Samenvatting

Sommige chemische stoffen in alledaagse producten kunnen mogelijk bijdragen aan obesitas. Het RIVM onderzocht welke stoffen dit zijn en in welke producten ze voorkomen. Vooral blootstelling tijdens zwangerschap en de eerste levensjaren is belangrijk. Meer onderzoek is nodig om beter te begrijpen hoe deze stoffen bijdragen aan obesitas.

Obesitas (ernstig overgewicht) komt veel voor en heeft grote invloed op de gezondheid. Voeding, leefstijl en erfelijkheid zijn de belangrijkste oorzaken, maar er zijn aanwijzingen dat sommige chemische stoffen het lichaam kunnen aanzetten om meer vet op te slaan. Deze stoffen worden obesogene stoffen genoemd. Hoe ze precies werken en hoeveel ze bijdragen aan obesitas, is nog niet duidelijk.

• Leefstijl en voeding zijn de belangrijkste oorzaken van overgewicht en obesitas (energie-overschot, ongezonde voeding, weinig beweging, slaaptekort).
• Genetische factoren bepalen individuele gevoeligheid voor obesitas en beïnvloeden hoe mensen reageren op voeding, leefstijl en obesogene stoffen. Bij een klein deel is genetica de hoofdrolspeler.
• Obesogene stoffen zijn mogelijk een extra risicofactor. Maar de bijdrage is (nog) niet te kwantificeren. Het RIVM verwacht een sterker effect bij ongeboren/jonge kinderen.

Dit rapport beschrijft onderzoek van het RIVM naar welke chemische stoffen in consumentenproducten mogelijk bijdragen aan obesitas. Eerst is bepaald wat onder obesogene stoffen wordt verstaan. Daarna is in de wetenschappelijke literatuur gezocht naar stoffen die aan deze definitie voldoen. Ook is gekeken in welke producten deze stoffen voorkomen, om te begrijpen hoe mensen ermee in contact komen.

Om te bepalen hoeveel obesogene stoffen mensen binnenkrijgen via consumentenproducten, is een meetmethode ontwikkeld. Hiermee zijn achttien mogelijke obesogene stoffen gemeten in verzorgingsproducten, cosmetica, schoonmaakmiddelen en een medisch hulpmiddel. Er loopt aanvullend onderzoek naar speelgoed en materialen die met voedsel in contact komen. De resultaten van deze onderzoeken worden later dit jaar gepubliceerd.