Vogelgriep, ook wel aviaire influenza of vogelpest genoemd, wordt veroorzaakt door griepvirussen. Vogelgriep is zeer besmettelijk voor pluimvee (kippen, eenden en kalkoenen) en wilde watervogels. Wereldwijd komen er verschillende vogelgriepvirussen voor.

Wat is vogelgriep?

Vogelgriep is een besmettelijke ziekte die voorkomt bij pluimvee (zoals kippen of kalkoenen) en andere wilde vogelsoorten (zoals eenden, duiven en zwanen). Vogelgriep kan door veel verschillende griepvirussen worden veroorzaakt. In zeldzame gevallen kunnen sommige virustypen overgaan van dier naar mens. Dit gebeurt alleen bij direct en intensief contact tussen besmette vogels en mensen.

Vogelgriep bij mensen

Mensen die ziek worden van vogelgriep krijgen dezelfde symptomen als bij een gewone wintergriep: koorts, hoofdpijn, spierpijn, hoest of oogontsteking (conjunctivitis). De ziekte verloopt meestal mild, maar vooral in Azië zijn er verschillende typen vogelgriepvirus die bij mensen heel ernstig kunnen verlopen.

Vogelgriep bij dieren

Pluimvee of vogels worden na infectie snel ziek. Vaak al binnen enkele uren tot 3 dagen. De eerste klachten zijn:

  • algehele duidelijke sloomheid
  • de dieren maken geen geluid meer

Vervolgens krijgen de dieren klachten zoals:

  • ademhalingsproblemen
  • diarree
  • oogontstekingen
  • plotselinge sterfte

Meer informatie over vogelgriep (NVWANederlandse Voedsel- en Warenautoriteit)

Vogelgriep voorkomen

In zeldzame gevallen kunnen vogelgriepvirussen overgaan van dier naar mens. Als een vogelgriepvirus leidt tot ernstige ziekteverschijnselen bij dieren, krijgen mensen die nauw contact hebben met besmette dieren, zoals ruimers, virusremmers aangeboden. Deze medicijnen verkleinen de kans dat mensen vogelgriep krijgen. Er bestaat geen specifiek vaccin voor mensen tegen vogelgriep.

Hoe vaak komt vogelgriep voor?

Ieder jaar wordt zo nu en dan vogelgriep vastgesteld bij een pluimveebedrijf in Nederland. Meestal is er sprake van een vogelgriepvirus dat niet leidt tot ernstige ziekte bij dieren (laagpathogene vogelgriep). De afgelopen jaren zien we met enige regelmaat (2014, 2016, 2017, 2020, 2021) ook de meer ernstige verlopende vogelgriep bij wilde vogels of pluimvee bedrijven (hoog pathogene vogelgriep). Bedrijven waar hoog pathogene vogelgriep wordt geconstateerd, worden geruimd om verdere verspreiding te voorkomen. Ook geldt er dan een tijdelijk vervoersverbod. Betrokken pluimveehouders en personen die betrokken zijn bij ruiming worden gemonitord op griepachtige verschijnselen. Als er bij wilde vogels in de buurt hoogpathogene vogelgriep wordt gevonden, dan wordt een ophokplicht ingevoerd in de regio.

Risico's van vogelgriep voor honden

Sporadisch kan vogelgriepvirus overgedragen worden op wilde zoogdieren zoals vossen en zeehonden en op gezelschapsdieren zoals honden. Dit is echter zeer uitzonderlijk en na directe intensieve blootstelling. Bij vossen en honden vaak als gevolg van bijtcontact met besmette kadavers van vogels. Overdracht van hond naar mensen is nog nooit vastgesteld.