Het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu heeft groenten uit 10 moestuinen in de omgeving van het bedrijf Dupont/Chemours onderzocht op PFOAperfluoro octanoic acid en GenX. Het doel van dit onderzoek was om te bepalen of mensen met een moestuin in de buurt van DuPont/Chemours de groenten veilig kunnen eten.

Zijn gewassen uit moestuinen rondom de fabriek veilig om te eten?

In principe is het veilig om gewassen te eten uit moestuinen in Dordrecht, Papendrecht en Sliedrecht. Toch adviseert het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu om gewassen uit moestuinen binnen een straal van een kilometer rondom de fabriek met mate te consumeren (niet te vaak of te veel). Reden hiervoor is dat omwonenden ook via lucht en drinkwater met GenX en PFOAperfluoro octanoic acid in aanraking komen of zijn gekomen.

In hoeverre helpt wassen bij het omlaag brengen van de concentraties van GenX en PFOA in groente en fruit?

Het is aannemelijk dat het wassen van groenten de concentraties aan GenX en PFOA (een beetje) verlaagt. Het RIVM onderzoek heeft aangetoond dat het wassen van een groente de GenX concentratie verlaagt. Voor PFOA is dit bewijs er niet, omdat PFOA slechts in drie monsters rode biet in meetbare hoeveelheden is aangetroffen. De PFOA concentraties lagen wel lager in gewassen rode bieten dan in ongewassen rode bieten. 

Voor het wassen van fruit waren er te weinig monsters beschikbaar om een effect hiervan op de GenX en PFOA concentraties vast te stellen. Er is echter geen reden om aan te nemen dat het effect van wassen verschilt tussen groente en fruit. 

Groenten wassen voor bereiding is altijd verstandig en wordt in het algemeen ook geadviseerd door het Voedingscentrum.

Is er een verschil in concentraties GenX en PFOA tussen gewassen?

De onderzochte groentegewassen in het moestuinonderzoek zijn in drie groepen verdeeld: bladgroenten (zoals sla en andijvie), knolgewassen (zoals aardappelen en bieten) en vruchtgroenten (zoals courgette, komkommer en tomaat). 

Een analyse liet zien dat er verschillen waren in GenX en PFOA concentraties tussen deze drie groentesoorten, waarbij de hoogste GenX gehalten werden gemeten in bladgroenten en voor PFOA in knolgewassen. De laagste concentraties werden aangetroffen in knolgewassen en vruchtgroenten voor GenX en in vruchtgroenten voor PFOA. De fruitmonsters die zijn meegenomen in het onderzoek betroffen alleen appel en peer. Deze monsters laten geen uitspraak toe over verschillen in concentraties tussen fruitgewassen.

Zitten GenX en PFOA op of in de gewassen, of beide?

Omdat het aannemelijk is dat wassen resulteert in lagere concentraties van GenX en PFOA op groenten (zie antwoord op de vraag hierboven over het effect van wassen), is het waarschijnlijk dat GenX en PFOA (voor een deel) op de gewassen zit. Het huidige onderzoek geeft geen inzicht of de stoffen ook in de gewassen zitten.

Komt de verontreiniging uit de bodem, uit de lucht, uit het irrigatiewater of een combinatie hiervan?

Over de blootstellingsroute die verantwoordelijk is voor de opname van GenX en/of PFOA door groenten in moestuinen is op basis van dit onderzoek geen zekerheid te geven.
Gewassen kunnen stoffen opnemen via verschillende routes: via lucht of water of bodem. Die stoffen kunnen direct of indirect in lucht, bodem of water terecht zijn gekomen en vervolgens in de plant. Uit de huidige gegevens kan geen duidelijke relatie tussen de concentratie van GenX/PFOA in gewassen en bodem en de concentratie van deze verbindingen in oppervlaktewater en/of opgevangen regenwater worden afgeleid omdat er hiervoor te weinig gegevens beschikbaar zijn.

Is het nodig om de grond van mijn moestuin te vervangen?

Dit is niet nodig. Op basis van toetsing van de grondmonsters aan de norm voor ‘scenario wonen met moestuin'  is de bodem van de onderzochte locaties geschikt voor moestuingebruik. De analyseresultaten van de bodem en irrigatiewatermonsters (fase 2 moestuinonderzoek) laten zien dat de PFOA concentraties in de bodem lager zijn dan de huidige risicogrens voor bodem. Voor GenX is nog geen risicogrens voor bodem afgeleid.

Waarom wordt er PFOA in groenten en fruit gevonden als de fabriek geen PFOA meer gebruikt?

PFOA is een stof die nauwelijks afbreekt in het milieu. PFOA in de bodem en het water blijft aanwezig en kan terecht komen in/op groenten en fruit.

Hoe krijg je GenX en PFOA binnen?

GenX en PFOA zijn door de mens gemaakte stoffen, deze komen niet in de natuur voor. 
Doordat de stoffen nauwelijks afbreken in het milieu en gebruikt worden voor de productie van verschillende producten kunnen mensen GenX en PFOA via verschillende routes binnenkrijgen. Beide stoffen kunnen voorkomen in het drinkwater en in de lucht. Verder kunnen beide stoffen in het voedsel of in verschillende producten (bijvoorbeeld tapijt, waterafstotende spray) zitten. Voor de gemiddelde Nederlander zijn de innamen van beide stoffen zeer laag. Voor omwonenden van de fabriek van DuPont/Chemours is de blootstelling via de lucht verhoogd door de uitstoot van GenX en PFOA door deze fabriek. Indien men moestuingewassen consumeert die geteeld zijn binnen een straal van een kilometer rond de fabriek kan dit ook de blootstelling verhogen. 

Wat is een TDItolerable daily intake?

TDI is de maximale hoeveelheid van een stof die levenslang kan worden ingenomen zonder dat dit resulteert in negatieve effecten op de gezondheid. Wanneer de gemiddelde inname van een stof dus onder deze grenswaarde blijft, is er geen reden tot zorg. Het is hierbij geen probleem als de inname tijdelijk iets hoger is, als daar tevens een periode tegenover staat waarbij de inname lager is dan de TDI. De TDI is een gezondheidskundige grenswaarde.