Marion Sanders van het RIVM startte het webinar met een technische introductie over PFAS (Per- en polyfluoralkylstoffen). Ze legde uit wat PFAS precies zijn en welke zorgen er bestaan rondom hun gebruik. Ook ging zij in op de bestaande wetgeving, het Europese restrictievoorstel voor alle producten met PFAS en de uitzondering voor geneesmiddelen – die wordt gemaakt omdat er vanuit gegaan wordt dat de beoordeling en een eventueel verbod in het eigen kader geregeld wordt. Dit geeft uitdagingen, omdat PFAS in veel verschillende (medische) producten voorkomen.

Vervolgens vertelde Frank Klont van de Rijksuniversiteit Groningen meer over PFAS-geneesmiddelen. Hij lichtte toe in welke soorten medicijnen PFAS-verbindingen voorkomen en welke functies deze stoffen in geneesmiddelen vervullen. Daarnaast besprak hij wat er gebeurt met deze stoffen na inname door de patiënt, of ze schadelijk kunnen zijn voor patiënten. Hij legde uit dat de actieve stof, ook als het een PFAS is, in het lichaam van de patiënt wel kan worden afgebroken, maar dit altijd leidt tot (kleinere) metabolieten die nog steeds een PFAS groep bevatten.

Daarna gaf Thomas ter Laak van KWR (Watercycle Research Institute) een presentatie over het traject van PFAS-geneesmiddelen nadat ze zijn gebruikt. Hij liet zien hoe deze stoffen via het riool in het afvalwater terechtkomen en uiteindelijk in het milieu kunnen belanden. Ook besprak dat waterzuiveringsinstallaties niet effectief zijn in het verwijderen van PFAS-geneesmiddelen. Daarna illustreerde hij de mogelijke effecten zijn op mensen en dieren die in contact komen met PFAS in het oppervlaktewater, en wat het betekent voor de drinkwaterbereiding.

Ten slotte ging Annelies de Lange van de Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen in op de dilemma’s en mogelijke oplossingsrichtingen voor de toekomst. Ze besprak de lastige afwegingen tussen volksgezondheid, milieu en de beschikbaarheid van geneesmiddelen. Daarbij werd stilgestaan bij het beperken van PFAS-stoffen als actieve stof in geneesmiddelen en de uitdagingen die hierbij komen kijken. Ook het gebruik van PFAS bij de productie van geneesmiddelen (zonder dat het onderdeel is van de actieve stof) kan problemen geven.

Tijdens de afsluitende Q&A (Vraag en antwoord) werden veel vragen gesteld over de risico’s van PFAS-geneesmiddelen, hoe goed ze uit water verwijderd kunnen worden, en welke alternatieven er mogelijk zijn. Het webinar bood een helder overzicht van de huidige stand van zaken en de uitdagingen voor de milieu- en zorgsector. Het was duidelijk dat er veel verschillende belangen zijn rondom PFAS-geneesmiddelen in relatie tot beschikbaarheid van geneesmiddelen, waterzuivering en de risico’s van PFAS voor mens en milieu.