Vliegtuigverkeer kan op verschillende manieren invloed hebben op de kwaliteit van de leefomgeving. De uitstoot van vliegtuigen kan een effect hebben op de gezondheid. Het geluid van vliegtuigen heeft een effect op de leefomgeving en kan hinder veroorzaken. Over de uitstoot van ultrafijnstof door vliegtuigen en het effect van geluid op de gezondheid ontbreekt kennis. Daarom heeft het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu op verzoek van het ministerie van IenWInfrastructuur en Waterstaat onderzocht en verkend wat de mogelijkheden zijn om meer inzicht en kennis te krijgen over deze onderwerpen.

Geluidhinder en gezondheid

Geluid heeft invloed op de woon- en leefomgeving van mensen. Die invloed kan zowel positief als negatief zijn. Het kwetteren van vogels wordt bijvoorbeeld positief gewaardeerd in tegenstelling tot langsrazend verkeer. Het horen van te veel geluid kan behalve onprettig, ook schadelijk voor de gezondheid zijn. Zo slapen sommige mensen slecht vanwege geluidoverlast of krijgen ze een hoge bloeddruk, wat de kans op een hartinfarct vergroot.

Om te weten te komen hoe bewoners rond alle Nederlandse luchthavens geluidhinder ervaren is een terugkerende vragenlijst nodig. Zo’n terugkerende enquête is een aanvulling op de berekening van de geluidhinder met een blootstelling-responsrelatie, en kan gebruikt worden om vast te stellen of de berekening van de geluidhinder nog klopt. De vierjaarlijkse GGDGemeentelijke Gezondheidsdienst-monitor is hier een geschikt instrument voor. 

Voor Lelystad Airport stelt het RIVM voor om een vaste groep omwonenden één keer per jaar een online vragenlijst te laten invullen, om zo de veranderingen rondom de opening van de luchthaven te kunnen volgen. De onderzoeken vinden niet alleen plaats in de omgeving van Lelystad Airport, maar ook onder de zogenoemde aansluitroutes in Noord-Holland, Friesland, Drenthe, Gelderland en Overijssel. 

Uit een kennisscan blijkt dat het nodig is om systematisch kennis op te bouwen over de effectiviteit van maatregelen waarmee de hinder door geluid van vliegtuigen kan worden verminderd. Daarbij zijn niet alleen daadwerkelijke veranderingen in geluidsniveaus van belang, maar ook andere factoren, zoals persoonlijke en ‘situationele’ factoren. Zo is de ene persoon gevoeliger voor geluid dan de andere. Dat kan komen door erfelijke factoren, ziekte, medicijngebruik of anderszins. Dit gegeven heeft een sterke invloed op de mate waarin mensen zijn gehinderd door geluid. Maar ook de tevredenheid met de woning en woonomgeving bepalen in welke mate mensen last hebben van geluid van vliegverkeer. Inzicht in deze zogeheten niet-akoestische factoren en hoe ze met elkaar samenhangen, biedt aanknopingspunten om maatregelen te ontwikkelen die de hinder beperken of verminderen. 

Vliegtuiggeluid meten, berekenen en monitoren

Omwonenden van luchthavens willen graag dat vliegtuiggeluid gemeten wordt, en niet alleen maar berekend. Er is veel maatschappelijke druk om hier snel mee te starten. Het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, het NLRNationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium en het KNMIKoninklijk Meteorologisch Instituut hebben op verzoek van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat een advies uitgewerkt om te komen tot een stelsel van metingen en berekeningen dat waardevol is voor omwonenden en ook voor beleidsmakers. Voor Lelystad Airport stelt het RIVM voor het vliegtuiggeluid bij de luchthaven en onder de routes te volgen voor en na opening van de luchthaven voor publieksvluchten.

Ultrafijn stof van vliegtuigen

Rondom Schiphol is er een langjarig onderzoeksprogramma naar ultrafijn stof en gezondheid. Het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu adviseert ook metingen naar ultrafijn stof in te richten rondom Lelystad Airport.