Doelgroep

Binnen het ziekenhuis is beleid voor duurzame en gezonde mobiliteit vooral gericht op medewerkers. Buiten het ziekenhuis richt Radboudumc Radboud University Medical Centre (Radboud University Medical Centre) zich samen met andere partijen op reizigers naar en van de campus.

Doel

Radboudumc wil in de toekomst bereikbaar blijven en bijdragen aan duurzaamheid en gezondheid. Een van de doelen van het ziekenhuis is 30 procent Co2-reductie van uitstoot door vervoer in 2026 ten opzichte van 2018. Bereikbaarheid is een uitdaging. Want naar de campus, waar ook de Radboud Universiteit en de hogeschool van Arnhem en Nijmegen zich bevinden, reizen elke dag maar liefst 70.000 mensen. Het Radboudumc heeft 13000 medewerkers en 2200 parkeerplekken voor deze medewerkers (naast 1400 voor bezoekers). Ook heeft het ziekenhuis een bovenregionale rol, waardoor patiënten vaak van verder weg naar het ziekenhuis komen.

Betrokken partijen

Binnen het ziekenhuis

Het hoofd integraal mobiliteitsbeheer en de adviseur mobiliteit werken nauw samen. Zij hebben een trekkersrol. Dit betekent bijvoorbeeld dat zij initiatieven aanwakkeren en discussies aangaan, bijvoorbeeld over de vragen: wat mogen wij verwachten van onze medewerkers en binnen welke straal verwacht Radboudumc dat je de auto laat staan?

Verschillende partijen zijn aangehaakt: Raad van bestuur, patiëntenadviesraad, verpleegkundigenadviesraad, facilitairbeheer en HR human resources (human resources). Al deze partijen moeten akkoord gaan om het beleid en de interventies te laten slagen.

HR is onder andere betrokken voor advies aan nieuwe medewerkers. Een startende medewerker moet zijn reisgedrag nog gaan vormgeven. Dat is een goed moment om te adviseren over gezonde duurzame opties.

Buiten het ziekenhuis

Het ziekenhuis werkt samen met de gemeente Nijmegen en andere partijen, zoals de provincie, ov-aanbieders en onderwijsinstellingen op de campus. Ov-aanbieders spelen een belangrijke rol in het bereikbaar houden van de campus, bijvoorbeeld door het faciliteren van gunstige ov-verbindingen, Park & Rides en hubs. Onderwijsinstellingen hebben invloed doordat zij bijvoorbeeld onderling afstemmen hoe laat studenten en hun medewerkers beginnen. Dit helpt om de drukte tijdens de spitsuren in het openbaar vervoer en op fietspaden beter te spreiden.

Aanpak

Binnen het ziekenhuis

Er zijn verschillende activiteiten binnen het ziekenhuis, gericht op medewerkers.

• Mobiliteitsbeleid
  • Een fietsregeling en fietshelmvergoeding om het gebruik van een fietshelm te stimuleren. Dit  past goed bij het Radboudumc, waar ook veel mensen met hoofdletsel worden behandeld.
  • 100% ov-vergoeding (volgens CAO UMC Universitair Medisch Centrum (Universitair Medisch Centrum)’s).
  • Kilometervergoeding voor lopen en fietsen.
  • Betaald parkeren, om mensen te ontmoedigen om met de auto te komen. Mensen die binnen een straal van 7,5 kilometer van het ziekenhuis wonen, moeten meer parkeergeld betalen dan mensen die verder weg wonen.  
  • Radboudumc werkt nog aan beleid voor parkeerdifferentiatie: afhankelijk van het soort werk en diensttijden makkelijker of minder makkelijk kunnen parkeren.
  • Gratis carpoolplekken voor medewerkers die echt niet met de fiets kunnen komen en wegens geplande werkzaamheden aan het openbaar vervoer. Carpoolers moeten verplicht 2 tot 3 mensen meenemen.  De beveiliging controleert dit steekproefsgewijs. Medewerkers regelen carpoolen via een app.
  • Vliegbeleid: het stimuleren dat medewerkers een duurzaam vervoermiddel in plaats van het vliegtuig kiezen naar bestemmingen die binnen 7 uur bereikbaar zijn. En het bevorderen van bewustzijn over de negatieve impact van vliegen op het milieu. Het principe van ABC wordt gestimuleerd: Avoid, Book an alternative, Compensate.
     
• Voorzieningen
  • Goede fietsenstalling.  
  • Douches.
  • Ruimte om regenkleding te drogen.
  • Fietsenmaker op het terrein.
  • Deelauto’s voor zakelijke reizen zodat grote groep medewerkers die fietsen of het OV openbaar vervoer (openbaar vervoer) gebruiken makkelijk een auto op de campus kunnen gebruiken voor een zakelijke reis als OV of fiets niet passend is.
     
• Initiatieven
  • Het uitproberen van een e-bike. Medewerkers kunnen twee weken gratis een e-bike uitproberen.

Buiten het ziekenhuis

Vanuit de gemeente Nijmegen is samen met de betrokken partijen een gebiedsvisie opgesteld. Doelen zijn een autoluwe campus (mensen verleiden om de auto te laten staan) en in 2030 30% minder CO2 carbon dioxide (carbon dioxide)-uitstoot door vervoer in 2026 ten opzichte van 2018.  

Deze gebiedsvisie leidde tot het project Duurzaam bereikbaar Heijendaal waarin de partijen met de STOMP-methode (Stappen, Trappen, OV, Mobility as a Service*, Privé-auto) actieve mobiliteit bevorderen. Deze methode geeft prioriteit aan de duurzamere vormen van mobiliteit als lopen, fietsen en het ov. 

Naast Duurzaam Bereikbaar Heijendaal en Beter Benutten zijn er voor bereikbaarheid op de campus de volgende afspraken met de verschillende partijen gemaakt:

• De hogeschool en universiteit begonnen ooit tegelijk met de lessen: dit zorgde op de campus en daaromheen voor piekbelasting qua verkeer. Daarom hanteren de onderwijsinstellingen nu een andere starttijd. Een verschil hierin van tien minuten zorgde ervoor dat de piekdrukte afnam in de spits. In het ov met meer dan 30 procent.
  Ook op de fietspaden was er minder piekdrukte.
  Inmiddels loopt het ov toch weer vol, dus wordt er nagedacht over verdere differentiatie voor meer spreiding. Want dit maakt het ov aantrekkelijker om te gebruiken.
   
• Met ov-bedrijven: afspraak met de busmaatschappij dat patiënten en bezoekers die uit de regio komen korting krijgen op een buskaartje.
   
• Gemeente/provincie: het aanpassen van een kruispunt, omdat daar door bussen fietsfiles ontstonden.
   

• Met alle partijen: Hubs/transferia, waar je kan overstappen van auto naar het ov. Radboudumc informeert met name door aan te geven wat de behoeften zijn van medewerkers. Bijvoorbeeld waar de hubs moeten komen en hoe andere partijen om kunnen gaan met onregelmatige diensttijden.

  *) hierbij kun je denken aan ketenreizen/combireizen (bijv eerst met auto/fiets en dan met trein en dan met bus).

Onderzoek

Het Radboudumc Radboud University Medical Centre (Radboud University Medical Centre) meet zelf actief en duurzaam reizen onder medewerkers:

• Vergeleken met 25 jaar geleden is het autogebruik met 50% gehalveerd. Omdat het aantal medewerkers en reizigers is toegenomen, is het aantal auto’s hetzelfde gebleven. In de toekomst zijn er meer activiteiten nodig om het autogebruik te verlagen.
• In 2025 maakte in de zomer naar schatting 70% van de medewerkers gebruik van de fiets of OV openbaar vervoer (openbaar vervoer) en 30% van de auto.
• Normverandering: mensen gaan steeds meer inzien wat de voordelen zijn van fietsen/ov ten opzichte van autogebruik, met name qua fysieke en mentale gezondheid.
• Een kwart van de deelnemers verandert na deelname aan de proef met een elektrische fiets structureel het reisgedrag.  

Uit het mobiliteitsonderzoek dat het Radboudumc iedere 3 tot 4 jaar via een enquête uitvoert onder medewerkers kwamen de laatste keer de volgende punten naar voren. Als het gaat om de overstap maken van auto naar de fiets, geven medewerkers bijvoorbeeld aan dat zij dingen nodig hebben als:

1. vergoeding
2. meer fietsenstallingen
3. fietsenstallingen dichter bij hoofdingangen
4. goede douches
5. kleding kunnen drogen

Radboudumc heeft het merendeel van deze punten doorgevoerd in de praktijk en er blijft continu aandacht voor verbetering van de faciliteiten.

Onderzoek naar reisgedrag patiënten

Er is lopend onderzoek gaande naar reisgedrag van patiënten van de NFU Nederlandse federatie van universitair medische centra (Nederlandse federatie van universitair medische centra). Daaruit bleek bijvoorbeeld al dat specifiek in het Radboudumc er door vaste afspraaktijden op poli’s een piek ontstaat in het aantal reizigers naar het ziekenhuis. Zorgmedewerkers worden daarom zoveel mogelijk meegenomen in het onderzoek, om bijvoorbeeld mee te denken over spreiding en een verandering in de afspraaktijden.

Succesfactoren

Radboudumc Radboud University Medical Centre (Radboud University Medical Centre) benoemt de volgende factoren als succesvol:

• Vraag advies van mobiliteitsmakelaars. Deze worden vanuit de provincie aangesteld om bedrijven/organisaties te stimuleren rondom bewust reisgedrag.
• Werk samen met je omgeving.
  • Sluit aan bij overleggen. Of zorg dat er sprake is van representatie via het netwerk. Dat heeft bijvoorbeeld bijgedragen aan OV openbaar vervoer (openbaar vervoer)-vergoeding in de cao voor UMC Universitair Medisch Centrum (Universitair Medisch Centrum)’s.
  • Luister naar alle partijen. Denk mee over het oplossen van knelpunten, zoals verliezen van sollicitanten door aangepast parkeerbeleid.
  • Door iedereen mee te nemen vorm je ook visie van de organisatie: wat vinden wij acceptabel? Wat mogen we verwachten van onze medewerkers? En zorg dat de randvoorwaarden vervolgens op orde zijn: zorg dat er een goede kapstok is voor het drogen van fietskleding, een veilige fietsenstalling etc.
  • Heb een beetje lef en durf keuzes te maken.
  • Kijk naar subsidiemogelijkheden. Bijvoorbeeld om te zorgen dat er een fietsenmaker op locatie aanwezig is of om een pilot voor carpoolen te organiseren.