Gemeenten, provincies en de rijksoverheid staan voor de taak om de overgang naar een duurzame, circulaire en biobased economie te ondersteunen. Het is belangrijk dat zij zelf het goede voorbeeld geven door maatschappelijk verantwoord in te kopen (MVImaatschappelijk verantwoord inkopen). In opdracht van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat ondersteunt het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu hierbij door te helpen bij het meten wat het effect is van MVI. Hierin werkt het RIVM nauw samen met inkopers, contractmanagers en PIANOo, het expertisecentrum voor aanbesteden van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat.

Maatschappelijk Verantwoord Inkopen

Wereldwijd staan we voor grote uitdagingen: de opwarming van de aarde, de uitputting van grondstoffen, de verspreiding van afval over de planeet.
Burgers, bedrijven en overheden moeten samen de grondstofkringloop sluiten en de uitstoot van broeikasgassen terugdringen.
Overheden kunnen veel doen: wetgeving maken, vergunningen afgeven, subsidie geven.
En! Maatschappelijk verantwoord inkopen.
De rijksoverheid, provincies, gemeenten, scholen en ziekenhuizen hebben met hun inkopen een behoorlijke invloed op hoe we in Nederland zaken doen. Zij hebben een gezamenlijk inkoopbudget van 73 miljard euro.
Neem bijvoorbeeld de CO2 uitstoot.
Dat kunnen overheden met bewuste inkoopkeuzes flink terugbrengen. Sterker nog, dat doen ze al.
Door in 2015 en 2016 duurzamer in te kopen bespaarden we ongeveer vijf megaton CO2 op de totale looptijd van afgesloten contracten in onder andere de productiegroepen dienstauto’s, elektriciteit, en zonnepanelen.
Dit is gelijk aan de jaarlijkse uitstoot door energie en transport van 600.000 huishoudens. Dat is bijna twee keer het aantal huishoudens van Rotterdam.
Wanneer overheden het voortouw nemen met duurzaam inkopen, kunnen klimaatneutrale oplossingen snel profiteren van schaalvoordelen.
Naast het milieu, gaat maatschappelijk verantwoord inkopen over mensen. Bijvoorbeeld over het scheppen van banen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.
We kunnen als overheden alleen maatschappelijk verantwoord inkopen als onze inkoopprofessionals en contractmanagers daarvoor zijn toegerust.
Daar kan het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu bij helpen. We ontwikkelen en leveren kennis en kunde over het meetbaar maken van duurzaamheidswinst.
Om duurzaamheidswinst te kunnen meten, hebben overheden gegevens nodig van leveranciers. Met deze gegevens kunnen overheden bij iedere beleidscyclus hun inkoopbeleid aanscherpen. Ook kunnen zij de duurzaamheidswinst zichtbaar maken en zo het draagvlak vergroten.
Het opvragen van deze gegevens wordt steeds eenvoudiger, naarmate inkopers en leveranciers er aan wennen.
Zo wordt maatschappelijk verantwoord inkopen steeds effectiever en komt de duurzame transitie echt op gang!
Wat we anderen adviseren, geldt natuurlijk ook voor ons.
RIVM ondertekende het manifest Maatschappelijk Verantwoord Inkopen.
En maakte een actieplan om onze eigen inkoop te verduurzamen. Daarin richten we ons op:
Catering: bestelde lunches zijn in principe vegetarisch. Dat levert gemiddeld 0,5 kg CO2-winst per lunch op.
Laboratoriumbenodigdheden: we vergroten het aandeel gerecyclede verpakkingsmaterialen en zoeken circulaire alternatieven voor wegwerpartikelen en chemicaliën.
En ICT: We gebruiken onze telefoons en tablets langer en werken aan een tweede leven voor al onze devices.
Zo geven we als overheid het goede voorbeeld en helpen we bedrijven om stappen te zetten op weg naar een klimaatneutrale en circulaire economie.

Met een gezamenlijk inkoopvolume van 73 miljard euro heeft de overheid een krachtig instrument om de eigen CO2carbon dioxide uitstoot te minimaliseren én markten te verduurzamen. Het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu berekende dat met de overheidsinkoop over 2015 en 2016 in de zestien belangrijkste productcategorieën een CO2 besparing van circa 5 megaton over de totale looptijd van de contracten wordt gerealiseerd.

Tools

Het RIVM helpt overheden om de effecten van maatschappelijk verantwoord inkopen te meten. RIVM heeft onder andere eenvoudige tools gemaakt voor effect meten van duurzaam inkopen van Bedrijfskleding, Transport, Energie en ICT. Effectmetingen helpen het inkoopbeleid steeds opnieuw aan te scherpen. Zo worden de inkopen in iedere beleidscyclus duurzamer. Het meten van effecten wordt met iedere beleidscyclus eenvoudiger, doordat duidelijk is welke data leveranciers hiervoor moeten aanleveren. Zo zorgen effectmetingen voor een vliegwieleffect en komt de duurzame transitie echt op gang. 

Ook helpt het RIVM overheden bij het vinden van instrumenten voor maatschappelijk verantwoord inkopen. Zo heeft RIVM tools op een rij gezet om milieueffecten te duiden. Via de website sustainabilitymethod.com biedt het RIVM binnenkort instrumenten voor maatschappelijk verantwoord inkopen.