Vissen dragen ziekteverwekkers bij zich. Van sommige ziekteverwekkers kunnen mensen ook ziek worden. U kunt de kans op ziekte verkleinen. Op deze pagina leest u hoe ziekteverwekkers zich vanaf vissen verspreiden, wat u kunt doen om de kans op ziekte te verkleinen en welke ziekten vissen kunnen overdragen.

Zo komen ziekteverwekkers van vissen bij mensen

Ziekteverwekkers kunnen op verschillende manieren van vissen bij mensen terechtkomen:

  • Via direct contact met vissen. Bijvoorbeeld door (gevangen) vis vast te houden of te fileren.
  • Via contact met besmet water. Bijvoorbeeld tijdens het schoonmaken van een aquarium of tijdens het zwemmen.
  • Via het eten van vis.

Tips om te voorkomen dat u ziek wordt

Met deze tips verkleint u de kans dat u ziek wordt door ziekteverwekkers van vissen:

  • Was uw handen met water en zeep:
    • na het vasthouden of fileren van vis
    • na het schoonmaken van een aquarium
  • Neem goede hygiënemaatregelen bij het klaarmaken van eten. Bak of stoof vis goed door.
  • Draag goede handschoenen wanneer u een stekelige vis vasthoudt of fileert.

Advies bij zwangerschap of zwakke gezondheid

Bent u zwanger of heeft u een zwakke gezondheid? Eet dan geen rauwe vis of gerookte vis.

Houd uw vissen gezond

Heeft u zelf één of meerdere vissen? Met deze tips verkleint u de kans dat een ziekteverwekker van een vis op u wordt overgedragen:
-    Zorg ervoor dat het aquariumwater schoon is (niet troebel) en ververs het water als dat nodig is.
-    Verwijder een verzwakte, zieke of dode vis direct uit uw aquarium, het liefst met handschoenen aan.

Het Landelijk Informatiecentrum Gezelschapsdieren (LICG) weet alles over de gezondheid van huisdieren. Meer weten over de gezondheid van uw vissen? Neem contact op met de dierenarts of kijk op licg.nl.

Ik ben gebeten of gestoken door een vis. Wat nu?

Spoel de wond goed uit met lauw water. Neem bij een beet dezelfde dag nog contact op met de huisarts, bij een steek als u zich zorgen maakt. De huisarts zal bekijken of u antibiotica nodig heeft om een ontsteking te voorkomen.

Ik heb klachten. Wat nu?

Denkt u dat u ziek bent geworden door contact met vissen? Of heeft u ernstige klachten na contact met vissen, of klachten die niet weggaan? Neem dan altijd contact op met een arts. Vertel daarbij dat u contact heeft gehad met vissen, en wanneer dit was.

Ziekten die mensen van vissen kunnen krijgen

Vissen kunnen verschillende ziekten aan mensen doorgeven. We zetten er hier een aantal op alfabetische volgorde op een rij.

Let op: dit zijn ziekten die vissen zelf bij zich dragen. In verpakte vis om te eten kunnen ook andere ziekteverwekkers zitten, zoals Salmonella en Listeria. Deze komen niet vanuit de vis zelf, maar zijn er bijvoorbeeld in de fabriek in gekomen. Daarom staan deze ziekteverwekkers niet in deze lijst. Kijk voor meer informatie over het veilig eten van vis op de site van het Voedingscentrum.

Hoe krijgt iemand een infectie met een visparasiet?

Mensen kunnen besmet raken met een visparasiet als ze rauwe vis eten waar parasieten in zitten. 
Er zijn veel verschillende soorten visparasieten. Bekende soorten zijn haringworm en vislintworm. Visparasieten kunnen voorkomen in zeevis én in zoetwatervis.

In vis die in Nederland verkocht wordt, komen deze parasieten bijna niet meer voor. In Europa is het verplicht om vis die verkocht wordt om rauw of bijna rauw te eten eerst een paar dagen in te vriezen. Dit geldt onder andere voor rauwe haring. De parasieten overleven het invriezen niet.
Ook verhitting overleven de parasieten niet. Vis die goed wordt gekookt, gestoofd of gebakken vormt geen risico voor besmetting. Bij het koud roken van vis of het klaarmaken van rauwe vis met zuur (ceviche), worden de parasieten niet gedood.

Welke klachten passen bij een infectie met een visparasiet?

De meest voorkomende klachten bij een infectie met een visparasiet zijn:

  • acute buikpijn
  • diarree
  • misselijkheid en overgeven

In Azië komen visparasieten voor die ernstigere klachten kunnen veroorzaken, zoals kanker van de galwegen.

Hoe kunt u een infectie met een visparasiet voorkomen?

  • Wees voorzichtig met het eten van rauwe (zee)vis, vooral buiten Europa.
  • Kook, stoof of bak zelf-gevangen (zee)vis altijd goed door.
  • Als u zelf-gevangen (zee)vis in een rauw gerecht wilt gebruiken, vries de vis dan eerst drie dagen in.

Hoe krijgt iemand een Mycobacterium marinum-infectie?
Mycobacterium marinum is een bacterie die voor kan komen in lauw tot warm water. Dit kan in zoet water, brak water en zeewater. Mensen raken meestal besmet tijdens het schoonmaken van een aquarium of het hanteren van (sub)tropische vissen. Dit gebeurt vooral wanneer de huid op de handen beschadigd is (bijvoorbeeld met kloofjes of schaafwondjes) en in contact komt met het viswater. De ziekte wordt ook wel zwemmersgranuloom genoemd.

Welke klachten passen bij een Mycobacterium marinum-infectie?

De meest voorkomende klachten zijn huidaandoeningen, zoals chronische huidwondjes en wratachtige knobbels, vaak op de handen. In zeldzame gevallen kunnen er ook onder de huid knobbels ontstaan. De klachten gaan pas met een lange antibioticumbehandeling over. 
Hoe kunt u een Mycobacterium marinum-infectie voorkomen? U kunt een aantal dingen doen om de kans op een Mycobacterium marinum-infectie te verkleinen.

  • Bedek wonden als u met vissen omgaat. Maak een opgelopen wond schoon.
  • Heeft u wondjes aan uw handen? Draag dan handschoenen bij het schoonmaken van een aquarium.
  • Was uw handen met water en zeep na contact met vissen of viswater.

Ga naar de huisarts bij klachten. Vertel de huisarts over het contact met vissen.

Hoe krijgt iemand een Vibrio-infectie?

Sommige soorten Vibrio-bacteriën kunnen mensen ziek maken. Deze ziekte heet vibriosis. Deze Vibrio-bacteriën komen van nature voor in warm en zout of brak water. Een aantal soorten Vibrio-bacteriën zijn ook bekend als ziekteverwekker bij vissen, zoals Vibrio vulnificus. Mensen kunnen besmet worden door te zwemmen of pootjebaden in besmet water, of door contact met besmette vis/voedsel of besmet aquariumwater. Vooral als mensen wondjes (kloofjes, schaafwonden) hebben, zijn ze hiervoor extra vatbaar.

Welke klachten passen bij een Vibrio-infectie?

Voor de meeste gezonde mensen verloopt een infectie mild. De klachten kunnen verschillen per persoon. Voorbeelden zijn:

  • Oor- of wondinfecties (bij contact met besmet water of besmette vissen).
  • Maag- en darmklachten, zoals diarree, buikkrampen en misselijkheid (als iemand besmet water of voedsel heeft binnengekregen).

In zeldzame gevallen kan Vibrio vulnificus een bloedinfectie veroorzaken die heel gevaarlijk kan zijn. De besmette wond wordt dan dik en geel en de patiënt krijgt hoge koorts. Een opname in het ziekenhuis is dan nodig.

Hoe kunt u een Vibrio-infectie voorkomen?

  • U kunt zelf een aantal maatregelen nemen om een infectie te voorkomen, namelijk:
  • Dek wondjes goed af als u in contact komt met (vissen uit) warm brak of zout water.
  • Zwem niet met open wondjes.
  • Voorkom dat u water binnenkrijgt, dus probeer geen water in te slikken bij zwemmen of watersporten.
  • Was uw handen met water en zeep na contact met vissen.
  • Douche na zwemmen in open water.
  • Vermijd het eten van rauwe schelpdieren, of verhit ze goed voor consumptie.

Let extra op bij warm weer: hoe warmer het water, hoe groter de kans op Vibrio-bacteriën.

Ga naar de huisarts bij klachten. Vertel de huisarts over het contact met vissen of viswater.

Lees meer over infecties door Vibrio-bacteriën.

Hoe krijgt iemand visroos?

Visroos, soms ook wel vlekziekte genoemd, wordt veroorzaakt door een bacterie en is vooral bekend bij vissen, varkens en pluimvee. Iemand kan visroos krijgen door besmetting via huidbeschadigingen of de mond. Meestal raken mensen besmet door contact met dierlijke producten van vissen of varkens. De infectie is een beroepsziekte voor vissers, personeel van de visverwerkende industrie, slagers en slachthuispersoneel.

Welke klachten passen bij visroos?

De meest voorkomende klachten bij visroos zijn huidaandoeningen (zwelling, roodheid) en koorts.

Hoe kunt u visroos voorkomen?

U kunt een aantal dingen doen om de kans op visroos te verkleinen:

  • Bedek wonden als u met vissen omgaat en maak een opgelopen wond schoon.
  • Was uw handen met water en zeep na contact met vissen.
  • Draag handschoenen bij het schoonmaken van vis.

Let extra op bij warm weer: hoe warmer het water, hoe groter de kans op Vibrio-bacteriën.

Ga naar de huisarts bij klachten. Vertel de huisarts over het contact met vissen.

Lees meer over visroos bij mensen.
Lees meer over vlekziekte bij dieren.