Kort na de coronapandemie vond in Nederland de grootste uitbraak van kinkhoest (pertussis) plaats sinds 2012. In twee jaar tijd raakte 6,3% van de Nederlandse bevolking besmet, meestal met milde of geen klachten. Bij kinderen tussen 6 en 18 jaar was dat maar liefst 35%. Dit blijkt uit onderzoek van het RIVM.
Tijdens de coronapandemie werd kinkhoest nauwelijks verspreid. Dit kwam door coronamaatregelen als afstand houden, het dragen van mondkapjes en de sluiting van scholen. Na het opheffen van de coronamaatregelen in 2022 werden in 2023-2024 vooral kinderen erg vaak besmet met de kinkhoestbacterie.
Antistoffen tegen kinkhoest
Het RIVM onderzocht bij 418 mensen (2-87 jaar) uit heel Nederland of zij antistoffen tegen kinkhoest in het bloed hadden. Deze antistoffen beschermen tegen ziekte en geven aan of iemand kortgeleden besmet is geweest. De deelnemers aan het onderzoek stuurden tussen november 2022 en oktober 2024 vijf keer een beetje bloed op. Ook vulden zij dan een vragenlijst in over hun gezondheid.
Uit het onderzoek bleek dat in twee jaar tijd 6,3% van de Nederlandse bevolking besmet raakte met kinkhoest. Bij kinderen tussen 6 en 18 jaar was dat maar liefst 35%. Van de besmette kinderen had 16% last van langdurig hoesten (>2 weken). De meeste kinderen hadden milde of geen klachten.
Bescherming door vaccinatie
Kinderen tussen 6 en 12 jaar hadden vóór de uitbraak de laagste hoeveelheid antistoffen tegen kinkhoest. Dit komt doordat zij hun laatste vaccinatie rond hun 4e jaar gekregen hebben en de bescherming daarna langzaam afneemt. Om kinderen langer te beschermen is deze boosterprik sinds 2025 verplaatst van 4 naar 5 jaar.
Kinderen die besmet raakten, hadden vooraf minder antistoffen tegen een specifiek onderdeel van de bacterie (FHA) dan kinderen die niet besmet raakten. Dit wijst erop dat deze antistoffen kunnen helpen om een infectie te voorkomen. De rol van immuuncellen kon niet onderzocht worden in deze studie.
Belangrijk om kinkhoest te blijven volgen
Het onderzoek laat zien dat de vaccins goed beschermen tegen (ernstige) ziekte, maar dat kinkhoest veel kan rondgaan zonder dat dit direct wordt opgemerkt. Met een dalende vaccinatiegraad tegen kinkhoest is het dus belangrijk om de ziekte goed te blijven monitoren. De resultaten geven aanleiding voor de ontwikkeling van vaccins die niet alleen beschermen tegen ernstige ziekte, maar ook tegen het oplopen en doorgeven van kinkhoest.
Lees het wetenschappelijke artikel: Antibody waning and Bordetella pertussis resurgence after the COVID-19 pandemic in the Netherlands (Engelstalig)