Water lijkt geen rol te spelen in de verspreiding van het coronavirus SARSsevere acute respiratory syndrome-CoVcoronavirus-2. De WHO bevestigt dit. Wel kunnen we het rioolwater gebruiken om te zien of het virus zich verspreidt onder de mensen

Drinkwater

Het coronavirus SARSsevere acute respiratory syndrome-CoVcoronavirus-2 is niet aangetroffen in ons kraanwater. In Nederland bestaat strenge wetgeving om de microbiologische veiligheid van drinkwater te bewaken. Daarbij houden we ook rekening met bescherming tegen virussen. Dit is redelijk uniek in de wereld en het beschermt ons ook tegen SARS-CoV-2.

Legionella-risico in drinkwater

Sinds SARS-CoV-2 in Nederland is opgedoken, zijn er flink wat maatregelen getroffen. Veel gebouwen zijn of worden tijdelijk niet of weinig gebruikt. Daardoor is leidingwater in deze gebouwen deels stil te komen staan. Voor gebouwen die behoren tot de ‘prioritaire instellingen’, zoals hotels, zwembaden en sauna’s, is het verplicht om actief stappen te nemen om de groei van legionella in de leidinginstallatie te voorkomen. Voor andere gebouwen is dat niet nodig. Denk aan gymzalen, sportverenigingen, scholen en kantoren. De kans dat je hier ziek wordt van legionellabacteriën is erg klein. Er zijn tips om blootstelling aan legionella in deze gebouwen te beperken.

Zwemwater

De samenwerkende partijen in de zwembadbranche hebben het Protocol Verantwoord Zwemmen opgesteld. Met de aanwijzingen in dit protocol kunnen zwembaden ervoor zorgen dat iedereen op een veilige en verantwoorde manier kan zwemmen. De hygiëneadviezen van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu vormen hiervoor de basis. De gemeenten bepalen of lokale zwembaden open mogen. Wil je weten of het zwembad in jouw gemeente open is, informeer dan bij je gemeente.

Fonteinen

Er zijn fonteinen die in oppervlaktewater staan en fonteinen die in stenen bakken in het straatbeeld zijn geplaatst. Alle fonteinen vernevelen water. Het water in fonteinen kan ziekteverwekkers van verschillende oorsprong bevatten. Een goed ontwerp, onderhoud en management van fonteinen zijn van groot belang voor een goede waterkwaliteit en veilige fonteinen. Uit onderzoek is gebleken dat een fontein geen gezondheidsrisico oplevert als die zodanig geplaatst is dat de waternevel niet voelbaar is.

Rioolwater

In Nederland is het genetisch materiaal (RNAribonucleic acid) van SARS-CoV-2 ook aangetoond in het rioolwater. Het is nog onzeker of het virus in ontlasting of in het rioolwater besmettelijk is voor mensen. Besmetting van mensen via rioolwater is nog niet aangetoond. Bij ongeveer de helft van alle mensen met COVID-19 wordt het genetisch materiaal van het virus behalve in de neus ook in de ontlasting gevonden en bij enkele mensen in de urine. Er zijn enkele studies waarin besmettelijk virus uit ontlasting is geïsoleerd, maar in andere studies is dit niet gelukt. Het is nog niet duidelijk of de aangetroffen virusdeeltjes in het rioolwater besmettelijk zijn. Ook is niet bekend hoe lang het virus overleeft als het in het rioolwater terecht komt. Het RIVM doet hier onderzoek naar. De meeste mensen komen niet in contact met rioolwater. Het advies is om de hygiënemaatregelen altijd te volgen. Was je handen met water en zeep na elk toiletbezoek en maak regelmatig de WC-ruimte schoon.

Werk je met rioolwater, dan moet je direct contact met en het inslikken en/of inademen van nevel van rioolwater vermijden. In rioolwater zijn altijd vele ziekteverwekkers aanwezig. In de ontlasting van zieke mensen maar ook van mensen die niet ziek zijn, zitten allerlei ziekteverwekkers die anderen ziek kunnen maken via de handen, water of voedsel. Deze komen via het toilet en de riolering in het rioolwater terecht. De bestaande beschermingsmaatregelen voor mensen die met rioolwater werken, beschermen goed tegen de verschillende soorten ziekteverwekkers in het rioolwater waaronder ook coronavirussen. Daarom moeten mensen die met rioolwater werken persoonlijke beschermingsmiddelen dragen die bij de werkzaamheden passen. Al deze maatregelen om veilig met afvalwater te werken, staan in de Arbocatalogus van de waterschappen. Voor vragen over de Arbocatalogus kun je terecht bij de arbo-coördinator. Het is ook belangrijk dat de medewerkers op de rioolwaterzuivering de hygiënerichtlijnen volgen:

  • Was je handen vaak met water en zeep
  • Hoest en nies in de binnenkant van je elleboog
  • Gebruik papieren zakdoekjes
  • Schud geen handen.

Goed functionerende huis- en gebouwriolering

Als de riolering goed functioneert kunnen mensen niet in contact komen met ontlasting of met lucht uit de riolering die mogelijk virusdeeltjes bevat. Een goed functionerend riool lekt niet en heeft een ont- en beluchtingssysteem met uittredende lucht. Aanraken van het systeem is niet nodig. Als je rioollucht ruikt, is dat vaak een aanwijzing dat de ont- en beluchting niet goed op orde is. Ga in dat geval na waar de rioollucht vandaan komt en zorg voor afsluiting, of laat dit doen. Aandachtspunten:

  • Zorg dat alle aansluitingen op de gebouwriolering in toiletten, keukens en badkamers e.d. zijn voorzien van goed functionerende watersloten (ook wel sifons genoemd). Een laagje slaolie op het water in sifons waar geen of heel weinig water door loopt, voorkomt verdamping van het water in het waterslot;
  • Spoel door met een gesloten deksel als de toiletbril is voorzien van een deksel om verspreiding van spetters van druppels en aërosolen te voorkomen; 
  • Negeer vieze geur in het toilet, de keuken of badkamer niet. Dit kan duiden op een lekke riolering. Ga de oorzaak na en los het probleem op, of laat dit doen. Een rioleringsbuis waarop niets (meer) is aangesloten, moet worden afgedicht.

Meer informatie:
Nieuwsbericht Techniek Nederland: Voorkomen van verspreiding van SARS-CoV-2 door riolering in gebouwen
Nieuwsbericht Riool.net: Voorkomen van verspreiding van SARS-CoV-2 door riolering in gebouwen

Veelgestelde vragen

Is het Nederlandse drinkwater veilig?

Ja. Het coronavirus SARSsevere acute respiratory syndrome-CoVcoronavirus-2 is niet aangetroffen in ons kraanwater. De kwaliteit van het drinkwater wordt continu gemonitord en de veiligheid wordt daarmee gewaarborgd.
Je kunt gebruikmaken van openbare drinkwatertappunten. Raak dan de tap waar het water uitstroomt niet aan. Let ook op dat je niet niest of hoest richting het tappunt. En zet de kraan, als het kan, open met schone handen of een schoon papiertje. 

Kan ik mijn (moes)tuin besproeien met water uit de sloot?

Het virus is in Nederland in ongezuiverd rioolwater gevonden. Ongezuiverd (en gezuiverd) rioolwater kan in oppervlaktewater terecht komen, zoals slootwater. Op het moment dat rioolwater in het oppervlaktewater terecht komt, wordt het rioolwater verdund in het oppervlaktewater. Daarmee wordt ook het virus verdund, zodat er minder virusdeeltjes per liter aanwezig zijn. Hoever het virus verdund wordt hangt af van de hoeveelheid rioolwater en of dit wel of niet gezuiverd is. De mate van verdunning zal dus per plek verschillen. Het is nog niet bekend of en hoe lang het virus in oppervlaktewater besmettelijk blijft. Doordat er door verdunning waarschijnlijk maar weinig virusdeeltjes in het water zitten, is het risico op besmetting met het virus door besproeiing met oppervlaktewater waarschijnlijk klein.

 Het is af te raden om voor besproeiing oppervlaktewater, zoals slootwater, te gebruiken dat in de buurt van rioolwaterlozingen ligt. Dit is niet alleen belangrijk vanwege de mogelijke aanwezigheid van het virus, maar ook vanwege andere ziekteverwekkers.

Bij gebruik van oppervlaktewater (niet uit de buurt van rioolwaterlozingen) voor besproeiing is het  aan te raden om ervoor te zorgen dat je niet in contact komt met waterdruppels of nevel tijdens het besproeien. Dit kan bijvoorbeeld door de planten laag bij de grond water te geven, in plaats van het water over de planten te laten regenen.