Het RIVM doet wetenschappelijk onderzoek naar de schadelijkheid van stoffen na inademing. Met deze kennis adviseert het RIVM de overheid over de mogelijke schadelijkheid (de zogenaamde gezondheidsrisico's) van stoffen in de lucht. Door dit onderzoek kan het RIVM effectief deelnemen aan internationale discussies en snel schakelen bij nieuwe vragen over luchtkwaliteit en veiligheid.
Bekijk-video
Onderzoek
Het RIVM combineert verschillende onderzoeksmethoden. Dit levert nieuwe kennis op. Bijvoorbeeld experimenteel onderzoek met cellen en proefdieren combineren met computermodellen. Zo kan het RIVM berekenen wat de resultaten in het laboratorium betekenen voor mensen in de praktijk.
Belangrijke onderzoeksgebieden zijn het ontwikkelen en meten van test-atmosferen voor onderzoek naar aerosolen, gassen, nanodeeltjes. Ook doet het RIVM toxicologisch onderzoek met Air-Liquid-Interface methoden als alternatief voor dierproeven en onderzoek naar hoe stoffen zich in het lichaam verspreiden. Deze kennisbasis is essentieel om risico’s te kunnen beoordelen.
Adviseren
Het RIVM adviseert ministeries over risico's van stoffen die mensen via de lucht binnenkrijgen. Dit gebeurt onder andere voor arbeidsomstandigheden, nieuwe materialen zoals nanodeeltjes en het ontwikkelen van veilige producten (safe-by-design). Het RIVM adviseert ook over het vaststellen van normen: hoeveel van een stof is schadelijk?
Internationale samenwerking
Het RIVM neemt deel aan internationale werkgroepen van organisaties zoals de OESO (Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling), WHO (World Health Organization ) en de Gezondheidsraad. Daar werken experts samen aan richtlijnen voor het beoordelen van gezondheidsrisico's. Het RIVM draagt bij aan OECD (Organisation for Economic Co-operation and Development)-documenten die wereldwijd worden gebruikt bij risicobeoordeling, en participeert in het Europese Nanosafety Cluster.
Kennis delen
Het RIVM publiceert onderzoeksresultaten in wetenschappelijke tijdschriften en maakt kennis toegankelijk via rivm.nl, seminars en congressen. Daarnaast werkt het RIVM samen met universiteiten, begeleidt masterstudenten en promovendi en beantwoord vragen van journalisten over stoffen in de lucht en gezondheid.
Ga naar de publicaties over inhalatietoxicologie
Video inhalatietoxicologie
Video inhalatietoxicologie
-
Video file high definition Publicatiedatum: 14-10-2025 MP4 | 247.27 MB
-
Filmbestand Publicatiedatum: 10-01-2026 WEBM | 26.46 MB
-
Audio description Publicatiedatum: 14-10-2025 MP3 | 6.32 MB
-
Ondertitelingstekst Publicatiedatum: 14-10-2025 VTT | 10.63 kB
-
Ondertitelingstekst Publicatiedatum: 14-10-2025 SRT | 10.56 kB
In deze video van het RIVM spreken diverse onderzoekers van het instituut over het toxicologisch onderzoek naar luchtvervuiling en nanomaterialen waar zij bij betrokken zijn.
De buiten- en binnenzijde van het hoofdkantoor van de RIVM in Utrecht wordt in beeld gebracht.
Beeldtitel:
Advancing Toxicology Research on Air Pollution & Nanomaterials.
National Institute for Public Heaalth and the Environment - RIVM.
Prof. Dr. Flemming R. Cassee, Inhalation toxicologist and Chief Science Officer RIVM, zit in een kantoor en richt zich tot de camera.
Prof. Dr. Flemming R. Cassee: "Bij het RIVM is kennisgenererend onderzoek heel belangrijk om onze positie als wetenschappelijk gezaghebbend instituut te behouden en informatie te kunnen verstrekken voor vorming van beleid en regelgeving. Inhalatietoxicologie is onze bijzondere expertise waarbij we experimenteel innovatief onderzoek uitvoeren. We hebben mobiele faciliteiten waar we metingen en blootstellingen kunnen doen en waar we ook kunnen samenwerken met partners buiten het RIVM. En dat heeft ook geresulteerd in goed geciteerde wetenschappelijke artikelen en degelijk onderbouwde adviezen voor beleidsmakers."
Dr. Ir. Miriam E. Gerlofs-Nijland, Senior Scientific Advisor RIVM, zit in een kantoor en richt zich tot de camera.
Dr. Ir. Miriam E. Gerlofs-Nijland: "Het RIVM is een toonaangevende autoriteit op het gebied van luchtverontreiniging en toxicologie van onder andere nanomaterialen. Wij adviseren internationale instanties zoals de Wereldgezondheidsorganisatie de Europese Commissie en de OECD. En in Nederland, als het om beleidsadvies gaat zijn we nauw verbonden met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat Zij gebruiken de resultaten van ons onderzoek om beleid te ontwikkelen Om goed advies te kunnen geven is het belangrijk dat we onze kennis over inhalatietoxicologie integreren met milieu-epidemiologie en blootstellingsbeoordelingen.
Dr. Floor Borlée, Scientific Advisor RIVM, zit in een laboratorium en richt zich tot de camera.
Dr. Floor Borlée: "Bijna 25% van de fijnstofuitstoot in Nederland komt van verbranden van hout voor het verwarming van woningen. Houtrook bevat deeltjes zoals fijnstof en roet maar ook gassen zoals NOx. En deze componenten kunnen de gezondheid beïnvloeden. Zoals bijvoorbeeld kortademigheid. Bij het RIVM kijken we naar de giftigheid van houtrook en proberen het effect in te schatten van houtrook voor de volksgezondheid."
Ir. Evert Duistermaat, Engineer RIVM, staat ook in het laboratorium en toont de apparatuur die wordt gebruikt bij het onderzoek.
Ir. Evert Duistermaat: "Om de effecten van houtrook te onderzoeken nemen wij een monster van de houtrook en we verdunnen het met perslucht in deze verdunner. Daarbij meten we de deeltjesgrootte en concentratie, maar ook concentratie van verschillende gassen, zoals zoals stikstofoxides en vluchtige organische stoffen. Vanuit deze bufferkamers worden cellen blootgesteld aan de houtrook. En daarbij meten we de levensvatbaarheid van de cellen en celbeschadigingen in de blootgestelde longcellen."
Dr. Floor Borlée: "Wat we nu proberen te onderzoeken is hoe de longcellen reageren in optimale brandomstandigheden. Maar in de tweede fase wij willen het ook weten hoe de cellen reageren op minder gunstige verbrandingsomstandigheden. Bij bijvoorbeeld het gebruik van verschillende houtsoorten. En al deze informatie wordt gebruikt om beter in te schatten wat het effect is van houtverbranding voor de volksgezondheid in Nederland."
Dr. Rob Vandebriel, Senior Scientific Researcher RIVM, zit in een ander laboratorium als hij zich richt tot de camera.
Dr. Rob Vandebriel: "Hier ontwikkelen we een methode om de effecten op de long te evalueren van geavanceerde materialen. Nadat de deeltjes in de lucht zijn gebracht worden deze uiteraard gekarakteriseerd, en vervolgens worden ze naar een air-liquid-interface geleid. De air-liquid-interface is een enkele cellaag van longepitheelcellen. Door blootstelling via de lucht is het meest vergelijkbaar met de situatie zoals mensen worden blootgesteld. De onderkant, het kweekmedium, wordt gebruikt voor aanvoer van voeding en vocht bij de juiste pH-waarde. Uiteindelijk kunnen we de uitkomsten gebruiken om de effecten te evalueren van verschillende, geavanceerde materialen op de longen."
Drs. Jos van Triel, Scientific Advisor RIVM, staat in een laboratorium en richt zich tot de camera.
Drs. Jos van Triel: "Blootstelling aan luchtvervuiling wordt al lange tijd in verband gebracht met nadelige gevolgen voor de gezondheid, zoals luchtwegaandoeningen en hartziekte emissies door stoffen afkomstig van wegverkeer.. via de uitlaat of als bandenslijtage. Een belangrijke uitdaging is dat in het algemeen de hoeveelheden van deze deeltjes in de omgevingslucht vrij laag is. Als dat het geval is, kunnen wij een apparaat zoals deze gebruiken. Het heet VACES."
Beeldtekst:
Versatile Aerosol Concentration Enrichment System (VACES)
Drs. Jos van Triel: "Het is oorspronkelijk ontwikkeld door de Universiteit van Zuid-Californië. Verder geoptimaliseerd in ons laboratorium. Het zorgt ervoor dat we tot 20 keer meer deeltjes in de lucht krijgen. En het geeft ook mogelijkheden om deze te scheiden op basis van afmetingen. We kunnen het VACES-systeem dus gebruiken voor directe blootstelling van cellen, met behulp van dit apparaat hier. Dit wordt het 'Automated Exposure Station' genoemd en is ontwikkeld door Vitrocell. Daar kunnen we longcellen of andere luchtwegcellen blootstellen via lucht, waarna we de toxiciteit onderzoeken."
Dr. Wanda van der Stel, Scientific Advisor RIVM, zit in een kantoor als zij zich richt tot de camera.
Dr. Wanda van der Stel: "We weten dat er fijnstofdeeltjes in de lucht zijn die een effect hebben op onze gezondheid. Maar verschillende bronnen kunnen vergelijkbare hoeveelheden stof produceren maar verschillen in reactiviteit. Dus als je deeltjes klein genoeg zijn om je diepere longen te bereiken dan zullen ze een laag cellen tegenkomen. Die laag cellen is ingekapseld in lipiden. En die lipiden beschermen de cellen. En wanneer deze blootstelling plaatsvindt gedurende een langere periode denken wij dat dit uiteindelijk zal leiden tot ernstige gevolgen, zoals mensen met longziekten laten zien. Dus hier bij het RIVM proberen we dichtbij te komen aan de reactie die daadwerkelijk plaatsvindt in onze longen. Dus we hebben een test, waarbij de veranderingen van biologische vetzuren na blootstelling aan fijn stof meten. En daarmee de reacties zoals die in de longen kunnen optreden nabootsen. Dit koppelen we dan met de reactiviteit van verschillende bronnen van fijn stof, zoals bandenslijtage, verbranding, microplastics. En hopelijk helpt het onderzoek uiteindelijk mensen die er het meest vatbaar voor zijn zoals mensen met astma, kleinere kinderen en mensen met een longziekte."
Prof. Dr. Flemming R. Cassee: "We zijn nu onze aandacht voor luchtvervuiling aan het uitbreiden met opkomende problemen zoals microplastics of geavanceerde nanomaterialen of zelfs de combinatie tussen luchtvervuiling zoals stikstofdioxide en micro-organismen. Bovendien gaan we van de traditionele inhalatiedierproeven naar studies met vrijwilligers en geavanceerd methodologieën zoals gekweekte longcellen. En wij vullen dat ook aan met modelleren, waarbij we ook uitleggen wat de relevantie is van ons onderzoek voor de mens."
Dr. Ir. Miriam E. Gerlofs-Nijland: "Als team bieden wij expertise op nationaal en internationaal niveau. gebaseerd op kennisgenererend onderzoek en een goed ontwikkeld netwerk. Wij kunnen beleidsmakers en toezichthouders wereldwijd adviseren rekening houdend met alle aspecten van de inhalatietoxicologie."
Beeldtekst:
www.rivm.nl/lucht
Het logo van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu, onderdeel van het Ministerie van Volksgezondheid, welzijn en Sport, verschijnt in beeld