Voor nanomaterialen geldt in principe dezelfde wet- en regelgeving als voor chemische stoffen in het algemeen. Niettemin wordt erkend dat de specifieke eigenschappen van nanomaterialen vragen om aanpassing van de huidige risicobeoordeling en de wet- en regelgeving waarin deze is vastgelegd. Overheden zijn volop bezig met beleid voor nanotechnologie om met onzekerheden om te gaan. Op een aantal terreinen is hiervoor wet- en regelgeving nu aangepast. Om mogelijke risico’s van deze nanomaterialen beter in kaart te kunnen brengen worden veelal aanvullende eisen gesteld aan de karakterisering van nanomaterialen en uitvoering van testen. Het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu ondersteunt zowel diverse ministeries als de EUEuropean Union bij hun inspanningen om de benodigde aanpassingen te realiseren.

Wat is de definitie van een nanomateriaal?

Om wet- en regelgeving op te stellen voor nanomaterialen, dient eerst te worden afgesproken wat een nanomateriaal is. In oktober 2011 heeft de Europese Commissie een Aanbeveling gepubliceerd voor een definitie van een nanomateriaal. De interpretatie van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu en de implicaties van deze definitie voor wetenschap en beleid zijn beschreven in een RIVM-rapport. De volgende stap is om de definitie in te passen in de diverse wet- en regelgevingen. Wanneer nodig kunnen daarin specifieke maatregelen voor bepaalde typen nanomaterialen opgenomen worden. Voor biociden (Verordening (EU) No 528/2012) en ‘nieuwe voedingsmiddelen’ (Verordening (EC) 2015/2283) is dit inmiddels gebeurd en recent ook voor medische hulpmiddelen (Verordening (EU) 2017/745). Voor REACH is de verwachting dat in 2018 een definitie wordt opgenomen. Voor voedseletikettering (Verordening (EU) No 1169/2011) en cosmetica (Verordening (EC) No 1223/2009) waren al definities opgenomen. Momenteel worden in enkele van deze kaders discussies gevoerd om de bestaande definities te harmoniseren met de Aanbeveling.

Welke wet- en regelgeving is van toepassing op nanomaterialen?

Nanomaterialen worden niet gereguleerd binnen een eigen wet- en regelgeving. Binnen de huidige wettelijke kaders (zowel binnen Nederland als binnen de EUEuropean Union ) zijn producenten en importeurs van stoffen (inclusief nanomaterialen) verplicht om veilige producten op de markt te brengen. Regelgevers achten het belangrijk dat nanomaterialen binnen de volgende wetten en regelingen verder worden opgepakt:

Momenteel zijn nanomaterialen in een zeer beperkt aantal wetgevingskaders specifiek benoemd: 1) voor cosmetica is een beoordeling nodig van de risico’s voordat een product op de markt gebracht kan worden en dient de term ‘nano’ in de ingrediëntenlijst genoemd te worden, 2) bij voedingsmiddelen worden nanomaterialen als ‘nieuwe voedingsmiddelen’ gezien die apart moeten  worden toegelaten; in het algemeen dienen nanomaterialen als ‘nano’ vermeld te worden in de ingrediëntenlijst, 3) voor biociden is een aparte beoordeling van nanomaterialen nodig en deze dienen als ‘nano’ op het etiket worden vermeld, 4) voor medische hulpmiddelen is speciale aandacht nodig wanneer inwendige blootstelling mogelijk is. Het doel van het opnemen van nanomaterialen in de wet- en regelgevingen is vooral om mogelijke risico’s van deze nanomaterialen beter in kaart te kunnen brengen. Zo worden voor aanpassing van REACH-wetgeving een aantal aanvullende vereisten toegevoegd.

Welke overheidsinstanties zijn betrokken?

Op de website van de Nederlandse overheid is meer informatie over nanotechnologie te vinden. Hier zijn ook links naar de verantwoordelijke ministeries en de belangrijkste instanties en -instellingen van de overheid te vinden. Deze site bevat ook informatie over activiteiten die door de overheid worden gefinancierd.