Scenario study of climate risks for the drinking water supply in 2050 and 2100. Development of drinking water demand and drinking water temperature and risks for drinking water from groundwater and surface water

Scenario study of climate risks for the drinking water supply in 2050 and 2100. Development of drinking water demand and drinking water temperature and risks for drinking water from groundwater and surface water

Go to abstract

Samenvatting

In Nederland wordt drinkwater gemaakt van grondwater en water uit rivieren. Door warmere en drogere zomers is er in de toekomst minder water om drinkwater van te maken. Tegelijkertijd is meer drinkwater nodig omdat de bevolking groeit. Ook wordt drinkwater in de leidingen warmer, waardoor ziekmakende bacteriën sneller kunnen gaan groeien. Het RIVM onderzocht wat de gevolgen van klimaatverandering kunnen betekenen voor de drinkwatervoorziening in 2050 en 2100, en geeft mogelijke oplossingen om ook dan genoeg drinkwater te houden. 

Belangrijkste conclusies zijn dat de drinkwatervraag sterk kan toenemen bij hoge bevolkingsgroei. Er moeten dan nieuwe bronnen gevonden worden waardoor ook de druk op het grondwater en oppervlaktewater toeneemt. Drinkwaterproductie kan hierdoor duurder worden en vaker natuurschade veroorzaken. Bovendien kan door klimaatverandering minder water in bronnen zitten. Het is daarom belangrijk te voorkomen dat het klimaat nog verder verandert, en om Nederland waar nodig aan te passen aan de effecten die er nu al zijn. 

Er zijn verschillende toekomstscenario's onderzocht. Bij een kleine bevolkingsgroei en weinig klimaatverandering kan nog aan de drinkwatervraag worden voldaan, maar is er weinig reservecapaciteit. In het zwaardere scenario is er niet genoeg capaciteit om aan de vraag te voldoen, laat staan dat er genoeg reservecapaciteit is. Als de levering van drinkwater onzeker wordt, kan dit grote gevolgen hebben voor de ontwikkeling van nieuwbouw en bedrijvigheid. Dat brengt grote maatschappelijke kosten met zich mee. 

Het RIVM heeft ook het effect van beleidsmaatregelen onderzocht. Door minder water te gebruiken, is er minder grondwater en rivierwater voor de drinkwaterproductie nodig. Bijvoorbeeld door minder vaak en korter te douchen en de kleine knop van het toilet te gebruiken. Naast dit soort gedragsveranderingen kan met technische apparaten, zoals toiletten die regenwater gebruiken voor het doorspoelen, de vraag naar drinkwater verder worden verkleind. Zulke technische oplossingen zijn wel duurder dan gedragsverandering. 

In het grootste deel van Nederland wordt drinkwater van grondwater gemaakt. Bij droogte is meer grondwater nodig, maar dat vraagt om keuzes omdat de grondwaterstand dan daalt. Dat kan schadelijk zijn voor natuur en landbouw. Daar zijn oplossingen voor, zoals meer grondwater in de bodem 'vasthouden'. 

In West-Nederland wordt vooral rivierwater gebruikt om drinkwater van te maken. Bij grote droogte wordt de vervuiling in rivieren minder verdund. Als rivierwater te vies is, mag het tijdelijk niet worden gebruikt voor de drinkwaterwinning. Totdat dat wel weer mag, wordt meer water gebruikt dat in duinen en bekkens ligt opgeslagen. Als het lang droog blijft, kan de natuur in de duinen hierdoor beschadigd raken. Door rivieren in Nederland schoner te houden, hoeft minder vaak gebruik gemaakt te worden van opgeslagen water.

Abstract

In the Netherlands, drinking water is sourced from river water and groundwater. Due to warmer and drier summers, there will be less water available for the drinking water supply in the future. At the same time, more drinking water will be needed because the population is growing. Moreover, the temperature of the drinking water in the water pipes will increase, which might lead to faster growth of pathogenic bacteria. RIVM has created a forecast for drinking water for the years 2050 and 2100, and devised potential solutions to ensure a sufficient supply.

RIVM concludes that drinking water demand could increase strongly in case of high population growth. In that case, additional drinking water sources are needed, which would increase pressure on both groundwater and surface water. As a result, drinking water production may become more expensive and more often associated with negative impacts on surrounding nature areas. Moreover, due to climate change, the availability of water sources could decrease at the same time. It is therefore important to prevent further climate change and to adapt the Netherlands where necessary to the effects that are already present.

RIVM has elaborated a number of different future scenarios for population growth, climate change and policy measures. In a light scenario with low population growth and little climate change, it appears that demand can still be met, but with little reserve capacity. This means that in unforeseen circumstances, there may be insufficient drinking water available. In the heavier scenario, the capacity is not sufficient to meet demand, let alone provide adequate reserve capacity. If the supply of drinking water becomes uncertain, this can have major consequences for the development of new housing and business activity. This entails significant social costs.

The RIVM has also studied the effect of policy measures. By using less water, less groundwater and river water are needed for drinking water production. For example, by showering less frequently and for shorter periods, and by using the small flush button on the toilet. In addition to these types of behavioural changes, the demand for drinking water can be further reduced with technical devices, such as toilets that use rainwater for flushing. However, such technical solutions are more expensive than behavioural changes.

In most of the Netherlands, drinking water is sourced from groundwater. During dry spells, the demand for groundwater increases - but this requires choices to be made. After all, lower groundwater levels can be harmful to nature and agriculture. Solutions include 'retaining' more groundwater in the soil.
In the west of the Netherlands, drinking water is mainly sourced from river water. In times of great drought, pollutants in rivers are diluted less. River water that is too greatly polluted may temporarily not be used as a source of drinking water. Until the river water is safe again, there will be an increased demand for water captured in dunes and basins. This is expensive and may harm nature in the dunes. The burden on dunes and basins can be reduced by keeping rivers in the Netherlands cleaner.

Uitgever

Instituut
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu RIVM

Resterend

Grootte
8319 kb