Difterie is een besmettelijke ernstige ziekte die wordt veroorzaakt door een Corynebacterium bacterie. De bacterie wordt van mens op mens overgedragen. Voor invoering van vaccinatie was difterie een belangrijke doodsoorzaak bij kinderen. In Nederland worden nog sporadisch gevallen van difterie gemeld. Deze gevallen komen dan meestal uit het buitenland.

Wat is difterie?

Difterie wordt voornamelijk veroorzaakt door de bacterie Corynebacterium diphtheriae. De bacterie produceert een gifstof, ook wel toxine genoemd, die weefsels beschadigt, bijvoorbeeld de huid of de longen. De plaats van de infectie bepaalt welke ziekteverschijnselen de patiënt heeft. De tijd tussen besmetting en de eerste verschijnselen is meestal 2-5 dagen, nooit langer dan 7 dagen. Ook de verwante bacteriën Corynebacterium ulcerans en Corynebacterium pseudotuberculosis kunnen soms de gifstof produceren en difterie veroorzaken.

Wat is difterie?

Rijsvaccinatieprogramma Infectieziekten Difterie

Difterie wordt veroorzaakt door een gifstof van de difteriebacterie.
Je kunt difterie krijgen via hoesten of niezen door een besmet persoon, of door contact met besmette wonden of zweren.
Soms loopt iemand difterie op in het buitenland.
Tenslotte kun je ook van besmette dieren difterie krijgen.
Meestal duurt het na besmetting twee tot vijf dagen tot je ziek wordt.
Als de difteriebacterie in de keel zit, kun je heel benauwd worden.
Komt de gifstof verder in je lichaam, dan kan dat gevaarlijk zijn voor je hart en het zenuwstelsel.
Ondanks medische behandeling kan de afloop zelfs dodelijk zijn.
Gelukkig komt de ziekte in Nederland bijna niet meer voor.
Baby’s krijgen 4 inentingen in hun eerste jaar, en een herhalingsinenting als ze 4 en 9 jaar zijn.
Meer weten? Ga naar rijksvaccinactieprogramma.nl

Ziekteverschijnselen

Omdat de ziekteverschijnselen afhangen van de plaats van de infectie kan een patiënt met difterie veel verschillende ziekteverschijnselen hebben. Als de beschadiging van weefsel beperkt blijft tot de neus, is het beloop mild. De patiënt is niet algemeen ziek en er treden meestal geen complicaties op. Bij huiddifterie ontstaan er zweren in de huid.

Als de ademweg (keel, luchtpijp en longen) geïnfecteerd is, verloopt de ziekte ernstiger. De patiënt heeft koorts en kan ernstig ziek worden met benauwdheid. Difterie kan tot verstikkingsgevaar leiden. Bij 10 tot 20% van de patiënten tast het gif van de bacterie de hartspier aan. Ook het zenuwstelsel kan beschadigd raken. Verder kan iemand zich erg verslikken, gaan scheel kijken of minder goed zien. Later kan spierzwakte van de ledematen optreden. De complicaties kunnen dodelijk zijn. De risico’s zijn het grootst bij jonge baby’s en heel oude mensen. Difterie kan behandeld worden met difterieantitoxine en antibiotica. Maar dit doet niets tegen al ontstane schade. De kans op overlijden is 3-12%. Volledig gevaccineerde mensen overlijden bijna nooit aan difterie.

Besmetting en preventie

Mensen kunnen elkaar besmetten via de lucht (niezen, hoesten) of via direct contact met een besmette persoon (zoenen, aanraken besmette wond). De bacterie wordt soms gevonden bij runderen, paarden, geiten en schapen, soms ook bij honden en katten. Het drinken van rauwe, ongepasteuriseerde melk en nauw contact met dieren die de bacterie bij zich dragen, kan leiden tot besmetting.

Vaccinaties bieden een goede bescherming tegen difterie. Herhalingsvaccinaties zijn nodig bij een mogelijke besmetting of bij reizen naar landen waar difterie nog voorkomt. Vaccinatie tegen difterie wordt sinds 1953 aangeboden en is sinds 1957 onderdeel van het Rijksvaccinatieprogramma (RVPRijksvaccinatie programma).

Hoe vaak komt difterie voor in Nederland?

Difterie komt in Nederland weinig voor. Soms lopen mensen difterie op tijdens een reis. Voordat vaccinatie werd ingevoerd, overleden er elk jaar 100-10.000 mensen aan difterie. Na invoering van vaccinatie is dit aantal sterk gedaald. In Nederland is sinds 1994 geen sterfgeval meer gemeld.

Thumbnail

Figuur 1. Meldingen van difterie per jaar in Nederland van 1940-1960 en 1961-2017.

Thumbnail

Figuur 2. Difterie sterfte van 1950-2017.