Puck van Kasteren (1985) is viroloog bij het Centrum voor Immunologie van Infectieziekten en Vaccins ( IIV Immunologie van Infectieziekten en Vaccins (Immunologie van Infectieziekten en Vaccins)) waar zij onderzoek verricht naar de immunologische mechanismes die ten grondslag liggen aan bescherming tegen respiratoire virussen zoals het RS respiratoir syncytieel (respiratoir syncytieel)-virus, SARS severe acute respiratory syndrome (severe acute respiratory syndrome)- CoV coronavirus (coronavirus)-2, en influenza. Haar onderzoek richt zich op i) functionaliteit van antistoffen en ii) virus-gastheer interacties in het luchtwegepitheel. Voor dit werk maakt zij zowel gebruik van in vitro infectiemodellen als van materiaal afkomstig uit verschillende klinische studies. (English version)

Een goed begrip van de immunologische mechanismes die ten grondslag liggen aan bescherming tegen ernstige luchtweginfecties door virussen is essentieel voor de ontwikkeling en implementatie van veilige en effectieve vaccinatiestrategieën

 

Onderzoeksprojecten

Het onderzoek van Puck van Kasteren richt zich op virale luchtweginfecties ( RS respiratoir syncytieel (respiratoir syncytieel)-virus, SARS severe acute respiratory syndrome (severe acute respiratory syndrome)- CoV coronavirus (coronavirus)-2 en influenza) binnen twee complementaire onderzoekslijnen:

1.    Functionaliteit van antistoffen

Virus-specifieke antistoffen zijn belangrijk voor bescherming tegen infectie en ziekte. Door te binden aan virusdeeltjes kunnen antistoffen deze uitschakelen (“neutraliseren”). Daarnaast kunnen antistoffen ook binden aan geïnfecteerde cellen en daarmee bepaalde afweercellen aanzetten tot het opruimen van deze cellen (dit wordt “cytotoxiciteit” en “phagocytose” genoemd). Dit draagt waarschijnlijk bij aan bescherming, maar zou in sommige gevallen ook tot overmatige activatie van het afweersysteem kunnen leiden. Hier is echter nog maar weinig onderzoek naar gedaan, omdat het makkelijker is om alleen naar de concentratie en neutraliserende werking van antistoffen te kijken. Door ook andere functionaliteiten te onderzoeken met behulp van materiaal uit verschillende klinische studies proberen wij een completer inzicht te verkrijgen in de rol van antistoffen in bescherming tegen infectie en ziekte.

2.    Virus-gastheer interacties in het luchtwegepitheel

Het luchtwegepitheel is voor veel respiratoire virussen de eerste plek waar infectie plaats vindt. De reactie van de epitheelcellen is van belang voor bescherming tegen infectie, het ontstaan van (ernstige) ziekte, en de ontwikkeling van een goede geheugenrespons van het afweersysteem. Kennis over de interactie van virussen met de gastheer op deze locatie is daarom belangrijk voor de ontwikkeling van veilige en effectieve vaccins. Om dit beter te kunnen onderzoeken ontwikkelen wij geavanceerde in vitro celkweekmodellen van het menselijke luchtwegepitheel. Door de natuurlijke situatie zo goed mogelijk na te bootsen proberen wij de voorspellende waarde van preklinische vaccintesten te verhogen en de noodzaak van dierproeven te verminderen. 

Achtergrond

Puck van Kasteren is in 2014 gepromoveerd aan de Universiteit Leiden in de moleculaire virologie. Zij onderzocht de rol van een virus eiwit in het ontwijken van het afweersysteem en de mogelijkheid om deze kennis te benutten voor de ontwikkeling van een verzwakt-virus vaccin. Sinds 2016 werkt zij als viroloog bij het Centrum Immunologie van Infectieziekten en Vaccinaties ( IIV Immunologie van Infectieziekten en Vaccins (Immunologie van Infectieziekten en Vaccins)) van het RIVM, waar zij onderzoek doet naar de immunologische mechanismes die ten grondslag liggen aan bescherming tegen virale luchtweginfecties. Haar onderzoeksprojecten worden (mede-) gefinancierd door het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport ( VWS Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport)), IMI2 (Inno4Vac, 2021-2026) en ZonMw Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie (Nederlandse organisatie voor gezondheidsonderzoek en zorginnovatie) (Off road beurs, 2018-2019) en zij ontving een EMBO short term-fellowship in 2013. Puck van Kasteren is sinds 2020 bestuurslid van de Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Microbiologie (KNVM).

Expertise

  • Virologie
  • respiratoire virussen (RS-virus, SARS-CoV-2, influenza)
  • antistof functionaliteit
  • vaccins
  • recombinant DNA deoxyribonucleic acid (deoxyribonucleic acid) technieken

Teamleden

  • Anke Lakerveld ( PhD Doctor of Philosophy (Doctor of Philosophy)-student)
  • Rosanne Koutstaal (PhD-student)
  • Anne Gelderloos (research analist)
  • Hendrik-Jan Hamstra (research analist)

Vroegere teamleden

  • Marion Hendriks (research analist)
  • Elisabeth (Liz) van Erp (PhD-student, proefschrift verdedigd 2019)
  • Lie Mulder (research analist)

Belangrijkste publicaties

Animatie over RS-virus

RS-virus is een virus waar mensen verkouden of grieperig van kunnen worden. De meest voorkomende klachten zijn neusverkoudheid en hoesten.

Bijna alle kinderen krijgen voor ze twee jaar zijn een infectie met dit virus. Vooral baby’s kunnen soms ernstig ziek worden. Ze krijgen dan een longontsteking en worden benauwd. Soms is opname in het ziekenhuis nodig. Er bestaat geen vaccin tegen RS-virus.

Behandeling van een RS-virusinfectie is meestal niet nodig. De klachten verdwijnen vanzelf na een paar dagen tot een week.

Overleg met de huisarts als uw baby niet goed drinkt of uw kind jonger dan 3 maanden koorts heeft. Overleg ook als uw kind:
• benauwd is of een piepende ademhaling heeft;
• koorts heeft en zich anders gedraagt dan normaal;
• suf, grauw of ontroostbaar is;
• of steeds zieker wordt.

Kijk voor meer informatie op www.rivm.nl/rs-virus

Ervaringen met RS-virus

Het RS-virus komt heel veel voor. Het kan heel heftig zijn als je kind al een onderliggende aandoening heeft. Vertrouw op je moedergevoel als je voelt dat het niet klopt.
Willemijn Rozenberg vertelt over haar dochter Guusje, die op jonge leeftijd het RS-virus heeft gehad.

Onderzoek naar RS-virus

Elke winter worden in Nederland door het RS virus ongeveer 2000 jonge babyÕs met een ernstige longontsteking opgenomen in het ziekenhuis. Daarom is een goed vaccin tegen het RS virus hard nodig. In deze video legt Puck van Kasteren uit hoe dit SPR onderzoekt bijdraagt aan de ontwikkeling en invoering van een goed en veilig vaccin.
Sprekers: Puck van Kasteren, projectleider RIVM. Dionne van Heteren, RIVM.