RIVM logo, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Vragen en antwoorden Zikavirus

Zikavirusinfectie
 

Wat is het zikavirus?

Het zikavirus is een virus dat de ziekte zikakoorts veroorzaakt. Maar ongeveer 1 op de 5 mensen die besmet wordt met het zikavirus krijgt klachten. De incubatieperiode wordt geschat op 3 tot 12 dagen. Wetenschappers zijn het erover eens dat besmetting met het zikavirus schadelijk kan zijn voor het ongeboren kind. Het kan leiden tot aangeboren neurologische afwijkingen zoals microcefalie en het syndroom van Guillain-Barré. Hoe vaak dit gebeurt, is nog niet duidelijk.

Wat zijn de klachten bij zikavirusinfectie?

Een infectie met het zikavirus geeft bij ongeveer 1 op de 5 mensen klachten. 

Klachten die kunnen voorkomen zijn:
•    Acute (matige) koorts
•    Niet-etterige ontsteking van het oog
•    Spier- en gewrichtspijn (vooral van de handen en de voeten, soms gewrichtszwelling)
•    Huiduitslag (vaak beginnende in het gezicht en uitspreidend over de rest van het lichaam)
•    Minder vaak: hoofdpijn, gebrek aan eetlust, overgeven, diarree en buikpijn

De ziekte gaat vanzelf over en er bestaat nog geen behandeling voor. De klachten zoals hierboven beschreven lijken op de klachten van knokkelkoorts (dengue) en chikungunya.

Hoe kan je een zikavirusinfectie krijgen en anderen besmetten?

Het virus wordt overgedragen door de gelekoortsmug (Aedes aegypti). Deze mugensoort komt voor in (sub)tropische gebieden, zoals Azië, Afrika, Zuid- en Midden-Amerika en delen van Noord-Amerika. De mug leeft in de buurt van mensen en steekt bijna alleen maar mensen. Als een gelekoortsmug een persoon steekt die het zikavirus bij zich draagt, raakt de mug besmet. Vervolgens kan de mug na enkele dagen de mensen die zij daarna steekt, besmetten met het virus. Een uitbraak kan dus alleen ontstaan als er mensen zijn die het virus bij zich dragen én er grote aantallen steekmuggen aanwezig zijn die dit virus kunnen verspreiden.
Het zikavirus kan heel soms via seksueel contact worden overgedragen. Het virus is namelijk in sperma gevonden. De kans dat je op deze manier besmet wordt is echter heel klein.

Hoe kun je een zikavirusinfectie voorkomen?

Ben je in een land waar het zikavirus voorkomt (zie website Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering LCR ), dan kun je je alleen beschermen door muggenwerende maatregelen te nemen. Doe dit vooral overdag, omdat de mug die het zikavirus overbrengt dan en in de vroege avond tot aan de schemering steekt.

Muggenwerende maatregelen zijn:

  • Draag bedekkende kleding.
  • Smeer onbedekte huid in met een muggenwerend middel dat DEET bevat. Kinderen jonger dan 2 en zwangere vrouwen mogen alleen producten met maximaal 30% DEET gebruiken. Adviezen voor het gebruik van DEET staan beschreven in de LCR-folder DEET op reis.
  • Slaap onder een (geïmpregneerde) klamboe of in een muggenvrije ruimte.

Bestaat er een vaccinatie tegen zikavirusinfectie?

Er bestaat geen vaccinatie tegen het zikavirus.

Is zikavirusinfectie te behandelen?

Reizigers die terugkomen uit regio's waar het zikavirus voorkomt, kunnen mogelijk besmet zijn met dit virus. Meestal merken mensen niet dat ze besmet zijn, maar soms krijgen ze milde klachten. Over het algemeen verdwijnen klachten vanzelf na 2 tot 7 dagen zonder ernstige problemen. Uitzieken en eventueel paracetamol innemen om de klachten wat te verlichten is voldoende. De klachten lijken erg op knokkelkoorts (dengue) en chikungunya, maar deze ziekten kunnen ernstiger verlopen. Neem contact op met de huisarts als u zwanger bent en klachten heeft en vermeld welke landen tijdens de reis bezocht zijn.

Zikavirus en zwangerschap
 

Zwangerschap en het zikavirus

Het is wetenschappelijk bewezen dat besmetting met het zikavirus schadelijk kan zijn voor het ongeboren kind. Daarom wordt zwangere vrouwen en vrouwen die zwanger willen worden geadviseerd om met een arts de noodzaak van een reis naar gebieden waar het zikavirus voorkomt te bespreken en reizen die niet noodzakelijk zijn uit te stellen.

Ik ben zwanger of wil zwanger worden en ga naar een gebied waar het zikavirus voorkomt. Wat kan ik doen?

Informeer voorafgaand aan de reis bij een reizigerskliniek of GGD in de regio of neem contact op met een arts, verloskundig hulpverlener of gynaecoloog. Of kijk op de website van het Landelijk Coördinatiecentrum Reizigersadvisering LCR. Overleg met een arts de noodzaak van een reis naar gebieden waar het zikavirus voorkomt. Stel reizen die niet noodzakelijk zijn uit. Meld na terugkomst van reizen naar gebieden waar het zikavirus voorkomt tijdens controles bij een verloskundig zorgverlener, gynaecoloog of andere behandelend arts. Zeker als binnen twee weken na terugkeer klachten optreden die passen bij een infectie door zika- , dengue- (knokkelkoorts) of chikungunyavirus.

Ben je als zwangere in de tropen, neem dan altijd – overdag en ’s nachts – zorgvuldig strikte maatregelen om muggenbeten te voorkomen:

  • Draag bedekkende kleding.
  • Smeer onbedekte huid in met een muggenwerend middel dat DEET bevat. Kinderen jonger dan 2 en zwangere vrouwen mogen alleen producten met maximaal 30% DEET gebruiken.  Adviezen voor het gebruik van DEET staan beschreven in de  LCR-folder DEET op reis.
  • Slaap onder een (geïmpregneerde) klamboe of in een muggenvrije ruimte.

Kijk ook bij Landen waar het zikavirus voorkomt

Ik ben zwanger en in een gebied geweest waar het zikavirus voorkomt. Kan ik me laten testen?

In Nederland zijn twee soorten testen beschikbaar. Met de ene test kan je zien of je het virus op dat moment in je bloed of urine hebt. Deze test geeft alleen in het begin van de infectie een positieve uitslag. De andere test laat zien of je ooit met het zikavirus besmet bent geweest, en wordt pas positief na de eerste week van de infectie. Maak je je zorgen? Bespreek dit met je verloskundige, gynaecoloog of andere behandelend arts.

Ik ben in een gebied geweest waar het zikavirus voorkomt. Wanneer kan ik na terugkeer veilig zwanger worden?

We adviseren vrouwen om minimaal de eerste maand na terugkomst niet zwanger te worden. Een besmetting met het zikavirus kan zonder klachten verlopen. Dus ook als je geen klachten hebt gehad, kun je het virus bij je dragen. Artsen verwachten dat vrouwen het virus een maand na terugkomst niet meer in het lichaam hebben. Je kunt het virus dan niet meer overdragen naar het kind. Gebruik in de tussentijd een condoom of andere anticonceptie bij seksueel contact.
De marge van een maand is op basis van de volgende zaken bepaald: als mensen klachten krijgen, beginnen die 3 tot 12 dagen na een besmetting. Het virus kan tot 10 dagen na het begin van de klachten in het bloed worden aangetoond. Met een ruime veiligheidsmarge is het virus dus een maand na terugkeer uit je lichaam verdwenen en is het veilig om zwanger te worden. Dit is overigens ook de termijn die door de bloedbank aangehouden wordt voor donoren die in de tropen zijn geweest.

In sperma kan het zikavirus  langer dan één maand aanwezig zijn. Mannen die in een land zijn geweest waar het zikavirus heerst en een partner hebben die zwanger is of wil worden, wordt geadviseerd gedurende twee maanden een condoom of andere anticonceptie te gebruiken.

 

 

 

 

 

 

 

 

 
aedes aegypti mug

Gerelateerde onderwerpen

Home / Documenten en publicaties / Vragen en antwoorden Zikavirus

RIVM De zorg voor morgen begint vandaag
Menu