Tijdens de conferentie ontmoet je professionals uit diverse domeinen: fysiek, ruimtelijk, sociaal en gezondheid. Je krijgt nieuwe inzichten, toepassingen en voorbeelden uit (praktijk)onderzoek. Je ontdekt hoe beleid in de praktijk uitwerkt. Het geleerde kun je de volgende dag al omzetten in concrete acties voor beleid, ontwerp of uitvoering in jouw gemeente of regio.

Samen aan de slag

RIVM en ZonMw ZorgOnderzoek Nederland Medische Wetenschappen (ZorgOnderzoek Nederland Medische Wetenschappen ) delen de opbrengsten uit het Programma Gezonde Leefomgeving. Tijdens de conferentie leggen we samen de uitdagende puzzel van de gezonde leefomgeving. Van vuistregels voor bewegen en groen tot innovatieve wijkaanpakken en concrete handvatten voor domeinoverstijgend samenwerken en ontwerp. Je gaat zelf aan de slag in interactieve sessies en creatieve labs. Samen vertalen we inzichten naar acties.

Programma in vogelvlucht

• Ontdekkingsroute bij binnenkomst
  Ontdek de expositie met moodboards, filmpjes, posters en inspirerende praktijkvoorbeelden. Ga vast in gesprek met de gemeenten, GGD Gemeentelijke Gezondheidsdienst (Gemeentelijke Gezondheidsdienst)’en en kennisinstellingen die in door ZonMw-gesubsidieerde projecten samenwerkten aan de gezonde leefomgeving.
• Plenaire opening – In gesprek over de Gezonde Leefomgeving
  Florien van der Windt (directeur Publieke Gezondheid bij het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport) opent de dag. Daarna gaan wij vanuit verschillende perspectieven in gesprek over de gezonde leefomgeving. Je hoort de verhalen van bewoners, beleidsmakers, adviseurs en ontwerpers.
• Workshopronde 1 – Van kennis naar inzicht 
  Je hoort de meest actuele kennis in lezingen van toponderzoekers. Hoe werken we in Nederland samen aan een gezonde leefomgeving, welke afwegingen worden gemaakt en hoe ziet dit samenspel eruit? We gaan inhoudelijk de diepte in: hoe maak je inzichtelijk hoe gezond de leefomgeving is en waar kwetsbaarheden zitten? Hoeveel openbare ruimte is nodig voor bewegen? Hoe stimuleer je positieve ontmoetingen? Wanneer heeft groen ook positieve invloed op de gezondheid, en wanneer negatieve, zoals risico op infectieziekten?

• Pitches uit de praktijk
  Luister naar korte, krachtige verhalen van gemeenten en GGD over wat zij ontdekten in hun projecten over onder meer gezonde voedselomgeving, een groene en verbonden buurt, hitte in de stad en bewegen en spelen.

• Workshopronde 2 – Van inzicht naar actie
  De tweede ronde staat in het teken van concrete toepassing van kennis. Denk aan actierondes over vuistregels voor bewegen, groen en ontmoeten of aanknopingspunten voor hoe je samenwerkt aan buurttuinen, gezonde wijken en participatie.

• Samen afsluiten met een drankje
  We kijken samen terug op de dag. Ontmoet andere professionals die net als jij willen werken aan een gezonde leefomgeving. Noteer je actiepunt en leg nieuwe contacten voor vervolg.

Voor wie?

• Beleidsmakers en adviseurs bij gemeenten, provincies en ministeries (sociaal, gezondheid, ruimtelijk en fysiek domein).
• Professionals bij GGD’en (gezondheidsbescherming én -bevordering).
• Ontwerpers, stedenbouwkundigen, landschapsarchitecten en adviseurs bij advies- en ontwerpbureaus.
• Onderzoekers en praktijkprofessionals in gezondheid en leefomgeving.

Meld je aan voor de conferentie

Meld je gelijk aan om verzekerd te zijn van een plekje. Toegang is gratis. Je ontvangt begin december een mail van ons waarmee je je voorkeuren voor sessies en workshops doorgeeft. Deel de uitnodiging voor de conferentie vooral met collega’s of andere geïnteresseerden in je netwerk.

Achtergrond: over de gezonde leefomgeving

De omgeving heeft effect op het mentale, sociale en fysieke welbevinden van inwoners. Een gezonde leefomgeving nodigt uit tot gezond gedrag en beschermt tegen gezondheidsrisico’s, faciliteert zelf- en samenredzaamheid en wordt als aantrekkelijk en prettig ervaren. Maar het zorgdragen voor een gezonde leefomgeving is een complexe puzzel: belangen in het fysieke, sociale en gezondheidsdomein lopen uiteen en professionals in beleid, ontwerp en praktijk spreken soms een andere ‘taal’ en kennen andere werkprocessen. Hoe zorg je er dan voor dat gezondheid meeweegt bij het inrichten en beheren van de fysieke omgeving? En hoe kom je dan tot die essentiële domeinoverstijgende samenwerking en het betrekken van bewoners die maken dat de aanpak echt slaagt? 

Deze conferentie wordt georganiseerd door RIVM en ZonMw. In opdracht van het ministerie van VWS Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport) werkten zij samen met vele partners binnen het programma Gezonde Leefomgeving (PGLO) aan toepasbare kennis en concrete producten voor een gezondere leefomgeving. Zo werkte RIVM aan het ontwikkelen van een basisset indicatoren, handvatten en vuistregels voor bewegen, groen en ontmoeten en verschillende instrumenten en tools. ZonMw werkte aan het subsidieprogramma Gezonde Leefomgeving Integrale Aanpak (GLIA), waarin gemeenten en GGD’en in meer dan vijftig projecten samenwerkten aan een gezondere leefomgeving in hun gemeente en regio. Tijdens deze conferentie delen we alle resultaten.

Workshopronde 1

11:30 – 12:30 | Van inzicht en inspiratie
Een mix van creatieve werkvormen, interactieve lezingen.

1. Ruimte voor gezonde leefomgeving en woningen

Door: Brigit Staatsen, Maciek Strak (RIVM), Judith Hin (PBL)

Hoe kan ruimtelijk beleid de gezondheid en welzijn van inwoners beïnvloeden? Waarom zijn de keuzes van vandaag belangrijk zijn voor het Nederland van morgen? Én hoe benut je kansen die nu vaak blijven liggen? Aan de hand van praktijkvoorbeelden ontdek je in deze workshop hoe keuzes in ruimtelijke ordening langdurige effecten hebben voor waar en hoe we wonen, werken en recreëren.

Kwetsbare groepen zoals ouderen of mensen met weinig inkomen worden extra hard geraakt als basisvoorzieningen verdwijnen. Of als de kwaliteit van de leefomgeving verslechtert. Tijdens deze workshop bespreken waarom kansen voor een gezondere leefomgeving vaak onbenut blijven en hoe beleidsmakers, professionals en inwoners hier verandering in kunnen brengen. Samen zoeken we naar concrete strategieën om ruimtelijk beleid te verbeteren en optimaal in te zetten voor een gezonde toekomst.

Doe mee! En leer hoe jouw organisatie hieraan kan bijdragen.

2. De gezonde leefomgeving in beeld brengen

Door: Kevin Pulles, Yonne Mulder (RIVM), TNO en GGD

Gemeenten en GGD’en werken hard aan een gezonde leefomgeving. Maar wanneer is die leefomgeving ook echt gezond? We ontwikkelden de ‘Basis-set Indicatoren’ om dat meetbaar te maken. In deze workshop laten we zien hoe je indicatoren voor een gezonde leefomgeving kunt gebruiken en waarderen. We laten voorbeelden zien en we gaan in gesprek over de doorontwikkeling van de basis-set.

In deze workshop leer je welke indicatoren om de gezondheid van de leefomgeving en van inwoners inzichtelijk te maken beschikbaar zijn in de basis-set. We laten zien hoe je deze indicatoren kunt waarderen en toepassen met een praktijkvoorbeeld in de provincie Utrecht. En we bespreken de kansen en beperkingen van de huidige basis-set. Omdat deze nog niet compleet is, gaan we in op het ontwikkelen van nieuwe indicatoren, bijvoorbeeld voor sociale cohesie.

Schuif aan en denk mee! En leer meer over hoe je de leefomgeving in kaart kan brengen en verbeteren.

3. Hoe we in Nederland werken aan gezonde leefomgeving

Door: Annelies Acda, Lonneke Frantzen (ZonMw), Inge van den Broek (GGD West Brabant), Manon Huiberts (RIVM)

De afgelopen drie jaar haalden we veel kennis op over hoe professionals werken aan een gezonde leefomgeving. Deze interactieve lezing biedt volop ruimte voor uitwisseling van ervaringen, het delen van kennis en het formuleren van concrete actiepunten.

Tijdens deze lezing delen we algemene inzichten uit het ‘Programma Gezonde Leefomgeving (PGLO)’ over hoe Nederland werkt aan een gezonde leefomgeving. We starten gezamenlijk: we delen opvallende bevindingen, geleerde lessen en praktische resultaten. Vervolgens ga je in een kleine groep in gesprek over prikkelende vragen rondom het werken aan een gezonde leefomgeving. We verdiepen ons daarna samen in de discussie: wat valt op binnen dit thema en wat zou je willen meegeven aan bestuurders in jouw gemeente? Tot slot bundelen de groepen hun belangrijkste adviezen en hartenkreten.

Doe mee! En inspireer jezelf én anderen tot nieuwe stappen!

4. Een kwart van de ruimte beweegvriendelijk, hoe dan?

Door: Rick Prins (RIVM), Jeroen Hoyng (Kenniscentrum Sport & Bewegen)

De druk op buitenruimte neemt toe door de woningbouwopgave, natuurherstel en klimaatadaptie. Om te voorkomen dat dit ten koste gaat van ruimte voor sport, spelen, recreëren en ontmoeten neemt de roep om ‘normen voor sport’ en ‘richtlijnen voor bewegen in de openbare ruimte’ toe.

We zochten naar vuistregels voor een beweegvriendelijke openbare buitenruimte. In deze lezing presenteren we deze vuistregels en gaan in op de rol van kwaliteit. Hoe relateren de vierkante meters en afstanden zich tot bouwstenen en ontwerpprincipes van de beweegvriendelijke omgeving? En wat is nog meer nodig om een omgeving beweegvriendelijk te maken?

Kom luisteren! En ontdek de vuistregels voor een beweegvriendelijke buurt.

5. Hoe ontwerp je een buurt voor meer ontmoetingen?

Door: Milou van Muijden, Hanneke Lakenvelt-Verbree (RIVM), Platform 31

Hoe kun je de openbare ruimte inrichten om positieve ontmoetingen te stimuleren? In deze workshop leer je van experts hoe slimme ontwerpkeuzes bijdragen aan meer contact en verbondenheid in wijken en buurten. Verrassend praktisch en direct toepasbaar voor iedereen die wil bijdragen aan een sociale leefomgeving.

Tijdens deze workshop ga je samen met anderen aan de slag om te ontdekken waar en hoe mensen elkaar ontmoeten in de buitenruimte. RIVM deelt actuele inzichten over de invloed van ontmoetingen op gezondheid en welzijn en je krijgt praktische handvatten voor het stimuleren van ontmoetingen in parken, pleinen en straten. Platform31 laat je zien hoe je deze ontwerpprincipes kunt toepassen op wijk- en buurtniveau, met inspirerende voorbeelden en direct bruikbare tips. Deze workshop is bijzonder door de combinatie van wetenschappelijke kennis, voorbeelden én tips om te ontdekken hoe jij je buurt socialer en gezonder maakt.

Neem je plannen mee! Heb je al een idee voor een ontmoetingsplek bij jou in de buurt?

6. Praktische handvatten voor een gezonde groene leefomgeving

Door: Hanneke Kruize, Annika Prinsen (RIVM), Loes van Wolferen (VRO) en Patrick de Groot (&flux)

Groen heeft een brede maatschappelijke waarde. Niet alleen voor klimaatadaptatie of biodiversiteit, maar ook voor gezondheid. Wanneer je aan mensen vraagt wat een gezonde leefomgeving is, noemen veel mensen dat deze in elk geval groen moet zijn. Tegelijk sneuvelt groen vaak in de ruimtelijke plannen, omdat er veel dingen gerealiseerd moeten worden, en voor groen geen wettelijke norm of standaard is.

Om te zorgen dat groen toch structureler verankerd wordt in gebiedsontwikkeling, is de ‘Handreiking Groen In en Om de Stad (GIOS)’ ontwikkeld. RIVM heeft met de vuistregels voor groen vanuit gezondheid gekeken naar richtlijnen uit de handreiking. Zijn ze gezond en wat zijn de aandachtspunten als je ermee aan de slag gaat?

In deze workshop maak je kennis met de Handreiking GIOS en de belangrijkste vuistregels voor gezond groen. We verkennen de kansen die de Europese Nationale Herstelverordening (NHV) biedt voor gemeenten en regio’s, en laten zien hoe je deze kunt benutten om je groene en gezonde ambities te versterken. Met inspirerende praktijkvoorbeelden tonen we hoe de doelstellingen uit de NHV en de Handreiking elkaar kunnen versterken. Daarbij staat één vraag centraal: hoe combineer je een ruimtelijke opgave met het betrekken van het sociale en gezondheidsdomein? Je krijgt concrete handvatten om deze koppeling in je eigen context te maken en om met gezond groen het verschil te maken voor bewoners.

Denk mee! Wat kun jij hier vanuit jouw rol in betekenen en hoe wil je betrokken worden?

7. Systeemdenken over beweeggedrag in de fysieke leefomgeving

Door: Sterre van der Kaaij (RIVM), Annemarie Lammers (gemeente Dordrecht)

Hoe beïnvloeden ingrepen in de fysieke leefomgeving, zoals aanleg van een nieuw park en wandelroutes, ons beweeggedrag? In deze workshop maak je kennis met ‘Group Model Building’: een participatieve methode waarbij je samen onderzoekt welke factoren en onderlinge relaties invloed hebben op beweeggedrag. Zo krijg je inzicht in het systeem achter bewegen en in de aangrijpingspunten voor ruimtelijke ingrepen.

Een promovendus van het RIVM, halverwege haar vierjarige onderzoek naar de invloed van ruimtelijke ingrepen op beweeggedrag, deelt haar ervaringen. Het afgelopen jaar organiseerde zij acht workshops met inwoners en wijkprofessionals in Dordrecht en Utrecht. De belangrijkste mechanismen die bewegen stimuleren én de opvallende lokale verschillen komen aan bod. Maar je gaat ook zelf aan de slag: herken jij deze mechanismen in je eigen werk, wijk of gemeente? We nodigen je uit om ervaringen, inzichten en dilemma’s te delen.

Laat je inspireren door een krachtige mix van onderzoek, praktijk en participatie! Ontdek hoe een systeemlens je kan helpen om beweeggedrag en ruimtelijke inrichting beter te begrijpen én te beïnvloeden.

Pitchronde

14:00 – 14:30 | Pitches uit de praktijk
Concrete voorbeelden laten zien die morgen al toepasbaar zijn.

1. Ontmoeting in de wijk voor tienermeiden en vrouwen met een migratieachtergrond

Door: Suzanne van der Geest en Inés Youssef (GGD regio Utrecht)

Hoe creëer je ontmoetingsplekken die tienermeiden (12-18 jaar) en vrouwen met een migratieachtergrond écht aanspreken? In het project ‘Ontmoeting in de wijk’ gingen we op zoek naar het antwoord. Tientallen gesprekken, creatieve methoden zoals Photovoice en een participatieve aanpak in vier Utrechtse wijken leverden interessante inzichten op. Tijdens onze pitch nemen we je in 10 minuten mee langs de kern van ons onderzoek én de praktische handvatten die daaruit voortkwamen:

• Wat werkt: welke elementen maken een ontmoetingsplek aantrekkelijk en veilig? Denk aan de juiste mix van fysieke inrichting (hardware), activiteiten (software) en organisatie (orgware).
• Wat vrouwen en meiden zelf zeggen: hun wensen, drempels en ideeën voor een sterke, verbonden wijk.
• Hoe gemeenten hiermee aan de slag kunnen: met onze inspiratiegids vol concrete tips, persona’s en voorbeelden uit de praktijk. 

Kom luisteren, laat je inspireren en neem praktische ideeën mee naar jouw werkpraktijk. Samen werken we aan ontmoetingsplekken die sociaal en betekenisvol zijn.

2. Bouwen aan een gezonde gemeenschap

Door: Inés Youssef (GGD  regio Utrecht)

Hoe maak je van een nieuwbouwwijk meer dan een verzameling stenen? Hoe zorg je dat bewoners zich thuis voelen, elkaar leren kennen en samen werken aan gezondheid? In het project ‘Bouwen aan een gezonde gemeenschap’ (link naar ZonMw pagina) gingen we op zoek naar antwoorden in de Utrechtse wijk Cartesius.

Nieuwbouwbuurten kennen unieke uitdagingen: voorzieningen komen laat, bewoners kennen elkaar nog niet en anonimiteit ligt op de loer. Wij lieten zien dat het anders kan. Samen met bewoners, gemeente, GGD, UMC Universitair Medisch Centrum (Universitair Medisch Centrum) Utrecht en andere partners bouwden we aan een sterke sociale basis. Hoe? Door placemaking, bewonersinitiatieven en een gedeeld toekomstbeeld. Denk aan kerstactiviteiten met verlichtte bomen, een buurtfeest met sport en creativiteit, en een moestuin waar inmiddels meer dan 60 bewoners actief zijn. Tijdens onze pitch nemen we je in 10 minuten mee langs:

• De kernlessen: waarom vroege inzet op ontmoeting werkt en hoe tijdelijke interventies zoals picknickbanken en mobiele keetjes het verschil maken.
• De kracht van eigenaarschap: bewoners als regisseurs van hun eigen buurt.
• Praktische handvatten: uit het vernieuwde boekje ‘Stenen maken nog geen buurt’, boordevol tips voor gemeenten, ontwikkelaars en professionals.

Laat je inspireren en ontdek hoe je vanuit jouw rol kunt bijdragen aan gezonde, verbonden nieuwbouwwijken. 

3. Samen met inwoners bouwen aan een gezondere voedselomgeving

Door: Ellen Poolman (gemeente Ede)

Het voedselaanbod – in winkels, horeca, scholen en op straat – is vaak ongezond. Steeds meer gemeenten willen de voedselomgeving gezonder maken, maar stuiten op dilemma’s rondom keuzevrijheid en draagvlak. Het betrekken van bewoners is dan een belangrijke stap. Tijdens onze pitch nemen we je in 10 minuten mee in onze toolbox die helpt bij het:

• Agenderen van de voedselomgeving in de eigen organisatie.
• Verkennen van oplossingen samen met bewoners en sleutelfiguren.
• Ontwikkelen van initiatieven en beleid dat aansluit bij de leefwereld van inwoners.

Natuurlijk krijg je ook een inkijkje in de toolbox en de materialen om mee aan de slag te gaan. Zo kun je terug op het werk direct aan de slag!

4. Sociale wijkondernemingen als motor voor een gezonde leefomgeving

Door: Jorine de Bruin (Stichting Vlier)

Er is steeds meer waardering voor sociale wijkondernemingen omdat ze op een informele manier bewoners bereiken en activeren en daarmee bijdragen aan het creëren van een gezonde fysieke en sociale leefomgeving. Maar de rol en functie van sociale wijkondernemingen is nog onvoldoende ingebed in het sociaal en fysiek beleid. In het project ‘Samen creëren en floreren’ keken we naar welke beweging sociale wijkondernemingen op gang brengt in buurten. In onze pitch laten we in 10 minuten zien:

• Hoe bewoners, professionals en partners samen bouwen aan een gezonde, sociale leefomgeving en welke inzichten dit oplevert voor beleid en praktijk.
• Hoe wijkondernemingen bijdragen aan eigenaarschap, onderlinge verbondenheid en gezondheid, en welke rol creatieve en groene broedplaatsen, zoals de proeftuin HEEM in Nijmegen, hierin spelen.
• Wat de ontwikkelde training voor domeinoverstijgend samenwerken en over de versterking van stedelijke en regionale netwerken daarin kan betekenen.

Kom luisteren en leer meer over de belangrijkste lessen: investeren in vertrouwen en gelijkwaardigheid, experimenten ruimte geven en het verbinden van het fysieke en sociale domein.

5. Eerlijke hitte in de stad

Door: Jet Munster (UUM) 

6. Gezondheid borgen in gemeentelijk beleid

Door: Kelly Coenen (gemeente Rotterdam)

Hoe maak je gezondheid een vanzelfsprekend onderdeel van gemeentelijke keuzes? De handreiking 'Gezondheid borgen in gemeentelijk beleid' is het resultaat van het project ‘Afwegingskader en borging van gezondheidsregels in beleid’ en biedt een helder stappenplan om samen met beleidsmakers gezondheidsdoelen te vertalen naar concrete keuzes en borging. In onze pitch nemen we je in 10 minuten mee door het handboek met:

• Praktijkvoorbeelden en succesfactoren die laten zien hoe gezondheid structureel kan worden meegenomen in het proces.
• Lessen uit vijf regionale projecten die laten zien hoe je aansluit op de fasen van beleidsvorming, terwijl tegelijk wordt erkend dat de praktijk minder lineair verloopt.
• Casestudies die concrete voorbeelden bieden én verwijzen naar aanvullende bronnen, zodat je als beleidsmaker of adviseur stevig onderbouwd kunt meedenken bij uiteenlopende vragen over een gezonde fysieke leefomgeving.

Deze duiding helpt gemeenten om scherpere keuzes te maken én om gezondheid structureel te verankeren in de praktijk.

Workshopronde 2

14:30-15:30 | Workshopronde 2 – Naar actie
Na de vele praktijkvoorbeelden, is het nu tijd om aan de slag te gaan. Dit is echt een actie ronde. Géén lezingen, maar wandelingen, werklabs/workshops.

Workshops vanuit RIVM

1. Ruimtepuzzel: zijn de vuistregels haalbaar?

Door: Hanneke Lakenvelt-Verbree, Rick Prins (RIVM), Noud van Herpen (Beweegalliantie)

Een kwart van de buitenruimte moet beweegvriendelijk zijn, 3 bomen zichtbaar vanaf ieder huis, 30% boomkroonbedekking en op 300 meter afstand minimaal 1ha groen. De stoepen moeten breed genoeg zijn om te ontmoeten en er moeten bankjes geplaatst worden. En er moeten woningen bij. Kan dit? En hoe dan?

In deze workshop werken we met maquettes van bestaande buurten om na te gaan of de vuistregels haalbaar zijn, hoe dat kan en welke keuzes gemaakt moeten worden.

2. Aan de slag met het gebiedsprofiel!

Door: Brigit Staatsen, Yonne Mulder, Kevin, Laurens Zwakhals (RIVM), Manon Vaal (GGD Gelderland-Midden)

Hoe zet je voor een gebied de kansen en problemen overzichtelijk op een rij? Met een gebiedsprofiel! We ontwikkelden een stappenplan hoe je kan komen tot een gebiedsprofiel en hoe je deze in je ontwikkelingsprocessen kan opnemen.

In deze workshop gaan we met casussen aan het werk. Je gaat aan de slag met indicatoren om de kwaliteit van de leefomgeving en de gezondheid van inwoners inzichtelijk te maken. Je leert waar je betrouwbare data kunt vinden en hoe je deze informatie praktisch toepast. In groepjes werk je aan een casus en maak je samen een gebiedsprofiel. Hierbij analyseer je de kansen en problemen van het gekozen gebied op basis van relevante gezondheids- en omgevingsindicatoren. Vervolgens vertaal je deze inzichten naar concrete aanbevelingen voor beleid of ruimtelijk ontwerp. Zo leer je niet alleen over de betekenis en het nut van indicatoren, maar oefen je hoe je indicatoren kunt inzetten om beleid en interventies te onderbouwen.

Je gaat naar huis met praktische handvatten om bij te dragen aan een gezondere leefomgeving. Tip: Neem een laptop mee voor het maken van het gebiedsprofiel!

3. Samenwerken over domeinen heen: leer elkaars taal

Door: Milou van Muijden, Anneke Telleman, Natascha van Vooren (RIVM), Platform31

Hoe werk je succesvol samen met professionals uit andere vakgebieden? In deze workshop ontdek je hoe je elkaars taal leert spreken en samenwerking effectiever maakt. Praktisch, verrassend en direct inzetbaar voor iedereen die beter wil samenwerken over grenzen van organisaties en domeinen heen.

Tijdens deze interactieve workshop werk je met de handreiking ‘Vanuit sociaal en ruimtelijk perspectief samen werken aan een gezonde leefomgeving’. Je past de handreiking direct toe op je eigen werk- of organisatiepraktijk, zodat je leert waar kansen en uitdagingen liggen. Met de ‘woordenboek’-oefening ontdek je hoe verschillende vakgebieden hun eigen jargon hebben, en hoe je samen tot duidelijke communicatie komt. We delen praktische tips uit het ‘Inspiratie- en werkboek Gezondheid en Ruimte’ en geven handvatten om de samenwerking te versterken. Ook krijg je inzicht in de ‘train de trainer’-aanpak, zodat je de opgedane kennis kunt doorgeven binnen je eigen organisatie. Doe mee en ervaar hoe jij samenwerking écht tot stand brengt!

Tip: Neem pen, papier of laptop mee om je inzichten en acties vast te leggen.

4. Afwegingen voor inrichting speelplek of park met een ‘multicriteria-tool’

Door: Eelco Over, Michael Shaker (RIVM)

Wat de meest passende speelplek of inrichting van een park is kan voor iedereen anders zijn. Voor de een is veiligheid belangrijk, de ander vindt dat een speelplek vooral tot bewegen aan moet zetten en weer een ander wil dat de kosten van onderhoud niet te hoog moeten worden. Dat kan gevolgen hebben voor de keuze van een speelplek of een nieuwe inrichting van een park.

In deze workshop gaan we aan de slag met een interactieve tool die helpt om domeinoverstijgende afwegingen te maken. Hoe weeg je alle factoren ten opzichte van elkaar? En wat voor gevolgen heeft dat voor de keuze van de aanleg van een type speelplek (of park)?

5. Met de blik vooruit: hoe borgen we het werken aan een gezonde leefomgeving?

Door: Agathe de Lange en collegae (T.B.C) (iResearch), Hanneke Kruize (RIVM), Inge van den Broek (GGD West-Brabant)

Hoe borgen we ook de komende jaren het werken aan een gezonde leefomgeving? Wat is daarvoor nodig? Met wie werken we samen? En wat zijn de grootste belemmeringen die nu nog in de weg staan bij het werken aan een gezonde leefomgeving? Welke beleids- en wettelijke kaders, handvatten en kennis ontbreken nu nog om er goed aan te kunnen werken? 
In deze workshop delen we de inzichten uit het onderzoek van iResearch (in opdracht van RIVM). We blikken samen vooruit: hoe borgen we het werken aan een gezonde leefomgeving? Wat kunnen we zelf doen voor een gezonde leefomgeving? En wat hebben we nodig van onze organisatie en bestuurders? 

Neem de nieuwste inzichten en ideeën mee naar huis! En ga er morgen gelijk mee aan de slag.

6. Financiering van een gezonde leefomgeving

Door: Iris Visser (De Natuurverdubbelaars), Patrick de Groot (&flux), Manon Huiberts (RIVM)

Hoe financier je werken aan een gezonde leefomgeving? Tijdens deze workshop verkennen we welke instrumentarium gemeenten kunnen inzetten om een gezonde leefomgeving financieel te realiseren. Zowel vanuit de publieke als uit de private sector. 
Aan de hand van praktijkvoorbeelden vanuit andere gemeenten, het rapport Bekostiging groene klimaatadaptatie en het rapport Investeren in Integraliteit laten we in deze workshop zien wat er nu al mogelijk is én doen we aanbevelingen hoe je dit in je eigen gemeente kan toepassen. Vervolgens vertaal je deze inzichten door in groepjes aan de slag te gaan met een casus. Welk instrumentarium is het meest geschikt en waarom? Zo ga je naar huis met concrete handvatten om financiering binnen jouw gemeente te organiseren.

Laat je inspireren door de ervaringen van anderen! En ontdek welke aanpak het beste past bij jouw lokale situatie.

7. Aan de slag met het gereedschap uit de Toolbox Gezonde Leefomgeving

Door: Egon Compter (RIVM), Else Zantinge (RIVM) en Fatima Arrahmani (RIVM)

De ‘Toolbox Gezonde Leefomgeving’ biedt een breed scala aan praktijkvoorbeelden, instrumenten, vertrekpunten en principes voor een gezonde inrichting van de leefomgeving. Je vindt thematische instrumenten die helpen om gezondheid mee te nemen in het beleidsproces. En via verschillende wegen kan gezocht worden naar praktische kennis en inspiratie die behulpzaam zijn in de zoektocht naar de win-win-kansen in de leefomgeving.

In deze workshop maak je spelenderwijs kennis met de inhoud en mogelijkheden van deze toolbox. De volle breedte van de gezonde leefomgeving komt aan bod en wordt toegankelijk gemaakt met de voorbeelden en instrumenten uit de toolbox. Je gaat op zoek naar unieke koppelkansen, passend bij jouw eigen casus. En je krijgt aanknopingspunten om een goed gesprek aan te gaan met je collega’s uit andere domeinen.

Tip: Neem een laptop mee om de inzichten direct aan actie voor je eigen praktijk te koppelen.

Workshops vanuit ZonMw

Algemeen:

1. Wandeling rondom Stationshart in Hilversum

Door: Edwin van Uum (UUM) en gemeente Hilversum

2. GO! Samen met bewoners werken aan gezonde leefomgeving

Door: Ingrid Bakker en Frank den Hertog (Hogeschool Windesheim), Marieke Ballegooij  en Anita Vermeer (GGD Hart voor Brabant)

Werken aan een gezonde leefomgeving, voor wie doen we dat eigenlijk? Voor de bewoners natuurlijk, die elke dag ervaren waar barrières en kansen liggen. De ‘GO! methode’ helpt om deze praktische kennis onderdeel te laten zijn van zowel analyse als de uit te voeren interventies.

In deze workshop nemen we je mee langs de lessen uit vier praktijkcasussen: Almere, Oss, Bernheze en Breda. Waar de GO! methode in de praktijk is toegepast. De zes stappen van de methode bieden houvast voor een systematische aanpak van de leefomgeving, maar elke samenwerking met lokale partners krijgt zijn eigen unieke invulling. Tijdens de workshop ervaar je enkele stappen van de GO! methode zelf en ontdek je de mogelijkheden én uitdagingen van integrale samenwerking met bewoners. Zo krijg je direct inzicht in hoe je gezondheid en leefbaarheid concreet kunt verankeren in beleid en praktijk.

Tip: neem je laptop mee, zodat je actief kunt meedoen aan de oefeningen.

3. Praktische werkvormen voor gesprekken met inwoners

Door: Suzan Robroek (GGD West-Brabant) en Paula Dijkema (GGD Brabant Zuidoost)

Hoe betrek je inwoners bij het gebruik en ontwikkelen van een gezonde leefomgeving? In deze workshop delen we inzichten uit het project ‘Een fijne wijk maken we samen’. Je leert wat inwoners belangrijk vinden, waarom samenwerking met bewoners cruciaal is, en ervaart praktische werkvormen om dit in je eigen praktijk toe te passen.

In deze workshop laten we eerst zien hoe we inwoners hebben betrokken en welke lessen we daaruit haalden. Daarna ga je zelf aan de slag met werkvormen die inwoners uitnodigen om mee te denken over hun wijk. Bijvoorbeeld een fotogesprek, droombeelden of een ganzenbordspel. En we gaan met elkaar in gesprek over het betrekken van inwoners. Wat maakt deze workshop bijzonder? Naast het leren van inzichten uit het project, ervaar je werkvormen in de praktijk. Je gaat naar huis met concrete tips en een handreiking om inwoners in jouw gemeente of organisatie écht te betrekken.

Doe mee: laat je inspireren en deel je eigen ervaring!

4. Gezondheid op de kaart: combineren van ruimtelijke en gezondheidsdata

Door: Kristine Mourits (Academische werkplaats AMPHI)

Bij ruimtelijke projecten wordt veel kaartmateriaal gebruikt om inzichten te krijgen in de fysieke omgeving. Maar hoe benut je dit in combinatie met gezondheidsinformatie uit de GGD-monitor?

In deze workshop laten we zien hoe je ruimtelijke en gezondheidsdata samenbrengt op één kaart. De gecombineerde kaart wordt een krachtig hulpmiddel om het gesprek te voeren over welke gezondheidsmaatregelen wenselijk zijn voor het creëren van een gezondere leefomgeving. We laten zien hoe je dit in je eigen gemeente kunt aanpakken, welke stappen daarvoor nodig zijn en wat dat kan opleveren voor jouw lokale leefomgeving.

Kom leren: hoe je data inzet om je doelen te bereiken en hoe je informatie vertaalt naar acties die gezondheid in de leefomgeving bevorderen.

5. Hoe je buurttuin-bewonersinitiatieven kunt ondersteunen

Door: Gerda Wink (Radboudumc)

Buurttuinen bieden bewoners een plek om elkaar te ontmoeten, te verbinden en even te vertragen in het groen. Maar hoe ondersteun je een buurttuin-bewonersinitiatief succesvol? Welke uitdagingen kom jij tegen bij ontwikkeling en beheer?

In deze workshop nemen we je mee langs de praktijkervaringen van Buurttuin Buizerdstraat in Wijchen. Sinds de opening ontmoeten bewoners van jong tot oud elkaar buiten, met steun van de gemeente. Tijdens de ontwikkeling kwamen allerlei leervragen naar voren: hoe betrek je bewoners die een hogere drempel ervaren, hoe dek je de kosten, is een omgevingsvergunning nodig? Deze en andere ervaringen van meerdere gemeenten zijn vastgelegd in een ‘roadmap’. Daarna bespreken we de uitdagingen en leervragen van de workshop-deelnemers. Samen bedenken we concrete acties om buurttuinen succesvol te ondersteunen en te ontwikkelen in je eigen gemeente.

In deze workshop vormen jouw vragen de agenda. Buurttuinen kunnen een verscheidenheid van bewoners een plek bieden om te verbinden en te vertragen. Welke uitdagingen zie jij als het gaat om het ondersteunen of ontwikkelen van een buurttuin-bewonersinitiatief? Neem je leervragen dus mee!

6. Zet een succesvol participatieproject op bij ruimtelijke (her)inrichting

Door: Birthe Jongeneel-Grimen (GGD Hollands Midden)

Wil je inwoners écht meenemen in plannen voor de (her)inrichting van hun leefomgeving? Dan is een sterk participatietraject onmisbaar. Door inwoners, ondernemers en lokale partners vroeg te betrekken, sluit je niet alleen beter aan bij wat er leeft, maar bouw je ook aan vertrouwen, draagvlak en duurzame samenwerking. Zo laat de gemeente zien dat zij een betrokken én luisterende partner is. Maar: hoe pak je dit als gemeente effectief aan?

Op basis van de ervaringen met het organiseren van inwonersparticipatie in Boskoop hebben we een heldere en direct toepasbare checklist ontwikkeld voor professionals bij GGD’en en gemeenten. Deze geeft een overzicht van de fasen van een participatietraject en de belangrijkste aandachtspunten. Kort, krachtig en direct toepasbaar in jouw projecten. Tijdens deze energieke workshop duiken we in de Boskoop-casus en doorloop je stap voor stap hoe je zelf een participatieproces opzet dat werkt. Je oefent met de checklist, die geen vast recept is maar een flexibel sjabloon. Jij bepaalt de smaak, wij geven je het gereedschap.

Doe mee: ontdek hoe je participatie inzet om samen met inwoners en lokale partijen zichtbaar verschil te maken in hun leefomgeving!

7. Stel je eigen richtlijnen op voor een gezonde openbare ruimte

Door: Sven Beekers (PLANTERRA)

Onze leefomgeving heeft veel invloed op onze gezondheid. Tegelijkertijd wordt gezondheid nog niet structureel meegewogen in keuzes rondom (her)inrichting van de openbare ruimte. Tijdens deze workshop leer je over het belang van een goed functionerend ‘Handboek Inrichting Openbare Ruimte (HIOR)’ en hoe je zelf richtlijnen opstelt om gezondheid hier goed in te borgen.

We trappen de workshop af met een korte toelichting op wat een HIOR is en hoe deze wordt toegepast. De 67 richtlijnen voor een gezonde openbare ruimte die in het GLIA-project voor Capelle aan den IJssel zijn opgesteld dienen ter inspiratie. Vervolgens ga je zelf richtlijnen opstellen voor jouw gemeente, onder begeleiding van een adviseur van PLANTERRA. Je leert hoe je bestaande ambities en doelen in je eigen gemeente omzet naar concrete richtlijnen die direct kunnen worden toegepast in ruimtelijke projecten.

Gebruik deze workshop als vliegwiel: borg gezondheid in het ‘Handboek Inrichting Openbare Ruimte’ van jouw organisatie!