The catch of Type-Ned

Het Typeringsnetwerk-Nederland (Type-Ned) is een online laboratoriumnetwerk dat mogelijk pathogene micro-organismen monitort op moleculair niveau. Een aantal recente ontwikkelingen op het gebied van antibioticaresistentie zijn:

MRSA Methicilline-resistente Staphylococcus aureus (Methicilline-resistente Staphylococcus aureus)-surveillance

• Er wordt nog steeds een toename van het aantal ingezonden MRSA-isolaten per maand gezien. Dit wordt verder onderzocht.
• Het aantal ingezonden livestock-associated (LA) MRSA-isolaten per jaar is tijdens de COVID-19-pandemie gedaald, en is na de COVID-19-pandemie niet weer gestegen (900 in 2019 en 500-600/jaar in 2020-2024). Het percentage LA-MRSA livestock associated-MRSA (livestock associated-MRSA)-isolaten dat positief is voor Panton-Valentine Leukocidin (PVL) genen is gestegen van 8% in 2019 naar 14% in 2024. PVL Panton-Valentine leukocidine (Panton-Valentine leukocidine) is geassocieerd met meer ernstige infectie. Onder de PVL-positieve LA-MRSA-patiënten heeft slechts 3% professioneel contact gehad met vee, tegenover 68% bij PVL-negatieve LA-MRSA. Daarnaast wordt voor 26% van de PVL-positieve LA-MRSA-patiënten gerapporteerd dat ze recent in het buitenland zijn geweest, tegenover 3% voor PVL-negatieve LA-MRSA. 
• Er is sprake van verspreiding van een fusidinezuur-resistente MRSA-stam in Europa. Meerdere MRSA-isolaten met multiple-locus variable number tandem repeat analysis (MLVA) type MT4627 van de Nederlandse MRSA-surveillance blijken genetisch nauw verwant aan MRSA-isolaten uit onder andere Duitsland, België, Frankrijk, Noorwegen en Denemarken. In Nederland onderzochte isolaten van dit type waren fusidinezuur-resistent en met name geassocieerd met impetigo (krentenbaard). Lees de rapportage van het ECDC hierover.

CPE Carbapenemase-producerende Enterobacterales (Carbapenemase-producerende Enterobacterales)-surveillance

• Er wordt nog steeds een toename van het aantal ingezonden CPE-isolaten per maand gezien. 
  • De grootste stijging wordt gezien bij Escherichia coli-isolaten. De MLST multilocus sequence typing (multilocus sequence typing)-types zijn daarbij zeer variabel.
  • Er wordt met name een stijging gezien van CPE-isolaten met carbapenemase-genen bla_{OXA Oxacilline hydrolyserend beta lactamase (Oxacilline hydrolyserend beta lactamase)-244}, bla_OXA-181 en bla_{NDM New Delhi Metallo-β-Lactamase (New Delhi Metallo-β-Lactamase)-5}. Er worden nu meer CPE-isolaten ingezonden met OXA-48-like-genen dan met het OXA-48-gen. OXA-244 heeft vaak een relatief lage MIC Minimum inhibitory concentration (Minimum inhibitory concentration), soms zelfs onder het door de NVMM geadviseerde screeningsbreekpunt voor testen op carbapenemase-genen (meropenem MIC > 0.25 mg/L milligram per liter (milligram per liter)). Het NVMM screeningsbreekpunt ligt een stap hoger dan het advies van EUCAST (meropenem MIC > 0.125 mg/L), maar een MIC van 0.25 mg/L kan niet gemeten worden met de meest gebruikte geautomatiseerde methode.
  • Er wordt ook een stijging gezien in het aantal Klebsiella pneumoniae-isolaten met meerdere carbapenemase-genen.
• Er is een eerste beta-lactam-resistente Leclercia adecarboxylata ingestuurd via Type-Ned CPE. Deze L. adecarboxylata was positief in de carbapenem inactivation method (CIM), had een MIC voor meropenem van 12 mg/L, en het bla_NDM-7 gen.
• Er is klonale verspreiding van extensively-drugresistant (XDR) Providencia stuartii met bla_NDM-1 en bla_NDM-5 via Oekraïense patiënten in Europa. Deze XDR Extensieve (drug)resistentie (Extensieve (drug)resistentie) P. stuartii met bla_NDM-1  is aangetroffen in Nederland, Denemarken, Finland, Duitsland, Ierland, Noorwegen en Polen. Er is indicatie dat deze verspreiding niet is gestopt en een eerste Oekraïense patiënt met een XDR P. stuartii met bla_NDM-1 is gedetecteerd in Portugal. Dit isolaat is onderdeel van het internationale EU Europese Unie (Europese Unie)-verspreide uitbraakcluster.
• Er zijn recent meer inzendingen van CIM carbapenem inactivatie methode (carbapenem inactivatie methode)-negatieve, carbapenemase gen-negatieve Morganella morganii-isolaten in Type-Ned. Morganellaceae zijn minder gevoelig voor imipenem, de MIC imipenem moet daarom niet meegenomen worden voor het al dan niet screenen op carbapenemases, zie onderstaande uit de NVMM richtlijn BRMO:
  • Hanteer een meropenem MIC screeningsbreekpunt van > 0.25 mg/L of een zonediameter van < 24 mm.
    Hanteer een imipenem MIC screeningsbreekpunt van > 1.0 mg/L of een zonediameter van < 22 mm, behoudens voor Morganellaceae (Morganella, Providencia, Proteus) en Serratia.
  • M. morganii isolaten die CIM positief zijn, danwel een aangetoond carbapenemase gen bevatten mogen worden ingestuurd via Type-Ned CPE voor typering door het RIVM.
     

Onze epidemiologen voeren regelmatig analyses uit met data uit de ISIS-AR Infectious Disease Surveillance Information System for Antibiotic Resistance (Infectious Disease Surveillance Information System for Antibiotic Resistance) database om praktische en relevante onderzoeksvragen uit het veld van de medische microbiologie te beantwoorden. In de afgelopen periode zijn diverse kwesties uitgewerkt. De onderstaande onderzoeksresultaten zijn als abstract ingediend bij het Congress of the European Society of Clinical Microbiology and Infectious Diseases (ESCMID Global) en zullen daar in april 2025 in een posterpresentatie worden toegelicht. 

• Six-year trend in decreasing (benzyl)penicillin diameter distribution in Streptococcus pyogenes in the Netherlands - R. Zoetigheid, D.W. Notermans, W. Altorf-Van Der Kuil, A.F. Schoffelen, on behalf of the ISIS-AR study group.
• Increasing 8-year trend in fusidic acid resistance among MRSA Methicilline-resistente Staphylococcus aureus (Methicilline-resistente Staphylococcus aureus) isolates in the Netherlands - F. Velthuis, I.M. Nauta, W. Altorf-Van Der Kuil, D.W. Notermans, R.D. Zwittink, A.F. Schoffelen, S.C. De Greeff, on behalf of the ISIS-AR study group.
• Antimicrobial resistance in Streptococcus pneumoniae in the Netherlands: an 11-year trend analysis of surveillance data - I.M. Nauta, W. Altorf-Van Der Kuil, D.W. Notermans, A.F. Schoffelen, on behalf of the ISIS-AR study group.

PhD Doctor of Philosophy (Doctor of Philosophy)-student Sophie van Kessel werkt aan haar promotieonderzoek met de titel ‘i3-AMR: van informatie naar inzicht naar interventie voor de bestrijding van antibioticaresistentie’. Een van haar onderzoeksprojecten ging over de detectie van VRE Vancomycine-resistente Enterokok (Vancomycine-resistente Enterokok)-uitbraken in ziekenhuizen met behulp van data in ISIS-AR. De resultaten hiervan heeft zij gepresenteerd op het congres ESCAIDE 2024 en zij scheef er een manuscript over:

• The use of a Poisson hidden Markov model for automated detection of hospital outbreaks with vancomycin-resistant enterococci in routine surveillance data – S.A.M. van Kessel, C.C.H. Wielders, J. van de Kassteele, A. Verbon, A.F. Schoffelen, on behalf of the ISIS-AR study group, on behalf of the SO-ZI/AMR Signaleringsoverleg Zorginstellingen / Antimicrobiële Resistentie (Signaleringsoverleg Zorginstellingen / Antimicrobiële Resistentie) study group.

Twee van de genoemde projecten zijn ook gepresenteerd op de gezamenlijke WAMM – ISIS-AR webinar op dinsdag 18 maart jl. Wil je meer informatie over de inhoud van de abstracts en andere onderzoeksprojecten met/door ISIS-AR? Mail dan naar ISIS@rivm.nl. 

Toename van oculaire en gedissemineerde gonorroe in de afgelopen jaren in Nederland

In zeldzame gevallen kan Neisseria gonorrhoeae infecties veroorzaken op andere lichaamslocaties dan genitaal, anaal en pharyngeaal. Voorbeelden hiervan zijn een sepsis, arthritis en oculaire infecties zoals conjunctivitis en keratitis. In de afgelopen jaren is het aantal patiënten met gonorroe in de Centra Seksuele Gezondheid (CSG) toegenomen. Naar aanleiding van deze ontwikkeling ontstond de vraag of er aanwijzingen zijn voor eveneens een toename van gonorroe-infecties buiten de ‘klassieke’ genitale lichaamslocaties. Om deze vraag te beantwoorden is gekeken in de database van ISIS-AR. ISIS-AR bevat data van alle (met antibiogram uitgewerkte) positieve kweken uit de routinediagnostiek van de deelnemende MML medisch microbiologisch laboratorium (medisch microbiologisch laboratorium)’s. Voor de analyses in ISIS-AR werd een selectie gemaakt van isolaten van N. gonorrhoeae (1 isolaat per persoon per jaar) uit monsters van buiten de met SOA-geassocieerde lichaamslocaties (zie boven) van 2018-2023. Er werden data geïncludeerd van 39 MML’s die gedurende de hele studieperiode complete data hadden aangeleverd. Het aantal patiënten met een gekweekt isolaat varieerde jaarlijks tussen 24 en 38 in 2018-2021, maar nam toe naar 52 in 2022 en 84 in 2023. De meerderheid van de isolaten werd gekweekt uit materialen van het oog en betrof dus oculaire infecties. Het aantal gonorroe infecties buiten de SOA-geassocieerde lichaamslocaties dat werd vastgesteld met behulp van uitsluitend moleculaire testen in 3 Amsterdamse MML’s, waarvan de resultaten niet in ISIS-AR komen, was tweemaal hoger dan het aantal positieve kweekuitslagen uit dezelfde periode. Deze gegevens laten zien dat de incidentie van oculaire en gedissemineerde gonorroe is toegenomen in de afgelopen jaren in Nederland. Daarnaast is het werkelijke aantal oculaire en gedissemineerde gonorroe infecties in Nederland hoger dan alleen op basis van kweekresultaten in ISIS-AR kan worden vastgesteld.
Bovenstaande resultaten, aangevuld met gegevens uit Amsterdamse MML’s in 2020-2024, worden gepresenteerd in een posterpresentatie op het STI Sexually transmitted infection (Sexually transmitted infection) & HIV humaan Immunodeficientievirus (humaan Immunodeficientievirus) 2025 World Congress in juli 2025 in Canada door Dr. Doctor (Doctor) A.P. van Dam, arts-microbioloog in het Amsterdam UMC Universitair Medisch Centrum (Universitair Medisch Centrum) en het GGD Gemeentelijke Gezondheidsdienst (Gemeentelijke Gezondheidsdienst) Streeklaboratorium Amsterdam.

ISIS-AR deelnemersbijeenkomst 6 maart 2025

Op 6 maart werd de ISIS-AR-deelnemersbijeenkomst gehouden in de Eenhoorn in Amersfoort. Er waren zo’n 65 deelnemers aanwezig vanuit de deelnemende MML’s (artsen-microbioloog, applicatiebeheerders) en vanuit het projectteam van ISIS-AR. Het was een geslaagde middag, waarin verschillende onderwerpen op een interactieve manier werden besproken: 

• Hoe staat het ervoor met ISIS-AR, huidige stand van zaken, datagebruik, ontwikkelingen en de toekomst.
• De stand van zaken van aansluiting via Eenheid van Taal bij ISIS-AR: hoe lang houden we 2 manieren van data-aanlevering in de lucht?
• Diverse onderwerpen gerelateerd aan epidemiologie en datamanagement bij ISIS-AR: o.a. onder andere (onder andere) wat is de waarde van het insturen van ruwe testuitslagen, wanneer en waarom worden CPE Carbapenemase-producerende Enterobacterales (Carbapenemase-producerende Enterobacterales) confirmatietesten uitgevoerd in de MML’s, hoe en waarom worden potentiële verheffingen teruggekoppeld vanuit ISIS-AR aan de MML’s, wat zijn de mogelijkheden en wensen ten aanzien van verder automatiseren van verwerking van gegevens bij ISIS-AR.

Naast de inhoudelijke discussies was het ook erg leuk en zinvol om elkaar live te ontmoeten en te spreken. We hopen elkaar volgend jaar weer te zien bij de volgende deelnemersbijeenkomst.

Recente publicaties met data uit ISIS-AR

• Attribution of invasive group A streptococcal infections (iGAS) to predisposing viral infections, the Netherlands, 2010 to 2023 – B. de Gier, et al, on behalf of the ISIS-AR study group, Euro Surveill 2024.
• Reducing antimicrobial use in livestock alone may be not sufficient to reduce antimicrobial resistance among human Campylobacter infections: an ecological study in the Netherlands – H. Deng et al, on behalf of the ISIS-AR study group, Epidemiol Infect 2024.
• Dynamic association of antimicrobial resistance in urinary isolates of Escherichia coli and Klebsiella pneumoniae between primary care and hospital settings in the Netherlands (2008-2020): a population-based study – E.P. Martínez et al, on behalf of the ISIS-AR study group. Lancet Reg Health Eur 2025.

Eenheid van Taal en ISIS-AR

Op 1 maart 2025 zijn er 33 MML’s die data aanleveren aan ISIS-AR via Eenheid van Taal.