Het shamondavirus (SHAV) is een virus dat vooral voorkomt voor bij runderen en dat daarnaast ook is gevonden in paarden en alpaca’s. In oktober 2026 is het virus voor het eerst bij een mens gevonden.
Sinds de zomer van 2026 wordt het shamondavirus gevonden bij dieren in Nederland en in andere Europese landen: Frankrijk, Duitsland, Zwitserland, Oostenrijk, België, Italië, Spanje, Ierland en het Verenigd Koninkrijk. Het gaat vooral om besmettingen bij runderen, andere herkauwers (zoals schapen) en paarden.
In oktober 2026 is het virus voor het eerst bij een mens gevonden, in Frankrijk. Het risico dat mensen in Nederland het virus krijgen en ziek worden, lijkt op dit moment erg klein. Omdat shamondavirus nieuw is, weten we nog niet alles over het virus. Onderzoekers in Nederland en andere landen volgen de situatie bij dieren en bij mensen.
Wat is het shamondavirus?
Het shamondavirus is in de eerste plaats een dierziekte. Het virus hoort bij een groep virussen die we orthobunyavirussen noemen. De ziekte komt vooral voor bij runderen. Ook kan het virus voorkomen bij schapen en paarden. Het shamondavirus wordt overgedragen door knutten: kleine, bijtende insecten die ook andere dierziekten verspreiden, zoals het blauwtongvirus en het schmallenbergvirus.
Hoe herken ik het shamondavirus?
Bij dieren
Bij runderen kan het shamondavirus zorgen voor:
- koorts
- diarree
- minder melkproductie
- sloomheid
- mogelijk aangeboren afwijkingen bij kalveren.
Meer informatie over het shamondavirus bij dieren staat op de website van de Royal GD.
Bij mensen
Bij mensen is er wereldwijd maar één bekende patiënt. Deze patiënt had een ernstig verzwakt afweersysteem en is overleden. Er is verder heel weinig bekend over het ziektebeeld bij mensen met een normale, gezonde afweer. We weten niet:
- of mensen met een gezonde afweer het virus kunnen krijgen
- of en welke klachten het virus bij mensen kan geven
- hoe vaak mensen besmet raken.
Hoe verspreidt het shamondavirus zich?
Bij dieren wordt het shamondavirus vooral verspreid door knutten. Het virus verspreidt zich niet via de lucht, zoals het griep- of coronavirus. Een knut kan besmet raken door een besmet dier te bijten. Als de besmette knut daarna een ander dier bijt wordt het virus doorgegeven.
Vaak vindt verspreiding in de warme maanden van het jaar plaats, als er veel insecten zijn. Ook knutten zijn dan actief. Experts verwachten dat het shamondavirus minder zal rondgaan onder dieren als het knuttenseizoen afloopt.
Hoe de patiënt in Frankrijk het virus precies kreeg, is nog niet duidelijk. Waarschijnlijk komt het ook in dit geval door de beet van een knut. Andere mogelijkheden, zoals besmetting via bloedtransfusie, worden nog onderzocht.
Komt het shamondavirus voor in Nederland?
Het shamondavirus wordt sinds de zomer van 2026 aangetoond bij runderen en paarden in Nederland en in andere Europese landen, zoals Frankrijk, Duitsland en Zwitserland. In Nederland zijn geen mensen met shamondavirus bekend. Wereldwijd is er één bekende patiënt. Ziekte door shamondavirus bij mensen is nu dus heel zeldzaam. Het risico op besmetting bij mensen in Nederland lijkt op dit moment erg klein.
Hoe voorkom ik het shamondavirus?
Voor de meeste mensen zijn er op dit moment geen speciale maatregelen nodig tegen het shamondavirus. Het risico op besmetting is heel erg klein. En experts verwachten dat het shamondavirus minder verspreid zal worden onder dieren zodra het knuttenseizoen afloopt.
Adviezen voor veehouders en mensen die met dieren werken
Als u werkt met runderen, schapen of paarden is het belangrijk om te letten op ziekteverschijnselen bij uw dieren. RoyalGD geeft op de website meer informatie en adviezen.
Onderzoek naar shamondavirus
Samen met Royal GD onderzoekt het RIVM of mensen die veel contact hebben met dieren antistoffen hebben tegen het shamondavirus. Het gaat bijvoorbeeld om dierenartsen, veehouders en mensen die wonen op bedrijven waar dieren het virus hebben.
Het RIVM volgt de situatie op de voet. Als er een vermoeden is dat iemand het shamondavirus heeft, kan het RIVM dit in het laboratorium onderzoeken. In Nederland en Europa wordt het Shamondavirus ook gevolgd in dieren. Dat gebeurt onder andere door onderzoek bij runderen en andere herkauwers, monitoring van door insecten overgedragen ziekten en het uitwisselen van internationale informatie tussen volksgezondheids- en diergezondheidsorganisaties.
Shamondavirus en de zoönosenstructuur
In Nederland werken verschillende organisaties samen voor ziekten die van dieren op mensen kunnen overgaan. Dit heet de zoönosenstructuur. Deze structuur helpt om signalen over zulke ziekten, zoals het shamondavirus, snel te zien, samen te bespreken en zo nodig op tijd maatregelen te nemen.
Het RIVM is trekker van deze samenwerking en werkt hierbij nauw samen met andere organisaties, zoals de (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit), Royal GD, (Erasmus University Medical Center), (Gemeentelijke Gezondheidsdienst)’en, (Wageningen Bioveterinary Research), de Faculteit Diergeneeskunde en (Dutch Wildlife Health Centre).