Het RIVM onderzocht voor 14 luchthavens in Nederland de relatie tussen vliegtuiggeluid en ernstige hinder of slaapverstoring. Dit heet een BR-relatie. Voor de meeste luchthavens is er een duidelijke relatie te zien. Dat betekent dat de kans op ernstige hinder of slaapverstoring toeneemt naarmate het geluidniveau toeneemt. Wel kan de relatie per luchthaven verschillen en in de loop van de tijd veranderen. Het RIVM adviseert om voor beleid en regelgeving altijd actuele en voor de luchthaven specifieke BR-relaties te gebruiken. Zo kan de gezondheid van bewoners het best beschermd worden tegen vliegtuiggeluid.
Op dit moment wordt in beleid en regelgeving nog vaak de BR-relatie uit 2002 toegepast om de effecten op hinder en slaapverstoring in te schatten. Deze is niet alleen oud, maar ook afgeleid op basis van alleen gegevens voor Schiphol.
Het onderzoek uit 2020 om BR-relaties opnieuw vast te stellen, viel midden in de coronapandemie. Er was toen minder vliegverkeer en mensen brachten meer tijd thuis door. Dit kan effect hebben gehad op de uitkomsten. Daarom heeft het RIVM op verzoek van het ministerie van (Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat) en Defensie de relatie tussen vliegtuiggeluid en hinder vastgesteld op basis van nieuwe gegevens uit 2024.
Het RIVM berekende de BR-relatie voor de luchthavens van Schiphol, Rotterdam, Lelystad, Eelde, Eindhoven en Maastricht en acht militaire vliegvelden.
Gebruikte gegevens en methode
Het RIVM gebruikte hiervoor gegevens uit de ‘GGD-gezondheidsmonitor 2024’. In deze landelijke vragenlijst over gezondheid beantwoorden mensen ook vragen over de mate waarin ze hinder en slaapverstoring ervaren van vliegtuiggeluid.
Deze gegevens combineerde het RIVM met gegevens over de gemiddelde blootstelling aan vliegtuiggeluid (in decibellen). Deze blootstelling is door het Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum berekend voor duizenden punten rondom de luchthavens. Deze zijn vervolgens gekoppeld aan het woonadres van de deelnemers.
BR-relatie verschillend voor elke luchthaven
Het onderzoek laat zien dat de relatie tussen vliegtuiggeluid en de kans op hinder voor elke luchthaven verschillend is.
Voor Schiphol Airport blijkt dat, vergeleken met het onderzoek uit 2002, de nieuwe BR-relatie bij lage geluidbelasting minder ernstige hinder voorspelt. Maar bij hogere geluidbelasting juist meer. Voor de meeste andere burgerluchthavens komen de nieuwe BR-relaties sterk overeen met de BR-relatie uit 2002.
Vooral voor de burgerluchthavens liggen de nieuwe BR-relaties lager dan die uit 2020. Dat betekent dat als het geluid gelijk blijft, de BR-relatie uit 2024 minder hinder voorspelt dan de BR-relatie uit 2020. Dit kan komen door de omstandigheden tijdens de coronapandemie, maar dat is met de beschikbare onderzoeksgegevens niet vast te stellen.
Advies: gebruik actuele en relevante BR-relaties
Het RIVM adviseert om de meest recente en luchthaven-specifieke BR-relatie te gebruiken en deze regelmatig te actualiseren. Zo kan de gezondheid van bewoners het best beschermd worden tegen vliegtuiggeluid. Ook is het belangrijk om de effecten van vliegtuiggeluid goed te blijven monitoren.