Het nieuwe coronavirus verspreidt zich vooral van mens op mens. Buiten het lichaam kan het virus maar korte tijd overleven. Het kan zich dan niet meer vermenigvuldigen en je kunt er dan ook niet ziek van worden. De rol van water bij de verspreiding lijkt minimaal. Wat betekent dit voor ons drinkwater? En kunnen we dit voorjaar en deze zomer nog wel gaan zwemmen? Op deze pagina vind je hierover meer informatie. Ook staat op deze pagina wat dit betekent voor het afvalwater.

Drinkwater

Het nieuwe coronavirus is niet aangetroffen in ons kraanwater. In Nederland bestaat strenge wetgeving om de microbiologische veiligheid van drinkwater te bewaken. Daarbij houden we ook rekening met bescherming tegen virussen. Dit is redelijk uniek in de wereld en het beschermt ons ook tegen het nieuwe coronavirus.

Zwemwater

Officiële zwemlocaties

Er is tot dusverre geen bewijs dat het virus zich verspreidt via water. De WHO bevestigt dit. Op een zwemlocatie moet wel voldaan kunnen worden aan de op dit moment geldende hygiëneregels die verspreiding van het nieuwe coronavirus moeten voorkomen. Ook op de zwemlocaties moeten mensen 1,5 meter afstand van elkaar houden en moeten ze elkaar de ruimte geven.

In een protocol is beschreven hoe alle partijen, van locatiebeheerder tot recreant, van gemeente tot toezichthouder, kunnen bijdragen aan het uitvoeren van deze regels. Daarover wordt op de zwemlocaties duidelijk gecommuniceerd. Op www.zwemwater.nl is hierover ook informatie te vinden. Zwemlocaties waar het niet mogelijk is of blijkt om deze regels uit te voeren, in acht te nemen of te handhaven worden gesloten.

Een officiële zwemlocatie is een door de provincie aangewezen plek voor zwemmen in oppervlaktewater. Op deze plekken wordt de waterkwaliteit tijdens het zwemseizoen (van 1 mei tot 1 oktober) regelmatig gecontroleerd. De waterkwaliteit op officiële zwemlocaties moet voldoen aan de eisen die de Europese Zwemwaterrichtlijn daaraan stelt. Een niet-officiële zwemlocatie is niet aangewezen en de waterkwaliteit wordt niet gecontroleerd.

Zwembaden

Geleidelijk gaan de zwembaden weer open. De samenwerkende partijen in de zwembadbranche hebben het Protocol Verantwoord Zwemmen opgesteld dat zij gebruiken bij de heropening van zwembaden. Door het volgen van de aanwijzingen in dit protocol kan ervoor gezorgd worden dat iedereen weer op een veilige en verantwoorde manier kan zwemmen. De hygiëneadviezen van het RIVMRijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu vormen hiervoor de basis. De gemeenten bepalen of lokale zwembaden open mogen. Wil je weten of  het zwembad in jouw gemeente open is, informeer dan bij je gemeente.

Fonteinen

Er zijn fonteinen die in oppervlaktewater staan en fonteinen die in stenen bakken in het straatbeeld zijn geplaatst. Alle fonteinen vernevelen water. Het water in fonteinen kan ziekteverwekkers van verschillende oorsprong bevatten. Een goed ontwerp, onderhoud en management van fonteinen zijn van groot belang voor een goede waterkwaliteit en veilige fonteinen. Uit onderzoek is gebleken dat een fontein die zodanig geplaatst is dat de waternevel niet voelbaar is geen gezondheidsrisico oplevert.

Ook bij fonteinen is de kans op overdracht van het nieuwe coronavirus dus het grootst tussen mensen. Als je voldoende afstand houdt en anderen de ruimte geeft en je handen regelmatig met water en zeep wast, kan het nieuwe coronavirus zich niet verspreiden. Als grote groepen mensen tegelijk spelen bij een fontein en daarbij onvoldoende (minimaal 1,5 m) afstand kunnen houden, is het verstandig de fontein te mijden.

Legionellarisico in drinkwater

Sinds het nieuwe coronavirus in Nederland is opgedoken, zijn er flink wat maatregelen getroffen. Veel gebouwen zijn niet of weinig gebruikt. Daardoor is leidingwater in deze gebouwen ook deels stil te komen staan. Voor gebouwen die behoren tot de ‘prioritaire instellingen’, zoals hotels, zwembaden en sauna’s, is het verplicht om actief stappen te nemen om de groei van legionella in de leidinginstallatie te voorkomen. Voor andere gebouwen is dat niet nodig. Denk aan gymzalen, sportverenigingen, scholen en kantoren. De kans dat je hier ziek wordt van legionellabacteriën is erg klein. Er zijn tips om blootstelling aan legionella in deze gebouwen te beperken.

Rioolwater

In Nederland is het genetisch materiaal van het nieuwe coronavirus inmiddels ook aangetoond in het rioolwater. Het is nog onzeker of het nieuwe coronavirus in ontlasting dan wel rioolwater besmettelijk is voor mensen. Besmetting van mensen via rioolwater is nog niet aangetoond. Bij ongeveer de helft van alle coronapatiënten wordt het virus behalve in de neus ook in de ontlasting gevonden en bij enkele patiënten in de urine. Er is een studie waarin besmettelijk virus uit feces is geïsoleerd, maar in andere studies is dit niet gelukt. Het is nog niet duidelijk of de aangetroffen virusdeeltjes in het rioolwater besmettelijk zijn. Ook is het niet bekend hoe lang het virus overleeft als het in het rioolwater terecht komt. Het RIVM doet hier onderzoek naar.

De meeste mensen komen niet in contact met rioolwater. Het advies is voor iedereen om de hygiënemaatregelen altijd te volgen. Was je handen met water en zeep na elk toiletbezoek en maak regelmatig de WC-ruimte schoon.

Werk je met rioolwater, dan moet je direct contact met en het inslikken en/of inademen van nevel van rioolwater vermijden. In rioolwater zijn altijd al vele ziekteverwekkers aanwezig. In de ontlasting van zieke mensen maar ook van mensen die niet ziek zijn, zitten allerlei ziekteverwekkers die anderen ziek kunnen maken via de handen, water of voedsel. Deze komen via het toilet en de riolering in het rioolwater terecht. De bestaande beschermingsmaatregelen voor mensen die met rioolwater werken, beschermen goed tegen de verschillende soorten ziekteverwekkers in het rioolwater waaronder ook coronavirussen. Daarom moeten mensen die met rioolwater werken persoonlijke beschermingsmiddelen dragen die bij de werkzaamheden passen. Al deze maatregelen om veilig met afvalwater te werken, staan in de Arbocatalogus van de waterschappen. Voor vragen over de Arbocatalogus kun je terecht bij je Arbo coördinator. Het is ook belangrijk dat de medewerkers op de rioolwaterzuivering de hygiënerichtlijnen volgen:

  • Was je handen vaak met water en zeep
  • Hoest en nies in de binnenkant van je elleboog
  • Gebruik papieren zakdoekjes
  • Schud geen handen.

Goed functionerende huis en gebouwriolering

Als de riolering goed functioneert kunnen mensen niet in contact komen met ontlasting of met lucht uit de riolering die mogelijk virusdeeltjes bevat. Een goed functionerend riool lekt niet en heeft een ont- en beluchtingssysteem zonder menselijk contact met uittredende lucht. Het ruiken van rioollucht is een aanwijzing dat de ont- en beluchting niet goed op orde is. Ga in dat geval na waar de rioollucht vandaan komt en zorg voor afsluiting, of laat dit doen. Aandachtspunten:

  • Zorg dat alle aansluitingen op de gebouwriolering in toiletten, keukens en badkamers e.d. zijn voorzien van goed functionerende watersloten (ook wel sifons genoemd). Een laagje slaolie op het water in sifons waar geen of heel weinig water door loopt, voorkomt verdamping van het water in het waterslot;
  • Spoel door met een gesloten deksel wanneer de toiletbril is voorzien van een deksel om spetters van druppels en aërosolen te voorkomen; 
  • Negeer vieze geur in het toilet, de keuken of badkamer niet. Dit kan duiden op een lekke riolering. Ga de oorzaak na en los het probleem op, of laat dit doen. Een rioleringsbuis waarop niets (meer) is aangesloten, moet worden afgedicht.

Meer informatie:
Nieuwsbericht Techniek Nederland: Voorkomen van verspreiding van SARS-CoV-2 door riolering in gebouwen
Nieuwsbericht Riool.net: Voorkomen van verspreiding van SARS-CoV-2 door riolering in gebouwen

Veelgestelde vragen

Is het Nederlandse drinkwater veilig?

Ja. Het nieuwe coronavirus is niet aangetroffen in ons kraanwater. De kwaliteit van het drinkwater wordt continu gemonitord en de veiligheid wordt daarmee gewaarborgd.

Kan ik gebruik maken van openbare drinkwatertappunten?

Ja dat kan. Raak dan de tap waar het water uitstroomt niet aan. Let ook op dat je niet niest of hoest richting het tappunt. En zet de kraan, als het kan, open met schone handen of een schoon papiertje. Zo houden we de verspreiding van het virus zo klein mogelijk.

Kan ik mijn (moes)tuin besproeien met water uit de sloot?

Het nieuwe coronavirus is in Nederland in ongezuiverd rioolwater gevonden. Ongezuiverd (en gezuiverd) rioolwater kan in oppervlaktewater terecht komen, zoals slootwater. Op het moment dat rioolwater in het oppervlaktewater terecht komt, wordt het rioolwater verdund in het oppervlaktewater. Daarmee wordt ook het nieuwe coronavirus verdund, zodat er minder virusdeeltjes per liter aanwezig zijn. Hoever het virus verdund wordt hangt af van de hoeveelheid rioolwater en of dit wel of niet gezuiverd is. De mate van verdunning zal dus per plek verschillen. Het is nog niet bekend of en hoe lang het nieuwe coronavirus in oppervlaktewater besmettelijk blijft. Doordat er door verdunning waarschijnlijk maar weinig nieuwe coronavirusdeeltjes in het water zitten, is het risico op besmetting met het nieuwe coronavirus door besproeiing met oppervlaktewater waarschijnlijk klein.

 Het is af te raden om voor besproeiing oppervlaktewater, zoals slootwater, te gebruiken dat in de buurt van rioolwaterlozingen ligt. Dit is niet alleen belangrijk vanwege de mogelijke aanwezigheid van het nieuwe coronavirus, maar ook vanwege andere ziekteverwekkers.

 Bij gebruik van oppervlaktewater (niet uit de buurt van rioolwaterlozingen) voor besproeiing is het  aan te raden om ervoor te zorgen dat je niet in contact komt met waterdruppels of nevel tijdens het besproeien. Dit kan bijvoorbeeld door de planten laag bij de grond water te geven, in plaats van het water over de planten te laten regenen.