- Publicatiedatum
- 06-01-2026
Risk-based cancer screening. A literature review of research on the beliefs and needs of citizens and professionals
Risk-based cancer screening. A literature review of research on the beliefs and needs of citizens and professionals
Samenvatting
In Nederland zijn er drie bevolkingsonderzoeken om borst-, baarmoeder- en darmkanker vroeg op te sporen. Dat wordt gedaan om kanker zo goed mogelijk te kunnen behandelen. De bevolkingsonderzoeken hebben ook nadelen, zoals onterechte verdenkingen van kanker.
De verhouding tussen de voor- en nadelen kan worden verbeterd door inwoners gerichter voor de bevolkingsonderzoeken uit te nodigen. Dit kan door mensen op basis van bepaalde criteria, zoals familiegeschiedenis en (on)gunstige uitslagen van eerdere screeningen, vaker of minder vaak uit te nodigen. Om deze 'risicogebaseerde kankerscreening' goed te kunnen invoeren, is het belangrijk dat betrokkenen deze werkwijze steunen. Dat zijn zowel de mensen die ervoor in aanmerking komen als de professionals die betrokken zijn bij de bevolkingsonderzoeken.
Uit nationale en internationale wetenschappelijke onderzoeken blijkt dat inwoners en professionals vaak positief zijn over risicogebaseerde kankerscreening. Inwoners vragen zich wel af of deze manier van screening goed genoeg is om kanker op tijd te ontdekken. Ze zijn ook bang dat mensen schrikken als ze worden uitgenodigd voor een bevolkingsonderzoek omdat ze een hogere kans hebben op kanker. Goede communicatie over het doel en de werkwijze van risicogebaseerde kankerscreening vinden ze dan ook heel belangrijk. Professionals maken zich vooral zorgen over moeilijke praktische zaken bij de invoering van risicogebaseerde screening, zoals aanpassingen in het systeem en extra personeel.
Zowel inwoners als professionals hebben behoefte aan op maat gemaakte, wetenschappelijk onderbouwde en begrijpelijke communicatie en hulp. Sommige inwoners hebben hulp nodig om de informatie te begrijpen en te kunnen beslissen of ze aan deze screening meedoen. Dit kan bijvoorbeeld door informatie te vertalen en toegankelijk (online) aan te bieden. Professionals hebben behoefte aan concrete richtlijnen over wie wat doet in het hele screeningsproces. Ook hebben ze training en technische hulpmiddelen nodig om de vele gegevens goed te kunnen verwerken.
Meer onderzoek is nodig om te weten hoe de invoering van risicogebaseerde screening goed aansluit bij deze opvattingen en behoeften van inwoners en professionals.
Abstract
The Netherlands has three nationally organised screening programmes for the early detection of colorectal, breast, and cervical cancer. Risk stratification can be applied to improve the efficiency of these programmes and the balance between the risks and benefits for citizens. This involves inviting individuals for screening more or less frequently, based on personal risk profiles. Support is vital to the successful expansion and adequate implementation of such risk-based cancer screening, both among the target population and the professionals involved in the population screening.
This report sets out insights gleaned from a literature review of national and international scientific research into the beliefs of citizens and professionals about risk-based cancer screening and their communication needs. The report also identifies interventions/materials designed to support communication about risk-based screening.
The literature review reveals that the beliefs of citizens and professionals about risk-based cancer screening are mainly positive. They recognise the potential benefits of risk-based screening, such as a better balance between risks and benefits, and greater efficiency. However, citizens also have concerns about issues such as scientific evidence, accuracy, emotional impact, and privacy. Professionals are particularly concerned about the practical challenges of implementing risk-based screening in healthcare systems.
Both citizens and professionals have a need for tailored, consistent, scientifically grounded, and accessible communication and support. Citizens with a lower socio-economic status or a migration background need additional support, such as translated materials and tools to use digital platforms effectively. Professionals need concrete guidelines and technical tools to streamline the screening processes. They see themselves playing a central role in risk-based screening, but indicate that they can only perform this role effectively if they have the necessary resources, training, and support.
The findings of this literature review can be used to develop interventions to support professionals in the practical implementation of risk-based screening, and to inform and support citizens to help them make decisions.
Uitgever
- Instituut
- Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu RIVM
Resterend
- Grootte
- 609 kb