Een deel van de snijbloemen in Nederland wordt gekweekt in Afrika of Zuid-Amerika. Op deze bloemen zitten vaak veel gewasbeschermingsmiddelen. Mensen die met snijbloemen werken of ze thuis in een vaas zetten kunnen blootgesteld worden aan deze stoffen. Daarom heeft de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) metingen gedaan op rozen. Uit verkennend onderzoek van het RIVM blijkt dat een aantal van de gevonden stoffen schadelijk zou kunnen zijn voor de gezondheid van werkenden.
De NVWA nam een steekproef van 177 monsters van rozen van buiten de EU (Europese Unie). Een laboratorium onderzocht de rozen en analyseerde de gevonden stoffen. Op basis van de hoeveelheid gevonden stoffen verkende het RIVM of deze bloemen schadelijk kunnen zijn voor mensen die ermee werken en voor consumenten. De roos is gekozen als voorbeeld omdat deze het meest geïmporteerd wordt.
Gewasbeschermingsmiddelen kunnen verschillende gezondheidseffecten hebben, afhankelijk van de stof en de blootstelling. Er werden 103 verschillende stoffen gevonden. Voor de meeste daarvan kon het RIVM een gezondheidskundige grenswaarde vaststellen. Deze grenswaarde geeft aan wat de maximale hoeveelheid van een stof is die iemand binnen mag krijgen, zonder dat dit gevolgen heeft voor zijn gezondheid.
Inschatting blootstelling op basis van steekproef
Op basis van dit onderzoek schat het RIVM in dat voor werkenden in de bloemensector, zelfs met bedekte armen en benen en met handschoenen, de blootstelling aan ongeveer 5 procent van deze stoffen hoger is dan de gezondheidskundige grenswaarde. Blootstelling aan deze stoffen heeft mogelijk een effect op de gezondheid. Zonder beschermende kleding is dat het geval voor ongeveer 20 procent van de stoffen. Dit geldt voor bloemisten, veilingmedewerkers en importeurs. Voor inspecteurs is het risico lager, omdat ze minder in contact komen met bloemen.
Consumenten hebben een lagere blootstelling dan mensen die met rozen werken. De verwachting is dat de meeste stoffen geen risico voor de gezondheid opleveren. Toch is een gezondheidsrisico niet helemaal uit te sluiten. Daarnaast kan het eten van rozenblaadjes die niet voor consumptie worden gekweekt leiden tot een gezondheidsrisico.
Gezondheidsrisico onzeker
Het is nog niet duidelijk hoe groot het gezondheidsrisico precies is voor mensen die in aanraking komen met rozen. Het RIVM maakte in dit onderzoek een eerste inschatting van de mogelijke blootstelling aan deze gewasbeschermingsmiddelen. Verder onderzoek is nodig om deze inschatting te verbeteren.
Het RIVM deed deze risicobeoordeling in opdracht van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA). Dit onderzoek is onderdeel van een bredere risicobeoordeling van de NVWA.
Gezondheidseffecten van stoffen in gewasbeschermingsmiddelen
Gewasbeschermingsmiddelen worden in de landbouw gebruikt, bijvoorbeeld voor het bestrijden van schimmels, insecten en onkruiden. Gewasbeschermingsmiddelen kunnen ook een onbedoeld effect hebben op andere organismen, zoals mens en dier. Daarom brengt het gebruik naast voordelen ook risico's met zich mee.
Stoffen in gewasbeschermingsmiddelen kunnen uiteenlopende gezondheidseffecten veroorzaken, afhankelijk van de duur en hoogte van de blootstelling en het type stof. Denk aan een huidallergie, effecten op het immuunsysteem of het zenuwstelsel of zelfs verschillende soorten kanker.
In dit onderzoek is gekeken naar bloemen die buiten de Europese Unie zijn gekweekt. In de Europese Unie moeten landen voldoen aan eisen op het gebied van veiligheid, effectiviteit en milieubelasting voor het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen.
Bekijk de video
Jolinde Kettelarij, wetenschappelijk medewerker, vertelt over een onderzoek naar de mogelijke risico's van gewasbeschermingsmiddelen op rozen.
Ik ben Jolinde Kettelarij. Ik ben wetenschappelijk medewerker bij het RIVM, en projectleider van een project waarbij we hebben gekeken naar de mogelijke risico's van gewasbeschermingsmiddelen op rozen.
[Wat is er onderzocht?]
In Nederland importeren we snijbloemen die worden gekweekt buiten de EU. Op deze snijbloemen zitten vaak veel gewasbeschermingsmiddelen. Mensen die met snijbloemen werken of ze thuis in een vaas zetten, die kunnen in aanraking komen met deze stoffen. We deden een verkenning om te kijken of deze stoffen schadelijk zijn voor de gezondheid, en of de blootstelling zo hoog kan zijn dat het een risico kan vormen voor de gezondheid. Dit deden we in opdracht van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, de NVWA.
[Wat zijn de uitkomsten?]
De roos werd gekozen als voorbeeld omdat die het meest wordt geïmporteerd. De NVWA nam een steekproef van verschillende bossen rozen. In totaal werden 103 verschillende stoffen gevonden op de rozen, en voor de meeste daarvan konden we een gezondheidskundige grenswaarde vaststellen. Blijft de blootstelling onder de grenswaarde, dan zijn er geen of weinig gezondheidseffecten. Is de geschatte blootstelling hoger dan de grenswaarde, dan kunnen deze stoffen schadelijk zijn voor de gezondheid. Veruit de meeste blootstelling bleef onder de grenswaarde. Maar het kan schadelijk zijn voor mensen die veel met deze bloemen werken, zoals importeurs, veilingmedewerkers of bloemisten. Voor inspecteurs en consumenten is de verwachting dat het risico veel lager is, omdat zij veel minder in aanraking komen met de rozen. Toch is het risico op gezondheidseffecten niet helemaal uit te sluiten.
[Wat betekenen deze uitkomsten voor de gezondheid?]
We kunnen niet precies zeggen welk risico iemand loopt, want dat hangt af van hoeveel en hoe vaak je met de roos in contact komt en welke stoffen erop zitten. We weten ook niet of de steekproef van nu een goed beeld geeft van alle bloemen uit niet-EU-landen. Dit was een verkennend onderzoek. Er is meer onderzoek nodig en dat raden we ook aan in ons rapport.
[Wat kun je nu doen om gezondheidsrisico's te voorkomen?]
Als je met de bloemen werkt, kun je zorgen dat je minder wordt blootgesteld. Bijvoorbeeld door met machines te werken of door kortere tijd te werken met de bloemen. Ook kun je jezelf beschermen door kleding te dragen met lange mouwen, een lange broek en het dragen van de juiste handschoenen. Zo verklein je het risico.
[Wat wordt er nu gedaan met de uitkomsten?]
Ons rapport is een onderdeel van een advies van de NVWA. Zij hebben dit aangeboden aan verschillende ministeries, en het is aan de ministeries om te bepalen wat er nu moet gebeuren.
[Kan je nu nog rozen kopen?]
Je kunt gewoon nog een bosje rozen kopen. Dit geeft ook de NVWA aan in hun advies.
[Kijk voor meer informatie op www.rivm.nl/rozen. Logo Rijksoverheid. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. De zorg voor morgen begint vandaag.]