Doelgroep

De belangrijkste doelgroep bestaat uit medewerkers van het ziekenhuis. Het gaat om circa 7000 personeelsleden.

Doel

Het Maastricht UMC Universitair Medisch Centrum (Universitair Medisch Centrum)+ streeft ernaar te voldoen aan de Green Deal-doelstelling: in 2030 moet de CO2 carbon dioxide (carbon dioxide)-uitstoot met 60% zijn verminderd. Een subdoel is dat het aantal medewerkers dat op de fiets komt in 2030 met 15% is gestegen, gemeten op een piekmoment. Op dit moment is het aandeel fietsers op een piekmoment 44%.

Totstandkoming 

Het huidige mobiliteitsbeleid is ontstaan in 2015 na de aanleg van de Koning Willem-Alexandertunnel onder Maastricht. Dit was een ingrijpende verandering, waarmee de bovengrondse N2 stikstofgas (stikstofgas) verdween en de verkeersituatie bij het ziekenhuis ingrijpend veranderde. Dit was een aanleiding voor het MUMC Maastricht Universitair medisch Centrum (Maastricht Universitair medisch Centrum)+ om  zich meer richten op duurzame en gezonde mobiliteit: het verminderen van drukte in de spits en het stimuleren van fietsgebruik. Verschillende afdelingen en een extern adviesbureau waren betrokken bij het opstellen van het beleid. Er werd gebruikgemaakt van data over auto- en fietsgebruik, afkomstig uit registraties bij de fietsenstallingen en de parkeerterreinen.

Rolverdeling

Binnen het MUMC+ coördineert een medewerker mobiliteit vanuit het facilitair bedrijf alle mobiliteitsinitiatieven en is ook de trekker ervan. De ondernemingsraad (OR) denkt mee, bijvoorbeeld over het beleid, en vertegenwoordigt verschillende afdelingen. Ook de afdeling zorginnovatie is betrokken. Denk aan ontwikkelingen in de digitale zorg, zoals zorg op afstand. Het mobiliteitsbeleid wordt gedragen door de Raad van Bestuur.

Ook is er samenwerking met externe partners, zoals OV openbaar vervoer (openbaar vervoer)-bedrijven (voor communicatie rond bijvoorbeeld stakingen of werkzaamheden), Zuid-Limburg Bereikbaar (voor advies en regionale samenwerking), de Universiteit Maastricht en het MECC Maastricht (evenementencentrum). Er is structureel overleg en afstemming over mobiliteitsbeleid en het gezamenlijk gebruik van faciliteiten.

Aanpak

De meeste nadruk ligt op het stimuleren van fietsgebruik onder medewerkers. MUMC+ startte hiervoor de volgende activiteiten:

• Extra vergoeding bij kilometervergoeding: Bovenop de gebruikelijke 18 eurocent per km kilometer (kilometer) reiskostenvergoeding krijgen medewerkers een extra financiële vergoeding als ze de fiets pakken. Zo is het dus financieel aantrekkelijk om de auto te laten staan. Elke medewerker heeft een “smartcard”. De medewerker scant deze bij de fietsenstalling, waarna de fietsvergoeding wordt gestort. De fietsvergoeding is afgestemd op het aantal kilometers woon-werkverkeer dat in het HR human resources (human resources)-systeem van het ziekenhuis geregistreerd staat.
   
• Fietsplan: Er zijn mogelijkheden om via het werk een fiets aan te schaffen met fiscaal voordeel.
   
• Faciliteiten: Er waren al grote fietsenstallingen aanwezig, die een upgrade kregen: bijvoorbeeld oplaadpunten en ruimte voor e-bikes en bakfietsen.
   
• Meerdere terugkerende acties per jaar:
  • In de lente een “Spring op de fiets”-actie waarbij je je fiets gratis kan laten nakijken en repareren door de regionale fietsmaker die op locatie komt.
  • Met korting een helm aanschaffen op Fietshelm-dag.  
  • Vitaliteitsweek in september: aandacht voor fietsen en gratis fietsreparatie.
  • Fietsverlichtingsactie waarbij medewerkers hun fietsverlichting op orde kunnen laten maken.
  • Fiets naar je werk-dag in samenwerking met Zuid-Limburg Bereikbaar (Slimme en duurzame mobiliteit | Zuid-Limburg Bereikbaar).
  • Er is aandacht voor het stimuleren van thuiswerken voor mensen met een functie op kantoor, om CO2-uitstoot te beperken.

Ov-gebruik

• Ov wordt 100% vergoed voor medewerkers die op meer dan 7 kilometer bij het ziekenhuis vandaan wonen. Dit is conform de afspraken in de CAO.
• Ontmoedigen autogebruik.
• Gedifferentieerd parkeerbeleid: hoe dichter medewerkers bij het ziekenhuis wonen, hoe hoger de parkeerkosten. Dit om autogebruik te ontmoedigen. Er zijn uitzonderingen: bijvoorbeeld bij weekend- en/of nachtdiensten. Dit is belangrijk voor het draagvlak.
• Gedragsverandering: alleen de regelingen en faciliteiten zijn niet voldoende om mensen ook daadwerkelijk op de fiets of in het ov te krijgen. Redenen om niet voor het OV te kiezen zijn gewoonte, gemak en beperkte ov-verbindingen. Daarom zet het MUMC+ bijvoorbeeld in op brede communicatie via het intranet met aandacht voor alle mogelijkheden die er zijn en gericht op bewustwording.

Onderzoek

Er wordt geen uitgebreid onderzoek gedaan, maar het reisgedrag van medewerkers wordt wel gemeten:

• Smartcards registreren het gebruik van fietsenstallingen en parkeerterreinen.
• Ov-data geeft inzicht in het gebruik van het openbaar vervoer, voor zowel woonwerk-verkeer als zakelijk vervoer.
• De slagbomen bij de parkeerterreinen registreren autogebruik.
• In HR human resources (human resources)-systemen is per medewerker het aantal woon-werk-kilometers vastgelegd. Met deze gegevens wordt het mobiliteitsgedrag gemonitord.  
• Er loopt een extern onderzoek via NFU Nederlandse federatie van universitair medische centra (Nederlandse federatie van universitair medische centra) (sinds juli 2025 UMCNL) naar het mobiliteitsgedrag van patiënten.

Resultaten

Na corona was het percentage fietsers flink gezakt vanwege thuiswerken, maar inmiddels is het oude niveau weer bereikt en wordt ingezet op een verdere stijging van 15% (gemeten op een piekmoment). Het effect van de verschillende maatregelen is lastig te meten, mede door het toegenomen thuiswerken. De invoering van de 100% ov-vergoeding heeft wel geleid tot een duidelijke stijging van het OV openbaar vervoer (openbaar vervoer)-gebruik, al is er nog ruimte voor verbetering. Ook de extra fietsvergoeding per kilometer wordt als positief ervaren; dit maakt fietsen financieel aantrekkelijker dan autorijden.  Het MUMC Maastricht Universitair medisch Centrum (Maastricht Universitair medisch Centrum)+ kreeg in 2024 het gouden Fietsvriendelijk Bedrijf Certificaat.

Succesfactoren

• Focus in de communicatie naar medewerkers op de voordelen van gezond en duurzaam vervoer (fiets/ov), niet op het negatieve van autogebruik.
• Organiseer regelmatig acties en communicatie om medewerkers te inspireren.
• Parkeerdifferentiatie op basis van woon-werkafstand werkt motiverend.
• Betrek zoveel mogelijk mensen uit verschillende afdelingen bij het opstellen en doorontwikkelen van beleid.