Waarvoor worden metingen gebruikt

Metingen die onder gecontroleerde omstandigheden worden gedaan zijn nodig als invoer voor berekeningen. Met deze metingen worden voor nieuwe vliegtuigtypen de zogenaamde geluidtabellen bepaald.

Rond veel luchthavens liggen meetnetten voor geluid. Een meetnet geeft inzicht in de hoeveelheid vliegtuiggeluid rondom een luchthaven. Deze gegevens worden gebruikt om mensen te informeren. Zij kunnen via verschillende websites (van de luchthaven, of regionale overlegorganisaties) informatie over de metingen opvragen. Sommige websites geven ook informatie over de geluidniveaus in de afgelopen maanden of jaren. Geluidmetingen rond luchthavens in Nederland worden niet gebruikt om regels en wetten te handhaven.

Om vliegtuiggeluid te onderscheiden van andere geluiden is het handig om te weten wanneer er een vliegtuig in de buurt is. Radartracks geven deze informatie. Ontvangers op de grond pikken het signaal op van vliegtuigen om radartracks te bepalen.

Sinds 2024 worden geluidmeetnetten ook gebruikt om de kwaliteit van geluidberekeningen rond luchthavens te verbeteren. Hiervoor worden de verschillen tussen metingen en berekeningen met elkaar vergeleken. Voor elk meetpunt wordt de jaargemiddelde geluidbelasting bepaald met metingen en berekeningen. Bij grote verschillen wordt onderzocht hoe het rekenmodel en invoergegevens kunnen worden verbeterd.

Foto: meetwagen Amsterdam Airport Schiphol

Beperkingen van metingen

Het grootste voordeel van metingen is dat ze laten zien wat de werkelijke geluidsituatie is op een meetlocatie. Een berekening is een benadering van deze daadwerkelijke situatie. Vandaar dat geluidberekeningen vergeleken worden met metingen om het rekenmodel te verbeteren. Maar geluidmetingen hebben ook een aantal beperkingen:

• Er kan slechts op een beperkt aantal locaties worden gemeten.
• Ander geluid in de omgeving  kan metingen verstoren.
• Weersomstandigheden hebben invloed op de meetresultaten.
• Niet elke ‘vliegbeweging’ wordt gemeten.
• De nauwkeurigheid van meetapparatuur beïnvloedt de meetresultaten.
• De plaats van de microfoon beïnvloedt de meting. Zowel door de ondergrond als door objecten vlak bij de microfoon.
• Metingen geven geen inzicht in toekomstig geluid. 

Kwaliteit meetapparatuur van vliegtuiggeluid

Hoe goed de geluidmeting moet zijn, hangt samen met het doel van de metingen. Metingen om informatie te geven over geluidniveaus kunnen minder precies zijn dan metingen die gebruikt worden om  berekeningen te verbeteren.

Metingen van vliegtuiggeluid voldoen bij voorkeur aan de ISO (International Organization of Standardization) -norm voor onbemand meten van vliegtuiggeluid. Deze norm doet aanbevelingen over bijvoorbeeld de meetapparatuur, de meetlocatie en de manier waarop de meetgegevens worden verwerkt. De nauwkeurigheid van een geluidmeter kan worden aangeduid met Klasse 1 of Klasse 2. De klasse 2-geluidmeter is minder nauwkeurig, maar voor veel doelen goed genoeg.

Klasse 1- en klasse 2-geluidmeters moeten aan standaarden voldoen. Er zijn ook geluidmeters die hier niet op getest zijn. Dan is het minder duidelijk hoe nauwkeurig de geluidmeter meet. Dit geldt ook voor smartphone-apps die geluid kunnen meten. De meetgegevens van deze geluidmeters en apps kunnen wel inzicht geven in geluidniveaus. Bij de interpretatie van deze resultaten moet rekening gehouden worden met een mogelijk grotere onnauwkeurigheid.

Omwonenden van luchthavens geven steeds vaker aan dat zij zelf geluidmetingen willen doen. Dat noemen we ook wel burgerwetenschap of ‘ citizen science’ .

Bij citizen science is onder andere aandacht nodig voor de kwaliteit en kosten van de gebruikte meetsystemen en de manier waarop wordt gemeten. Op dit moment wordt onderzocht hoe de meetresultaten van omwonenden het best gebruikt kunnen worden.

Meer informatie over het meten en berekenen van vliegtuiggeluid.

Meetstrategie vliegtuiggeluid

Het RIVM, het NLR (Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium) en het KNMI (Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut) hebben een nationale meetstrategie voor vliegtuiggeluid ontwikkeld. Deze strategie bevat kaders voor de inrichting van meetsystemen rondom luchthavens in het hele land. De meetstrategie richt zich op het valideren van de huidige rekenmodellen en het geven van betrouwbare informatie aan omwonenden. 

Toepassingsbereik metingen van vliegtuiggeluid

In het kader van PAMV heeft het RIVM samen met NLR en adviesbureau To70 onderzocht tot waar metingen van vliegtuiggeluid betrouwbaar kunnen worden gebruikt. 

Dit is onderzocht voor zowel de validatie van de rekenmodellen als voor informatievoorziening aan omwonenden. Uit dit onderzoek blijkt dat metingen van vliegtuiggeluid voor beide doelen betrouwbaar zijn vanaf een geluidbelasting van 45 dB (decibel) L_den. Onder deze waarde is vliegtuiggeluid over het algemeen niet van het achtergrondgeluid te onderscheiden.

Meer informatie over het toepassingsbereik van metingen.