen / Acute Zorg Netwerk Noord Nederland, Belangenverklaring
  • Drs. Emilie Gieling, Ziekenhuisapotheker/klinisch farmacoloog, UMC Utrecht, Belangenverklaring  (OMT 57)
  • Prof. dr. Diederik Gommers, Internist-intensivist en voorzitter Nederlandse Vereniging voor Intensive Care, Erasmus MC, Belangenverklaring
  • Prof. dr. Cees Hertogh, Hoogleraar Ouderengeneeskunde en Ethiek van de zorg, Amsterdam UMC, Belangenverklaring
  • Prof. dr. Christian Hoebe, Hoogleraar Sociale Geneeskunde i.h.b. izbInfectieziektebestrijding / hoofd afdeling Infectieziekten, Universiteit Maastricht / GGD Zuid Limburg, Belangenverklaring
  • Prof. dr. Hans van der Hoeven, Hoogleraar Intentive Care, Radboud UMC, Belangenverklaring
  • Patricia Houtman, Deskundige infectiepreventie, Spaarne Gasthuis, Belangenverklaring (OMT 56)
  • Drs. Károly Illy, Kinderarts, Ziekenhuis Rivierenland Tiel / NVKNederlandse vereniging voor Kindergeneeskunde Kindergeneeskunde, Belangenverklaring
  • Prof. dr. Menno de Jong, Hoofd medische microbiologie, Amsterdam UMC locatie AMC, Belangenverklaring
  • Prof. dr. Jan Kluytmans, Arts-microbioloog, Microvida locatie Amphia / Netwerk Acute Zorg Brabant, Belangenverklaring
  • Prof. dr. Marion Koopmans, Viroloog, Erasmus MC / Nationaal Influenza Centrum, Belangenverklaring
  • Drs. Robert Jan Molenaar, Dierenarts, Gezondheidsdienst voor Dieren, Belangenverklaring (OMT-Z 69)
  • Drs. Nienke Nieuwenhuizen, Specialist ouderengeneeskunde, VerensoVereniging van Specialisten Ouderengeneeskunde en Sociaal Geriaters, Belangenverklaring
  • Dr. Astrid Oude Lashof, Internist-infectioloog, MUMC, Belangenverklaring  (OMT 57)
  • Dr. Tamara Platteel, Huisarts (vervanger vast OMT-lid NHG), NHG, Belangenverklaring
  • Drs. Ariene Rietveld, Arts Maatschappij en Gezondheid, infectieziektebestrijding, GGD, Belangenverklaring
  • Drs. Lisette Romijn, Huisarts, senior beleidsmedewerker, LHVlandelijke huisartsenvereniging, Belangenverklaring
  • Prof. dr. Dirk Ruwaard, Hoogleraar Public Health and Health Care Innovation, UMC Maastricht, Belangenverklaring
  • Drs. Noud Schel, Arts, KLMKoninklijke Luchtvaart Maatschappij, Belangenverklaring (OMT 56)
  • Dr. Karin Ellen Veldkamp, Arts-microbioloog, hoofd infectiepreventie, LUMC / Netwerk Acute Zorg West, Belangenverklaring
  • Prof. dr. Annelies Verbon (vervanger vast OMT-lid Emile Schippers), Internist-infectioloog, Erasmus MC / NVII, Belangenverklaring
  • Prof. dr. Theo Verheij, Hoogleraar huisartsgeneeskunde, UMC Utrecht, Belangenverklaring
  • Prof. dr. Margreet Vos, Arts-microbioloog, expert infectiepreventie, Erasmus MC / NVMM-HiPHealth Insurance Plan, Belangenverklaring
  • Prof. dr. Andreas Voss, Arts-microbioloog, medisch manager medische microbiologie en infectiepreventie, Canisius Wilhelmina Ziekenhuis, Belangenverklaring
  • Drs. Anne de Vries (vervanger vast OMT-lid LOI Anja Schreijer), Arts Maatschappij en Gezondheid, infectieziektebestrijding, GGD Kennemerland / LOI, Belangenverklaring
  • Drs. Toos Waegemaekers, Arts Maatschappij en Gezondheid, infectieziektebestrijding, GGD Gelderland-Midden, RACRegionale Arts Consulenten, Belangenverklaring
Deelnemers van het RIVM *
  • Dr. Susan van den Hof, Hoofd Centrum voor Epidemiologie en Surveillance van Infectieziekten, RIVM, CIb, EPICentrum Epidemiologie en Surveillance van infectieziekten
  • Prof. dr. Jacco Wallinga, Hoofd Modellering van Infectieziekten / Professor modellering van Infectieziekten, RIVM, CIb, EPI / LUMC
  • Dr. Chantal Reusken, Viroloog, RIVM, CIb, IDSCentrum Infectieziekteonderzoek, Diagnostiek en laboratorium Surveillance
  • Drs. Rob Riesmeijer, Hoofd Dienst Vaccinvoorziening en Preventieprogramma's, RIVM, DVPDienst Vaccinvoorziening en Preventieprogramma's
  • Drs. Sabine Bantjes, Arts Maatschappij en Gezondheid, infectieziektebestrijding, RIVM, CIb, LCI
  • Dr. Helma Ruijs, Arts Maatschappij en Gezondheid, infectieziektebestrijding, RIVM, CIb, LCI
  • Dr. Corien Swaan, Arts Maatschappij en Gezondheid, infectieziektebestrijding, RIVM, CIb, LCI
  • Dr. Gini van Rijckevorsel, Arts Maatschappij en Gezondheid, infectieziektebestrijding, RIVM, CIb, LCI
  • Dr. Margreet te Wierik, Arts Maatschappij en Gezondheid, infectieziektebestrijding, RIVM, CIb, LCI
  • Dr. Fiona van der Klis, Afdelingshoofd immuunsurveillance, projectleider PIENTER 2 en 3 en PIENTER Corona, RIVM, CIb
  • Dr. Wim van der Hoek, Epidemioloog, hoofd afdeling Respiratoire Infecties, RIVM, CIb, EPI
  • Dr. Nynke Rots, Klinisch Immunoloog, RIVM, LCI
  • Prof. Dr. Lieke Sanders, Kinderarts-infectioloog/immunoloog, RIVM
  • Dr. Albert-Jan van Hoek, Gezondheidseconoom, RIVM, EPI  (OMT 57)
  • Drs. Titia Kortbeek, Arts-microbioloog, RIVM, CIb, IDS
  • Dr. Adam Meijer, Viroloog, hoofd Respiratoire Virussen Groep, RIVM, IDS (OMT 57 en 59)
  • Dr. Daan Notermans, Arts-microbioloog, RIVM, IDS ( OMT 56)
  • Dr. Bettie Voordouw, Arts-microbioloog, RIVM, IDS
  • Peter Molenaar, Deskundige infectiepreventie, RIVM, LCHVLandelijk Centrum Hygiëne en Veiligheid (OMT 56)
  • Dr. Albert Vollaard, Internist-infectioloog, RIVM, LCI (OMT 57)
  • Dr. Joke van der Giessen, Veterinair microbioloog, RIVM, CIb, Z&OZoönosen en Omgevingsmicrobiologie
  • Dr. Kitty Maassen, Voorzitter SOZSignalling Forum Zoonoses, RIVM, CIb,
  • Dr. Coen Berends, Woordvoerder, RIVM, Communicatie 
  • Drs. Marieke Timmer, Senior communicatieadviseur, RIVM, Communicatie
  • Dr. Kevin Kosterman, Senior communicatieadviseur, RIVM, Communicatie
  • Harald Wychgel, Persvoorlichter, senior communicatieadviseur, RIVM, Communicatie
  • Ton Oomen (verslag en adviesbrief ), Adviseur Infectieziektebestrijding, RIVM, CIb, LCI
  • Dr. Manon Haverkate (verslag en adviesbrief), Adviseur Infectieziektebestrijding, RIVM, CIb, LCI
  • Dr. Madelief Mollers (verslag en adviesbrief), Adviseur Infectieziektebestrijding RIVM, CIb, LCI
  • Drs. Imke Schreuder (verslag en adviesbrief), Adviseur Infectieziektebestrijding RIVM, CIb, LCI
  • Willemijn Marsman (verslag en adviesbrief), Adviseur Infectieziektebestrijding, RIVM, CIb, LCI
  • André Jacobi (verslag en adviesbrief), Adviseur Infectieziektebestrijding, RIVM, CIb, LCI
  • Drs. Nynke Nutma (verslag en adviesbrief OMT-Z), Arts M&Gmaatschappij&gezondheid Infectieziektebestrijding, RIVM, CIb, LCI

*Belangenverklaring Rijksambtenaren

Een Rijksambtenaar is gebonden aan gedragsregels waarbij door het afleggen van de eed of belofte, hij zweert of belooft dat hij deze regels nakomt. Daarnaast zijn er integriteitsnormen waar ambtenaren zich aan moeten houden.


Bijeenkomsten OMT over COVID-19