Samenvatting

Ouderen in Nederland die elke dag zorg of begeleiding nodig hebben, kunnen een beroep doen op verzorging, verpleging, of thuiszorgvoorzieningen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan wijkverpleging of zorg vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz), die thuis of in een verpleeghuis wordt geleverd. Zorgorganisaties voor ouderen hebben de indruk dat niet alle beschikbare plekken voor cliënten worden gebruikt. De vraag is of dat betekent dat minder ouderen zorg nodig hebben dan eerder werd verwacht.

Het RIVM ziet tussen 2018 en 2024 geen aanwijzingen daarvoor op landelijk niveau over de gehele ouderenzorg. Wel is de soort zorg veranderd. Minder ouderen (65+ers) kregen wijkverpleging in 2018 dan in 2024. Er kregen meer ouderen zorg vanuit de Wet langdurige zorg in 2024 dan in 2018. Dat komt onder andere doordat er steeds meer ouderen zijn in Nederland. Binnen de Wlz-zorg kregen minder ouderen lichtere zorg, en kregen meer ouderen intensievere zorg. Daarnaast wonen ouderen langer zelfstandig. Ze lijken op hogere leeftijd naar het verpleeghuis te verhuizen en hebben dan zwaardere zorg nodig.

Bovendien is er een verschuiving van zorg voor ouderen in verpleeghuizen naar langdurige zorg thuis. Het kan zijn dat ze hierbij blijven wonen in hetzelfde woonhuis, maar kan ook betekenen dat ze gaan wonen in bijvoorbeeld een woonzorgcomplex of aanleunwoning. In de periode 2018-2024 groeide het aantal ouderen dat zorg thuis ontvangt sneller (34.000 in 2018 en 78.000 in 2024) dan het aantal mensen dat zorg in een verpleeghuis ontvangt (112.000 in 2018 en 127.000 in 2024).

Ouderen geven zelf aan dat ze vanwege hun zelfstandigheid, de vertrouwde omgeving en hun sociale contacten zo lang mogelijk thuis willen wonen. De verschuiving naar meer zorg thuis is ook in lijn met het beleid van de overheid. Dat stimuleert ouderen om langer thuis te wonen. De mening van ouderen over de kwaliteit van verpleeghuizen is niet slechter geworden de afgelopen jaren. Ouderen vinden het ook goed dat er verpleeghuizen zijn. Zelf willen ze er liever niet komen te wonen.

Nog steeds wordt de meeste zorg vanuit de Wet langdurige zorg (Wlz) aan ouderen in verpleeghuizen gegeven. Wel verblijven mensen er gemiddeld korter dan jaren geleden. Dat komt waarschijnlijk doordat zij pas later in een verpleeghuis gaan wonen.

Door de verschuivingen is er in verpleeghuizen meer intensieve zorg nodig. Bestuurders van zorgorganisaties geven aan dat het niet voor alle verpleeghuizen makkelijk is om zich daarop aan te passen. Bij een deel van de verpleeghuizen is het aantal bewoners verminderd in de periode tussen 2018 en 2024. Sommige verpleeghuizen kregen minder cliënten die relatief lichte zorg vragen, en minder cliënten die intensievere zorg vragen. Vraag en aanbod in de zorg sluiten daar niet meer goed op elkaar aan. Vervolgonderzoek over twee jaar is nodig om inzicht te krijgen in de dynamiek van vraag en aanbod over de jaren na 2024.