Geluid van vliegtuigen kan veel invloed hebben op het welzijn van mensen. Vooral mensen die in de omgeving van een luchthaven of vliegroute wonen kunnen hierdoor hinder en slaapverstoring ervaren. In Nederland is er veel te doen over vliegtuiggeluid. Dit is begrijpelijk. Het meeste vliegverkeer vindt plaats in gebieden waar mensen wonen en leven. Tegelijkertijd is de luchtvaart belangrijk voor onze economie. Het RIVM doet onderzoek naar het meten en berekenen van vliegtuiggeluid en naar de effecten hiervan op de gezondheid van omwonenden.

Meer uitleg over Geluid (video)

Meer uitleg over Geluid (video)

Deze animatie informeert over de Programmatische Aanpak Meten Vliegtuiggeluid, waarmee het RIVM samen met andere kennisinstellingen de mogelijkheden en beperkingen van metingen en berekeningen omtrent vliegtuiggeluid onderzoekt.

VOICE-OVER: "Er is in Nederland veel aandacht voor vliegtuiggeluid."

Een vliegtuig vliegt over Nederland.

VOICE-OVER: "Omwonenden van luchthavens en mensen die vlak bij vliegroutes wonen willen dat het geluid niet alleen wordt berekend, maar dat er ook meer wordt gemeten. De overheid maakt daar nu werk van."

Het logo van de Rijksoverheid verschijnt.

Beeldtekst: Programmatische Aanpak Meten Vliegtuiggeluid

VOICE-OVER: "Maar het op een goede manier meten van vliegtuiggeluid is niet eenvoudig. Er moet met veel factoren rekening worden gehouden en er zijn verschillende manieren om dit te doen. Daarom voert het RIVM, samen met andere kennisinstellingen, een onderzoek uit. Metingen hebben voordelen en nadelen, net als berekeningen. We willen inzicht geven in de mogelijkheden en beperkingen van metingen en berekeningen. Ook onderzoeken we hoe metingen en berekeningen elkaar kunnen versterken. De volgende factoren spelen een rol bij het meten en berekenen van vliegtuiggeluid:..."

Beeldtekst:
Vliegtuiggeluid meten en berekenen
FACTOREN
Bron van het geluid
Verspreiding van het geluid
Ontvangst van het geluid

VOICE-OVER: "Allereerst is er het vliegtuig zelf, de bron van het geluid. De hoeveelheid geluid is afhankelijk van de hoogte en de snelheid van het vliegtuig en de afstand tot de waarnemer. Het is ook afhankelijk van het type vliegtuig. Hoeveel motoren worden gebruikt en van welk type? Waar bevinden de motoren zich? Wat is het gewicht van het toestel? En leveren de motoren veel vermogen zoals tijdens het opstijgen, of minder vermogen zoals tijdens het dalen? Beweegt het vliegtuig in de richting van de waarnemer of daar vandaan? Maakt het vliegtuig een bocht of vliegt het juist rechtdoor? Ook de verspreiding van het geluid door de lucht is van belang: verschillende weersomstandigheden zoals wind, luchtvochtigheid en temperatuur beïnvloeden het gemeten geluid. Ook de toonhoogte van het geluid verandert bij verspreiding in de lucht. Hoge tonen worden eerder gedempt dan lage. Als laatste is natuurlijk de ontvanger zelf van belang, de waarnemer, of de microfoon. Staan die in een bebouwde omgeving, dan kan geluid worden weerkaatst en dus versterkt. Of het geluid kan juist worden afgeschermd en dus verzwakt. Dat geldt ook voor de bodem. Een zachte bodem zoals een grasveld dempt het geluid meer dan een harde ondergrond zoals bestrating."

Beeldtekst:
Vliegtuiggeluid meten en berekenen
FACTOREN
- Bron van het geluid
- Verspreiding van het geluid
- Ontvangst van het geluid

VOICE-OVER: "Door rekening te houden met al deze factoren weten we beter hoe goed en betrouwbaar een meting is. En voor welke doelen we deze het beste kunnen gebruiken, bijvoorbeeld voor het verbeteren van de berekeningen. Zo streven we ernaar om tot gegevens te komen die voor iedereen betrouwbaar en herkenbaar zijn. Gegevens waarmee burgers goed worden geïnformeerd en de overheid onderbouwde beleidskeuzes kan maken."

Het logo van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu - Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport verschijnt.

VOICE-OVER: "Meer weten? Kijk voor meer informatie op vliegtuiggeluid.nl."

Beeldtekst: Meer weten? Kijk voor meer informatie op vliegtuiggeluid.nl

Meten en berekenen van vliegtuiggeluid

Het RIVM deed in het kader van de Programmatische Aanpak Meten Vliegtuiggeluid (PAMV) onderzoek naar het meten en berekenen van vliegtuiggeluid. Daarbij is ook onderzocht hoe het meten en berekenen van vliegtuiggeluid elkaar kunnen versterken. 

Deze informatie kan belangrijk zijn voor omwonenden van luchthavens en mensen die vlakbij vliegroutes wonen. Voor een goed gesprek tussen verschillende belanghebbenden is het belangrijk dat:

  • Er duidelijke afspraken zijn over hoe vliegtuiggeluid gemeten en berekend wordt.
  • Iedereen begrijpt over welke gegevens het gaat.
  • De metingen en berekeningen van vliegtuiggeluid een betrouwbaar beeld geven van wat mensen precies horen als er vliegtuigen overvliegen.

Download de infographic 'Meten en berekenen vliegtuiggeluid'

Effecten van vliegtuiggeluid op mensen

Het RIVM doet ook onderzoek naar de effecten van vliegtuiggeluid op mensen. Dat gaat bijvoorbeeld over hoeveel hinder mensen in de omgeving van Nederlandse luchthavens ervaren. En hoeveel mensen niet goed slapen door geluid van vliegverkeer.

Gezondheidseffecten van vliegverkeer kunnen op verschillende manieren worden bepaald. Dit kan direct aan mensen gevraagd worden met een vragenlijst of door te berekenen met een combinatie van een blootstelling-responsrelatie en de berekende geluidbelasting van vliegverkeer. Meer informatie over hoe gezondheidseffecten worden bepaald: Gezondheidseffecten meten en berekenen.

Wetgeving, toezicht en handhaving

Wetgeving, toezicht en handhaving Wetten en regels voor vliegtuiggeluid zijn er om mensen te beschermen tegen de schadelijke effecten van vliegtuiggeluid. Het RIVM geeft ook informatie over de wettelijke bescherming tegen vliegtuiggeluid en hoe dit wordt gehandhaafd. Meer informatie over Wetten en regels voor vliegtuiggeluid en toezicht en handhaving.

Meer informatie over geluid in het algemeen

Geluid | RIVM