Konijnen en tamme knaagdieren, zoals hamsters, cavia’s, ratten, gerbils en muizen, dragen ziekteverwekkers bij zich. Van sommige ziekteverwekkers kunnen mensen ook ziek worden. U kunt de kans op ziekte verkleinen. Op deze pagina leest u hoe ziekteverwekkers zich vanaf tamme knaagdieren en konijnen verspreiden, wat u kunt doen om de kans op ziekte te verkleinen en welke ziekten tamme knaagdieren en konijnen kunnen overdragen. 

Zo komen ziekteverwekkers van tamme knaagdieren en konijnen bij mensen

Ziekteverwekkers kunnen op verschillende manieren van tamme knaagdieren en konijnen bij mensen terechtkomen:

  • Via direct contact. Bijvoorbeeld als u een dier aait of knuffelt.
  • Via het speeksel van een dier. Bijvoorbeeld als het dier uit uw hand eet of uw hand likt.
  • Via de uitwerpselen van een dier. Bijvoorbeeld als u het hok verschoont.

Tips om te voorkomen dat u ziek wordt

Met deze tips maakt u de kans kleiner dat u ziek wordt door ziekteverwekkers van een tam knaagdier of konijn:

  • Was uw handen met water en zeep
    • nadat u heeft geknuffeld met een konijn of knaagdier;
    • nadat een konijn of knaagdier uit uw hand heeft gegeten of uw hand heeft gelikt;
    • nadat u het hok van uw huisdier heeft verschoond.
  • Verschoon het hok van een knaagdier of konijn in een goed geventileerde ruimte. Draag eventueel handschoenen.

Houd uw tamme knaagdier of konijn gezond

Heeft u zelf een knaagdier, bijvoorbeeld een cavia, hamster, rat, muis of gerbil? Of heeft u een konijn? Met deze tips verkleint u de kans dat een ziekteverwekker van het dier op u wordt overgedragen:

  • Ga met uw knaagdier of konijn naar de dierenarts, als het zich veel krabt of kale plekken krijgt.
  • Komt uw tamme knaagdier of konijn buiten? Controleer dan regelmatig op teken en verwijder deze zo snel mogelijk.
  • Verschoon regelmatig het hok.

Het Landelijk Informatiecentrum Gezelschapsdieren (LICG) weet alles over de gezondheid van huisdieren. Meer weten over de gezondheid van uw knaagdier of konijn? Neem contact op met uw dierenarts of kijk op licg.nl.

Ik ben gekrabd of gebeten door een knaagdier of konijn. Wat nu?

Spoel de krabwond of bijtwond goed uit met lauw water. Neem bij een beet dezelfde dag nog contact op met de huisarts, en bij een krab als u zich zorgen maakt.
De huisarts zal bekijken of u een vaccinatie tegen tetanus nodig heeft, of antibiotica om een ontsteking te voorkomen.

Ik heb klachten. Wat nu?

Denkt u dat u ziek bent geworden door contact met een konijn of tam knaagdier zoals een cavia, hamster, rat, gerbil of muis? Of heeft u ernstige of aanhoudende klachten na contact met een van deze dieren? Neem dan altijd contact op met de huisarts. Vertel dat u contact heeft gehad met een tam knaagdier of konijn, en wanneer dit was.

Ziekten die mensen van tamme knaagdieren en konijnen kunnen krijgen

Mensen kunnen verschillende ziekten krijgen van konijnen of tamme knaagdieren zoals cavia’s, hamsters, ratten, gerbils of muizen. We lichten er drie uit, omdat deze bijvoorbeeld:

  • vaak voorkomen;
  • mensen ernstig ziek kunnen maken;
  • of vrij nieuw zijn in Nederland.

Hoe krijgt iemand ringworm?

Ringworm is een schimmel. Mensen kunnen deze schimmelinfectie krijgen door de huid van een besmet dier aan te raken. Vaak is aan de vacht van een dier te zien dat deze niet gezond is. Het dier heeft dan kale plekken met witte schilfers en korstjes.

Welke klachten passen bij ringworm?

De schimmel dringt bij mensen in de huid. Daar vormt ringworm roodgekleurde ringen met een iets hogere rand. De plekken gaan vanzelf weer weg, maar dat kan lang duren.

  • De randen van de plek kunnen rood worden, gaan schilferen en soms zijn er kleine pukkeltjes te zien.
  • Meestal doet de plek geen pijn.
  • Soms jeukt het.
  • De plekken kunnen overal op het lichaam voorkomen. Ook onder het haar.

Hoe kunt u ringworm voorkomen?

U kunt een aantal dingen doen om de kans op ringworm te verkleinen:

  • Krijgt uw huisdier kale plekken in de vacht? Of krabt het zich veel? Ga dan met uw dier naar de dierenarts.
  • Zet, als dat kan, dieren met ringworm in isolatie.
  • Gebruik verzorgingsmaterialen, zoals bijvoorbeeld  borstels of kammen niet voor meerdere dieren.
  • Was uw handen met water en zeep na het aanraken van dieren.
  • Draag alleen uw eigen kleren, pet, muts of hoofddoek.
  • Heeft u of iemand in uw gezin ringworm?
    • Ga naar de huisarts voor een behandeling met zalf of pillen.
    • Gebruik alleen uw eigen kam en andere spullen voor het haar. Maak kammen, haarborstels en tondeuse na gebruik goed schoon, het liefst met 70% alcohol.
    • Neem tafels, stoelleuningen en vloeren af met een natte doek. Maak ze daarna droog.
    • Was verkleedkleren en knuffels op 60 graden.

Lees meer over ringworm bij mensen.  

Hoe krijgt iemand een orthohantavirusinfectie?

Er bestaan verschillende soorten orthohantavirussen, bijvoorbeeld het seoulvirus bij ratten en het puumalavirus bij rosse woelmuizen. Bij besmette ratten of muizen zit het orthohantavirus in de urine, de ontlasting en het speeksel. Als dit opdroogt kan het virus in stof terechtkomen. Het stof met het virus erin kan in de lucht komen. Bijvoorbeeld door vegen. Mensen kunnen dit stof inademen en besmet raken.

Een besmetting van mensen is zeldzaam. Maar enkele mensen hebben via tamme ratten het hantavirus gekregen.

Iemand kan ook besmet raken door een beet van een besmet knaagdier of doordat er virus in een wondje komt.

Welke klachten passen bij een orthohantavirusinfectie?

De meeste mensen worden niet ziek van een orthohantavirus. Klachten kunnen zijn: spierpijn, hoofdpijn, koorts, misselijkheid en een gevoel alsof u griep krijgt. Deze klachten gaan meestal vanzelf over.

Soms veroorzaakt een orthohantavirus nierschade. Iemand kan dan ernstig ziek worden en in het ziekenhuis worden opgenomen.

Hoe kunt u een orthohantavirusinfectie voorkomen?

Volg de algemene hygiëneregels die helpen om niet ziek te worden door tamme knaagdieren. Als u een ruimte wilt schoonmaken waar uitwerpselen of nesten van muizen of ratten zitten, maak deze dan eerst nat voordat u het opruimt. Gebruik geen veger, bezem of stofzuiger, want dan verstuift het stof.

Ga bij duidelijke klachten naar de huisarts. Vertel dat u contact heeft gehad met knaagdieren of hun uitwerpselen.

Lees meer over orthohantavirusinfectie bij mensen.

Hoe krijgt iemand een chlamydia-infectie van dierlijke oorsprong?

Er zijn veel soorten chlamydia-bacteriën die van dieren naar mensen overgaan. Bij tamme knaagdieren komt de bacterie Chlamydia caviae voor bij cavia’s. Mensen kunnen ziek worden door het inademen van stofdeeltjes met daarin opgedroogde ontlasting, oogvocht of snot van cavia’s.  Dit gebeurt bijna nooit.

Welke klachten passen bij een chlamydia-infectie van dierlijke oorsprong?

Als mensen ziek worden van een besmette cavia, kan dit ernstig zijn. Iemand kan koorts krijgen. Of last hebben van hoesten, hoofdpijn, spierpijn, misselijkheid en overgeven. Mensen moeten vaak worden opgenomen in het ziekenhuis door een ernstige longontsteking.

Hoe kunt u een chlamydia-infectie van dierlijke oorsprong voorkomen?

Heeft uw cavia een oogontsteking? Neem dan goede hygiënemaatregelen bij het verzorgen van uw cavia:

  • Was uw handen als u uw cavia heeft geaaid of medicijnen heeft gegeven.
  • Zorg dat u niet met uw gezicht de kop van uw cavia aanraakt zolang de cavia een oogontsteking heeft.

Bent u erg ziek, nadat u contact heeft gehad met een cavia? Neem dan contact op met de huisarts en vertel de huisarts over het contact met de cavia.

Bekijk hieronder andere ziekten die tamme knaagdieren en konijnen aan mensen kunnen overdragen.

Hoe krijgt iemand koepokken?

Mensen kunnen koepokken (cowpox) krijgen door direct contact met een dier dat het cowpox-virus draagt. Bijvoorbeeld een koe, kat, muis of rat. Knaagdieren dragen het virus bij zich. Zij worden er niet ziek van, maar kunnen het wel doorgeven aan andere dieren en mensen, door direct contact of krabben. Besmettingen bij mensen komen bijna niet voor.

Welke klachten passen bij koepokken?

Iemand met koepokken krijgt plaatselijke huidafwijkingen, zoals pokken en blaasjes.

Hoe kunt u koepokken voorkomen?

Heeft u contact gehad met knaagdieren, katten of koeien? Was dan goed uw handen, zeker als het dier huidafwijkingen heeft.

Krijgt u verdachte huidafwijkingen, zoals pokken of blaasjes? Ga dan naar de huisarts.

Hoe krijgt iemand leptospirose?

Leptospirose wordt veroorzaakt door verschillende typen van de Leptospira-bacterie. De ziekte wordt ook wel ziekte van Weil of modderkoorts genoemd en is het meest bekend van ratten en muizen. Besmette dieren kunnen de bacterie met de urine uitscheiden in de omgeving. Mensen kunnen besmet worden door contact met de urine, bijvoorbeeld door:

  • Direct contact met ratten en muizen of hun uitwerpselen
  • Zwemmen in oppervlaktewater waar ook besmette dieren aanwezig zijn

De laatste jaren zijn meerdere mensen ziek geworden na deelname aan een mud run.

Welke klachten passen bij leptospirose?

Soms heeft iemand met leptospirose helemaal geen klachten. Anderen krijgen bijvoorbeeld:

  • koorts
  • spierpijn
  • hoofdpijn
  • diarree

Ernstige klachten zijn:

  • een vergrote lever
  • vergrote nieren
  • geelzucht

Vooral de combinatie van verschillende klachten past bij leptospirose.

Hoe kunt u leptospirose voorkomen?

  • Was uw handen met water en zeep na contact met een knaagdier of konijnen en na het schoonmaken van het hok.
  • Verschoon het hok van een knaagdier of konijn in een goed geventileerde ruimte. Draag eventueel handschoenen.
  • Zwem alleen in water dat is aangewezen als veilig zwemwater. Zwem niet met een wondje of dek het wondje af met een waterdichte pleister. Zwem niet met een wondje of dek het wondje af met een waterdichte pleister.
  • Raak geen dode of zieke dieren aan met blote handen.

Ga naar de huisarts bij klachten.

Lees meer over leptospirose bij mensen.

Lees meer over leptospirose bij dieren.

Hoe krijgt iemand pseudoschurft?

Pseudoschurft is een besmettelijke huidziekte, veroorzaakt door schurftmijten die bij dieren in de huid leven. Er zijn verschillende soorten die bij mensen en dieren kunnen voorkomen. Dit zijn andere schurftmijten dan de mijten die schurft bij mensen veroorzaken. Mensen kunnen pseudoschurft krijgen door direct contact met een dier met schurft, bijvoorbeeld door een dier te aaien of knuffelen.

Welke klachten passen bij pseudoschurft?

Jeuk die steeds erger wordt is de meest voorkomende klacht bij pseudoschurft. Er ontstaan blaasjes en rode bultjes tussen de vingers, polsen en voeten.
De klachten van pseudoschurft verdwijnen bij mensen vanzelf. De mijten van dieren kunnen zich bij mensen niet voortplanten.

Hoe kunt u pseudoschurft voorkomen?

Heeft u contact gehad met een tam knaagdier of konijn? Was dan goed uw handen met water en zeep. Zeker als het dier huidafwijkingen heeft.

Ga met dieren met schurft naar de dierenarts.

Hoe krijgt iemand rattenbeetkoorts?

Rattenbeetkoorts wordt veroorzaakt door een bacterie. Ratten dragen deze bacterie bij zich en worden er zelf niet ziek van. Muizen en hamsters soms wel. Mensen kunnen besmet raken door:

  • een beet of krab van een besmet dier
  • contact met speeksel, urine of ontlasting van een besmet dier

Welke klachten passen bij rattenbeetkoorts?

  • Mensen krijgen eerst griepachtige verschijnselen zoals koorts, hoofdpijn en braken.
  • Daarna kunnen huiduitslag en gewrichtsontstekingen ontstaan.
  • Zonder behandeling kunnen er ernstige orgaanaandoeningen ontstaan.

Rattenbeetkoorts kan goed behandeld worden met antibiotica.

Hoe kunt u rattenbeetkoorts voorkomen?

Volg de algemene hygiëneregels die helpen om niet ziek te worden door tamme knaagdieren. 
Heeft u klachten zoals hierboven? Ga dan naar de huisarts. Vertel dat u contact heeft gehad met knaagdieren.

Lees meer over rattenbeetkoorts (Engels).

Hoe krijgt iemand een salmonella-infectie?

Een salmonella-infectie wordt veroorzaakt door de salmonellabacterie. Deze bacterie kan ook bij knaagdieren voorkomen. Mensen kunnen besmet raken door:

  • Contact met besmette dieren of hun uitwerpselen.
  • Het eten van onvoldoende verhit vlees of eieren.
  • Het drinken of eten van producten van rauwe melk.

Welke klachten passen bij een salmonella-infectie?

De meest voorkomende klachten zijn:

  • buikkrampen
  • misselijkheid
  • braken
  • diarree

Soms hebben mensen ook:

  • koorts
  • hoofdpijn
  • spierpijn

De klachten beginnen meestal binnen drie dagen na het eten of drinken van besmet voedsel of contact met besmette dieren.

Hoe kunt u een salmonella-infectie voorkomen?

Volg de algemene hygiëneregels die helpen om niet ziek te worden door tamme knaagdieren en konijnen.

Neem contact op met de huisarts als er bloed in de diarree zit, als u hoge koorts heeft of als de diarree na een week niet minder is geworden.

Lees meer over salmonellose bij mensen.
Lees meer over salmonellose bij dieren.