Elke dag heeft onze omgeving invloed op onze gezondheid. Een fijne omgeving helpt ons om gezond te leven, meer te bewegen en makkelijk contact te maken met anderen. De plekken waar we wonen, werken en ontspannen zijn belangrijk voor hoe we ons voelen en onze gezondheid.
Een gezonde leefomgeving nodigt uit tot gezond gedrag, beschermt en faciliteert de gezondheid en is aantrekkelijk en prettig. Een gezonde leefomgeving is voor iedereen en kan er zo uit zien:
- Schoon, met frisse lucht om in te bewegen.
- Rustig, met natuurgeluiden om tot rust te komen.
- Vol bomen met schaduw tegen zon en warmte.
- Met speel- en sportplekken dichtbij huis.
- Een buurthuis, huisarts en winkel waar je veilig heenloopt.
- Met veilige fietspaden naar school en werk.
- Met pleinen waar mensen elkaar kunnen ontmoeten.
De leefomgeving kan onze gezondheid zowel positief als negatief beïnvloeden.
Veranderingen in de leefomgeving
Op dit moment staat de leefomgeving in Nederland onder druk. Er komen meer mensen, we worden ouder en het klimaat verandert. Er is ruimte nodig voor huizen, bedrijvigheid, een energievoorziening zonder fossiele brandstoffen, circulaire economie, voor natuur en voor landbouw. Ook vragen de gevolgen van klimaatverandering om aanpassingen van onze steden, dorpen en het platteland, zodat deze bijvoorbeeld betere bescherming bieden tegen hitte en wateroverlast.
Het is belangrijk om goed doordachte keuzes te maken over hoe de leefomgeving gezond in te richten, voor nu maar juist ook rekening houdend met alle veranderingen de komende tijd. Het RIVM brengt daarom in kaart hoe gezond onze omgeving nu is, waar dat nu niet zo is en hoe dit komt. Ook wordt gekeken naar welke maatregelen wel en niet werken.
Hoe gezond is mijn eigen leefomgeving?
Hoe gezond is mijn eigen leefomgeving?
Hoe gezond is mijn eigen buurt, wijk, dorp of stad? Op de Atlas Leefomgeving kan iedereen terecht voor informatie over zijn eigen leefomgeving. Denk aan informatie over lucht, geluid, bewegen en groen. Dit kan door bijvoorbeeld het eigen woonadres in te vullen.
Ongelijkheid tegengaan
Onze omgeving heeft positieve en negatieve invloed op onze gezondheid. Positief door bijvoorbeeld parken, schaduw en sportplekken. Negatief door bijvoorbeeld luchtvervuiling en veel lawaai. Waar deze dingen in Nederland voorkomen, komt deels door ruimtelijk beleid: keuzes van de overheid over de verdeling van de buitenruimte en gebouwen.
Niet iedereen krijgt evenveel te maken met deze factoren. In wijken waar mensen minder geld hebben, zijn vaker meer negatieve en minder positieve factoren aanwezig in de leefomgeving. Sommige mensen zijn ook gevoeliger voor deze invloeden, bijvoorbeeld vanwege een kwetsbare gezondheid. Het beleid van de overheid kan helpen om de verschillen tussen groepen mensen kleiner te maken en gezondheid te verbeteren voor iedereen. Bijvoorbeeld door meer voorzieningen dichtbij te realiseren op plekken waar meer mensen met een kwetsbare gezondheid wonen. Zij zijn vaak meer gebonden aan hun woning.
Een gezonde leefomgeving is een plek waar iedereen kan meedoen, ongeacht iemands inkomen, achtergrond of woonplek.
Werken aan een gezonde leefomgeving als professional
De keuzes die we vandaag maken in Nederland, hebben nog jarenlang invloed. Het RIVM zet zich daarom niet alleen in voor nieuwe kennis en inzichten vanuit onderzoek en praktijk, maar richt zich ook op het ontwikkelen van instrumenten en handvatten voor professionals. Bijvoorbeeld om te gebruiken als gemeente, provincie, ministerie, (Gemeentelijke Gezondheidsdienst), advies- en ontwerpbureau of als projectontwikkelaar bij het ontwikkelen van nieuwe steden of het herinrichten van oude wijken.
Ben je professional en ben je op zoek naar handvatten?
Gezonde Leefomgeving
Gezondeleefomgeving.nl is een gids voor iedere professional die werkt aan ruimtelijk beleid en plannen. Vind hier kennis, handvatten en instrumenten. Ga aan de slag met het stappenplan en leer meer van verhalen uit de praktijk. Vooral professionals uit de ruimtelijke ordening en het fysieke domein zijn op dit platform te vinden.
Loketgezondleven
Loketgezondleven is voor iedere professional die werkt aan een gezonde leefstijl. Vaak hangt dit samen de leefomgeving. Via dit loket helpt RIVM professionals om integraal en preventief te werken aan de gezondheid en het welzijn. Vooral professionals uit het zorg en sociaal domein zijn op dit platform te vinden.
Projecten en programma's
Binnen RIVM werken onderzoekers en adviseurs aan verschillende grote projecten en meerjarige programma’s. Een aantal staan hieronder:
Volksgezondheid Toekomst Verkenning (VTV) | RIVM
Deze verkenning geeft inzicht in de belangrijkste toekomstige ontwikkelingen en maatschappelijke opgaven op het gebied van ziekte en gezondheid, gezondheidsdeterminanten, preventie en gezondheidszorg in Nederland. De inzichten vormen de basis voor nationaal en lokaal gezondheidsbeleid.
Werken aan een gezonde leefomgeving als professional | RIVM
Het Programma Gezonde Leefomgeving helpt professionals bij het integraal meenemen van gezondheid in het ontwerp, de inrichting en het beheer van onze leefomgeving. Dit door kennis toegankelijker te maken en praktisch toepasbare instrumenten te bieden.
Kennisplatform Veehouderij en humane gezondheid
Wat is er bekend over de effecten van veehouderij voor het milieu, de gezondheid van mens en dier? Het Kennisplatform Veehouderij en humane gezondheid brengt informatie samen. RIVM is partner van dit platform.