Een longarts, ookwel ‘arts voor longziekten en tuberculose’, mag op basis van de afgeronde specialistische opleiding en met geldige registratie, in principe werken in de publieke tuberculosebestrijding bij een GGD (Gemeentelijke Gezondheidsdienst). De opleiding longgeneeskunde heeft hem/haar echter alleen voorbereid op de uitvoering van de individuele, curatieve zorg voor patiënten in het ziekenhuis.

De GGD is volgens de Wet publieke gezondheid (Wpg) verantwoordelijk voor de bestrijding van tuberculose. Tuberculosebestrijding door de GGD’en draait in eerste instantie om het zo vroeg mogelijk opsporen van de infectieziekte. Dit doen de GGD’en door risicogroepen te screenen en door bron- en contactonderzoek uit te voeren als bij iemand tuberculose is vastgesteld.
Publieke tuberculosebestrijding richt zich op alle inwoners in het werkgebied van de betreffende GGD. 
Op grond van bepaalde risicofactoren worden individuele inwoners vaak actief benaderd voor onderzoek, preventieve behandeling of vaccinatie, voordat zich ziektesymptomen voordoen. 
Net zoals de medische diagnostiek en behandeling van tuberculose wordt aangepast wanneer zich nieuwe diagnostische of behandelingsmethoden aandienen, wordt het preventieve tuberculosezorg-beleid voortdurend aangepast op basis van wetenschappelijke kennis van de -veranderende- maatschappelijke, demografische en/of epidemiologische omstandigheden.

Een arts Maatschappij+Gezondheid | tuberculosebestrijding is een medisch specialist in de publieke gezondheidszorg met specifieke kennis om tuberculose te kunnen opsporen, behandelen en voorkomen. Deze artsen hebben, meestal bij de NSPOH (Netherlands School of Public & Occupational Health), een opleiding gevolgd die gericht is op zowel curatieve als publieke tuberculosezorg. Daarbij is er aandacht voor preventie, surveillance, epidemiologie en outbreakmanagement. De medisch specialist wordt ook opgeleid in beleids- en visieontwikkeling en wetenschappelijk onderzoek binnen de publieke gezondheid. 

Om longartsen die gaan werken in de publieke tuberculosebestrijding optimaal te laten functioneren in de nieuwe setting is de aanvullende scholing in de vorm van modules, cursussen en stages aan te bevelen. 

Om de kwaliteit van de tuberculosebestrijding blijvend te kunnen waarborgen, is aanvullende scholing voor longartsen noodzakelijk. 

Vanuit de Vereniging van Artsen werkzaam in de Tuberculosebestrijding (VvAwT) worden de volgende scholingen aanbevolen.

Sterk aanbevolen:

• Training bron- en contactonderzoek (KNCV)
• Onderwijsdagen behorende tot de Module praktische tuberculosebestrijding (VvAwT/NSPOH) 
• Client, casus, context (NSPOH)
• Outbreakmanagement (NSPOH)
• Risicocommunicatie (NSPOH)        
• Training voor (klinische) Tuberculose Coördinatoren (NVALT)

Stages

• Sanatorium (Beatrixoord en/ of Dekkerswald)  (3-5 dagen)
• Grootstedelijk GGD anders dan eigen werkplek (1-2 weken)
• RIVM dagen (CIb/ LCI (Landelijke coördinatie infectieziektebestrijding) en Nationaal Referentie Laboratorium; 2-3 dagen)

De VvAwT beveelt aan dat bovenstaande bijscholingen plaatsvinden binnen de eerste 2 jaar na aanstelling bij een GGD. 

Overige scholing die ook interessant kan zijn voor een longarts, op geleide van interesse en scholingsbehoefte.

• Volksgezondheidsproblemen beter begrijpen - groep 1 - NSPOH
• De vertrouwde adviseur - NSPOH
• Krachtenveldanalyse: maak strategisch gebruik van je netwerk - NSPOH
• Zorgeloos werken met de tolk - NSPOH
• Ethiek in de publieke gezondheidszorg - NSPOH
• Big data gebruiken in public health onderzoek - module NSPOH

NSPOH-onderwijsmodules

Opleiding tuberculosebestrijding (2024)
Basismodule ITM
Basiskennis infectieziekten en infectiepreventie
Tuberculosebestrijding- diagnostiek
Labdiagnostiek en surveillance - 3 dagen
Diagnostiek en behandeling TBC - 1 dag
Röntgenfoto’s - 1 dag
Kinderen met tbc en Xth bij kinderen - 1 dag
TBI ( Tuberculose-infectie) diagnostiek en immunosupressie - 1 dag
Tuberculosebestrijding- behandeling
Bron en contactonderzoek (KNCV) - 2 dagen
TBC en hiv (Humaan Immunodeficientievirus) - 0,5 dag
BCG (Bacillus Calmette-Guérin)-vaccinatie - 0,5 dag
Behandeling TBC - 1 dag
Casemanagement en therapietrouw - 1 dag
e-learning therapietrouw + vragenuurtje - 1 dag
Tuberculose diagnostiekdagen (NTDD) - 2 dagen
Stralingshygiëne - 3 dagen
NVALT (Nederlandse Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose) (tuberculose)dagen - 2 dagen

Client casus context - 3 dagen
Client casus context verdieping - 3 dagen
Evidence Based Medicine - 4 dagen
Crisismanagement
Adviseren voor beleid
Vaccins en vaccineren
Professioneel leiderschap ITM
Palet Professionaliteit
KAMG-congres
Themadag

Tweede fase
Probleemanalyse
Strategie en Beleid in de publieke gezondheid
Integraal vernieuwen; innovatie in de publieke gezondheid
Beheer, sturing en verbetering in de publieke gezondheid
Projectmanagement
Health System Research
Crisismanagement
Onderzoek
Summer school Public Health

MPH
Volksgezondheidsproblemen beter begrijpen
Kansen en effectiviteit van preventie
Action learning

Entrustable Professional Activities (EPA) van arts tuberculosebestrijding

De zorgverlener
EPA (Environmental Protection Agency) 1. Behandelen van vragen, meldingen en signalen
EPA 2. Uitvoeren en adviseren over vaccinaties
EPA 3. Beoordelen, behandelen en bestrijden TBC
EPA 4. Thoraxfoto interpreteren en superviseren
EPA 5. Uitvoeren en adviseren bron- en contactonderzoek

De uitbraakmanager
EPA 6. Communiceren over gezondheidsrisico’s
EPA 7. Voorbereiden op en uitvoeren van uitbraken

De public health dokter
EPA 8. Adviseren binnen de bestuurlijke context
EPA 9. Opbouwen, onderhouden en inzetten professioneel netwerk
EPA 10. Signaleren en initiëren collectieve preventie

De sociaal ondernemer
EPA 11. Uitvoeren van vangnetfunctie
EPA 12. Uitvoeren scenariostudie toekomstige gezondheidsrisico’s
EPA 13. Bij dragen aan kwaliteitsverbetering van professie en/of organisatie

EPAs TBC uitgebreide toelichting

Competentieprofiel arts Maatschappij+Gezondheid

1. Ten aanzien van Medisch Handelen 
1.1 De arts Maatschappij en Gezondheid bezit adequate kennis en vaardigheid naar de stand van het vakgebied.
1.2 De arts Maatschappij en Gezondheid past het diagnostisch, therapeutisch en preventief arsenaal van het vakgebied goed en waar mogelijk evidence based toe.
1.3 De arts Maatschappij en Gezondheid levert effectieve en ethisch verantwoorde zorg.
1.4 De arts Maatschappij en Gezondheid vindt snel de vereiste informatie en past deze goed toe.
2. Ten aanzien van Communicatie 
2.1 De arts Maatschappij en Gezondheid bouwt effectieve werkrelaties op met individuen, communities en organisaties.
2.2 De arts Maatschappij en Gezondheid luistert goed en verkrijgt doelmatig relevante informatie
2.3 De arts Maatschappij en Gezondheid bespreekt medische informatie met individuen, communities en oraganisaties.
2.4 De arts Maatschappij en Gezondheid doet adequaat mondeling en schriftelijk verslag over individuele en volksgezondheidsproblemen.
3. Ten aanzien van Samenwerking 
3.1 De arts Maatschappij en Gezondheid overlegt doelmatig met collegae binnen en buiten de gezondheidszorg, om de bevolking gezond te krijgen en te houden en om gezondheidsverschillen te verkleinen.
3.2 De arts Maatschappij en Gezondheid verwijst adequaat zowel naar andere zorgverleners als naar andere instanties in de maatschappij.
3.3 De arts Maatschappij en Gezondheid levert effectief intercollegiaal consult
3.4 De arts Maatschappij en Gezondheid draag bij aan effectieve interdisciplinaire samenwerking en ketenzorg
4. Ten aanzien van Kennis en Wetenschap 
4.1 De arts Maatschappij en Gezondheid beschouwt medische informatie kritisch
4.2 De arts Maatschappij en Gezondheid bevordert de verbreding van en ontwikkelt wetenschappelijke vakkennis.
4.3 De arts Maatschappij en Gezondheid ontwikkelt en onderhoudt continu de eigen professionele ontwikkeling
4.4 De arts Maatschappij en Gezondheid bevordert de deskundigheid over volksgezondheid. 
5. Ten aanzien van Maatschappelijk Handelen 
5.1 De arts Maatschappij en Gezondheid kent en herkent de determinanten van ziekte en gezondheid.
5.2 De arts Maatschappij en Gezondheid bevordert de gezondheid van individuen, communities en de bevolking als geheel.
5.3 De arts Maatschappij en Gezondheid handelt volgens de relevante wettelijke bepalingen.
5.4 De arts Maatschappij en Gezondheid treedt adequaat op bij incidenten in de zorg.
6. Ten aanzien van Organisatie 
6.1 De arts Maatschappij en Gezondheid organiseert het werk dusdanig dat er een balans is in zorg voor de publieke gezondheidszorg en persoonlijke ontwikkeling.
6.2 De arts Maatschappij en Gezondheid werkt effectief en doelmatig binnen een gezondheidszorgorganisatie.
6.3 De arts Maatschappij en Gezondheid besteedt de beschikbare middelen voor de gezondheidszorg verantwoord
6.4 De arts Maatschappij en Gezondheid gebruikt informatietechnologie voor optimale publieke gezondheidszorg en voor bij/m en nascholing.
7. Ten aanzien van Professionaliteit 
7.1 De arts Maatschappij en Gezondheid levert hoogstaande zorg op integere, oprechte en betrokken wijze.
7.2 De arts Maatschappij en Gezondheid vertoont adequaat persoonlijk en interpersoonlijk professioneel gedrag.
7.3 De arts Maatschappij en Gezondheid kent de grenzen van de eigen competentie en handelt daarbinnen
7.4 De arts Maatschappij en Gezondheid oefent de geneeskunde uit naar de gebruikelijke ethische normen van het beroep.

Competentieprofiel arts Maatschappij en Gezondheid