Doelgroep

De primaire doelgroep van het mobiliteitsbeleid van Cosis is het personeel. Het beleid richt zich op alle medewerkers, verspreid over verschillende locaties, die te maken hebben met woon-werkverkeer en zakelijk reizen. Er zijn echter ook activiteiten voor cliënten.

Doel

• Het mobiliteitsbeleid van Cosis sluit aan bij de volgende doelstellingen:
• Het bevorderen van vitaliteit en gezondheid van medewerkers.
• Het aantrekkelijker maken van Cosis als werkgever;
• Het ondersteunen bij het kiezen van goede alternatieven voor fossiele brandstoffen.
• Het behalen van klimaatdoelstellingen vanuit de Green Deal, met name het reduceren van CO₂-uitstoot.

Totstandkoming

Cosis heeft al ruim vijf jaar een breed duurzaamheidsprogramma, waarbij de doelen van de Green Deal Zorg houvast geven. Zowel de leefstijl van cliënten en personeel als klimaatdoelen staan centraal. De ontwikkeling van het mobiliteitsbeleid is mede gestimuleerd door het programma ‘Drenthe reist duurzaam’, dat werkgevers ondersteunt bij het stimuleren van duurzame mobiliteit.

Cosis heeft vanuit het duurzaamheidsprogramma een mobiliteitsadviesbureau ingeschakeld voor onderzoek en advies:

• Hieruit bleek dat 30% van de medewerkers niet op de hoogte was van regelingen rondom vergoedingen en 40% gaf aan niet zeker te weten of ze de regelingen voldoende kenden. Ondanks dat er al veel gecommuniceerd werd vanuit Cosis, bijvoorbeeld via intranet, bleek dat er dus ook op andere manieren gecommuniceerd moest worden, door bijvoorbeeld naar de verschillende locaties toe te gaan om mogelijkheden voor actieve mobiliteit toe te lichten bij medewerkers.
• Uit postcodescans kreeg de zorginstelling inzicht in het fiets- en openbaarvervoer-potentieel van medewerkers.

Op basis van deze uitkomsten zijn plannen voor het beleid en de uitvoering geformuleerd.

Rolverdeling

De programmamanager duurzaamheid speelt een centrale rol in de coördinatie en het enthousiasmeren van de juiste partijen binnen Cosis. Mobiliteit raakt diverse ondersteunende diensten zoals HR human resources (human resources), fiscaliteit, huisvesting en facilitair. Er is veel contact met de werkvloer: medewerkers uit alle lagen zijn betrokken bij het in kaart brengen van wensen en oplossingen.

Aanpak

Activiteiten per locatie:

Cosis is een grote organisatie met veel verschillende locaties. Elke locatie heeft zijn eigen uitdagingen en hoewel knelpunten voor elke locatie gelden, zijn de oplossingen wel verschillend. Een uitdaging die voor elke locatie geldt, is bijvoorbeeld de wens om voor de deur uit de auto of het ov te kunnen stappen. Maar de oplossing verschilt, omdat de ene locatie goed bereikbaar is met het ov en weinig parkeergelegenheid heeft en bij een andere locatie is dit precies andersom.

Bij weinig parkeergelegenheid en voldoende gelegenheid om het openbaar vervoer te komen, kun je mensen bijvoorbeeld informeren over de mogelijkheden en voordelen van het ov en de nadelen van de auto. Als er op een locatie veel mogelijkheid is om te parkeren en minder goede ov-verbindingen, dan is het veel lastiger om mensen te overtuigen om met het ov te komen en is het nodig om na te denken over goede alternatieven. Bijvoorbeeld: is het mogelijk om met de fiets te komen? Zou een gesprek met de ov-bedrijven in de regio kunnen helpen?

Per locatie is dus maatwerk nodig, door in gesprek te gaan en de uitdagingen in kaart te brengen. In 2025 inventariseert Cosis bijvoorbeeld per locatie welke faciliteiten zoals fietsoverkappingen en stroomvoorzieningen nodig zijn om het gebruik van de fiets te stimuleren.

Voor meer stedelijke locaties zoals in de stad Groningen zijn P&R-hubs in ontwikkeling, waar medewerker met het ov of de auto naartoe kunnen reizen om het laatste stuk de fiets te kunnen pakken. Cosis liet zich hiervoor inspireren door succesvolle voorbeeld in de gemeente Steenwijkerland en heeft de ambitie om in de toekomst samen te werken met andere organisaties/partijen in de regio.

Activiteiten voor de hele organisatie

Er zijn ook acties die voor de hele organisatie gelden. Zoals stimuleringsmaatregelen om alternatieven te kiezen voor het gebruik van de auto:

• Openbaar vervoer voor woon- werkverkeer en zakelijk verkeer wordt volledig vergoed.
• De fietsregeling is verhoogd zodat het ook aantrekkelijker werd om een elektrische fiets aan te schaffen + bovenop de fietsregeling kan ook gebruikgemaakt worden van een renteloze lening.

Activiteiten voor medewerkers en cliënten

Cosis informeerde medewerkers over de postcodescans en het fiets- of ov-potentieel en stimuleerde ze om hier meer gebruik van te maken. Hiervoor zijn zij:

• Geïnformeerd over de mogelijkheden voor ov- en fietsvergoeding.
• Eventueel geadviseerd over alternatieve reisopties en routes. Redenen waarom mensen een drempel ervaren om gebruik te maken van fiets en OV openbaar vervoer (openbaar vervoer) lopen erg uiteen. Daarom is het belangrijk om hierover in gesprek te gaan en mee te denken over welke alternatieven aansluiten.

Cosis zet op meerdere manieren in op een gezonde leefstijl voor cliënten naast het bevorderen en behouden van zelfredzaamheid. Bewegen is hierbij een belangrijk onderdeel. Zo werkt Cosis onder andere mee aan onderzoek naar een GLI voor de gehandicaptenzorg: LEEV! (zie ook het voorbeeld over voeding). Daarnaast stimuleert de organisatie medewerkers om cliënten het goede voorbeeld te geven. Dit kan bijvoorbeeld door fietsend naar het werk te komen.

Andere duurzame alternatieven

Voor medewerkers: mobiele werkplekken (bijvoorbeeld thuis, of op een andere plek dan waar je als zorgmedewerker je zorgtaken/dagbesteding uitvoert).

Voor cliënten: cliënten worden vervoerd door een personenvervoerder, bijvoorbeeld van hun woonadres naar de dagbesteding. Cosis maakt met de personenvervoerder afspraken over zo slim en duurzaam mogelijk van A naar B gaan. Ook zijn er afspraken over het elektrificeren van het wagenpark. 

Resultaten

Het bewustzijn rondom duurzame mobiliteit is toegenomen binnen de organisatie. Het effect van het beleid is lastig exact te meten, maar er zijn wel concrete resultaten zichtbaar:

• Toename in het aantal elektrische kilometers en het gebruik van de fietsregeling.
• Medewerkers worden actief gestimuleerd en ondersteund bij het kiezen van duurzame alternatieven.
• Per locatie worden faciliteiten zoals fietsoverkappingen en laadpunten voor e-bikes in kaart gebracht.

Succesfactoren

• Er is meer nodig dan alleen het hebben van stimuleringsregelingen of faciliteiten. Het is belangrijk om mensen bijvoorbeeld actief te infomeren over de financiële vergoedingen of met hen mee te denken over reisopties.  
• Actieve ondersteuning van de duurzaamheidsdoelstellingen vanuit de Raad van Bestuur
• Lever maatwerk voor specifieke locaties en kijk mee op de locaties. Zo kwam de programmamanager er bijvoorbeeld achter dat op sommige kleinere locaties het fietsenhok als opslag werd gebruikt vanwege ruimtegebrek. Je hebt dan meerdere partijen (zorg, facilitair, huisvesting) nodig om dit obstakel op te lossen.  
• Gedragsverandering kost tijd: hou vol! Ga het gesprek aan en maak duurzame alternatieven aantrekkelijk.
• Ga gewoon doen. Er zijn veel knoppen waar je aan kunt draaien om in ieder geval bewustwording over duurzame mobiliteit aan te zwengelen.