Vijftien procent van de wekelijkse sporters van vijftien jaar en ouder die in 2024 weleens een sportprestatieverhogend middel gebruikte, ervaarde gezondheidsklachten door het gebruik van deze middelen. In 2016 was dit nog vijf procent. Van de mensen met klachten zocht één op de vijf medische hulp. Dat blijkt uit onderzoek van het RIVM. Gebruikers zijn met name jongvolwassenen, mannen en krachtsporters. Zij geven aan vooral sportvoedingssupplementen zoals eiwitpreparaten, cafeïne, creatine of een pre-workout product in te nemen.
Welke klachten sporters ervaren, is niet uitgevraagd in dit onderzoek. In eerder RIVM-onderzoek werden door gebruikers van workout-supplementen klachten als zweten, hoofdpijn, slapeloosheid, hartkloppingen en maagklachten genoemd.
Onderschatting van klachten en het gebruik
Voor dit onderzoek is gebruikgemaakt van gegevens uit de Leefstijlmonitor (RIVM, Trimbos-instituut en CBS). Hieruit blijkt dat het gebruik van sportprestatieverhogende middelen laag is. Dit is waarschijnlijk een onderschatting, bijvoorbeeld omdat mensen het gebruik van (verboden) middelen minder snel toegeven en omdat zij sportvoedingssupplementen niet altijd als sportprestatie-verhogend zien. Andere onderzoeken, waaronder eerder onderzoek van het RIVM, laten zien dat het gebruik van specifieke middelen als workout-supplementen hoger kan liggen (26-30 procent onder wekelijkse amateursporters 15 t/m 54 jaar). Ook lag in het onderzoek van destijds het percentage gebruikers met klachten hoger (40-47 procent). De verschillen tussen beide onderzoeken komen door een verschil in vraagstelling en producten die zijn nagevraagd.
Consumenten blijven informeren
Daarnaast verwacht de sporttoekomstverkenning dat het gebruik van sportprestatieverhogende middelen tot 2030 zal toenemen. Het RIVM beveelt daarom aan om de consument te blijven informeren over de gezondheidsrisico’s van deze producten. Mogelijk is de gebruiker zich hier niet altijd bewust van. Zo is van cafeïne bekend dat maximaal 400 milligram per dag en 200 milligram per enkele dosis als veilig kan worden beschouwd. Maar sommige producten bevatten bij een aanbevolen gebruikshoeveelheid al meer dan deze veilige dosering. Ook kan de veilige dosering door zogeheten combinatiegebruik (bijvoorbeeld supplementen innemen en koffiedrinken) worden overschreden. Te veel cafeïne kan klachten veroorzaken, zoals hoofdpijn, verhoogde hartslag, te hoge bloeddruk, rusteloosheid en slaapproblemen.
Gebruik en markt blijven onderzoeken
Het is belangrijk om het gebruik van sportprestatieverhogende middelen en klachten te blijven onderzoeken. Het RIVM adviseert om hierbij in de toekomst in de Leefstijlmonitor ook specifiek te vragen naar het gebruik van sportvoedingssupplementen en de hoeveelheid van de producten dat gebruikt wordt. Daarnaast is het belangrijk om het type gezondheidsklachten uit te vragen of de combinatie van gebruik met andere middelen (zoals energiedrank) en medicijnen (zoals slaapmiddelen). Een andere aanbeveling is om de ingrediënten van de middelen die op de markt zijn te blijven volgen, bijvoorbeeld door regelmatig onderzoek te doen onder sporters. Ook kan er meer onderzoek gedaan worden naar het verschil tussen de aanbevolen en daadwerkelijke dosering. Hiermee kan een inschatting worden gemaakt van de gezondheidsrisico’s.
Het RIVM deed dit onderzoek in opdracht van het ministerie van VWS (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport).